Πώς έγινε η ανασύσταση της εορτής της μνήμης του Οσίου Νίκωνος Πολιούχου της Σπάρτης

Τετάρτη, 22 Νοέμβριος 2017 20:22 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

Η μνήμη του Οσίου Νίκωνος γιορταζόταν μέχρι τον 14ο αιώνα ανελλιπώς και με λαμπρότητα στη Μονή του Σωτήρος Χριστού, που είχε ιδρύσει στο χώρο της βυζαντινής Λακεδαιμονίας και στην οποία φυλασσόταν η λίθινη λάρνακα με το σεπτό λείψανό του.
Η κατάληψη της Πελοποννήσου από τον Μωάμεθ τον πορθητή διέλυσε την πόλη της Λακεδαιμονίας και κατερείπωσε το μοναστήρι του Οσίου, ενώ η λάρνακά του εξαφανίστηκε χωρίς να ξέρει κανείς πότε και πώς.
Στα χρόνια της μακραίωνης τουρκικής σκλαβιάς οι κάτοικοι της περιοχής της Λακεδαίμονος ξέχασαν τον Άγιό τους σε τέτοιο βαθμό, ώστε στον κώδικα της Μητροπόλεως Λακεδαιμονίας, που γράφτηκε το έτος 1755 από τον Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Ανανία Λαμπάρδη, να αναφέρεται ως «Άγιος Ίκωνας»!
Μετά την Επανάσταση του 1821 και την εθνική παλιγγενεσία, ο Επίσκοπος Λακεδαίμονος Δανιήλ Κουλουφάκος ή Κουλουφέκης (1823-1844) ανέσυρε από την λήθη τη σεβασμία μορφή του Οσίου Νίκωνος με την συνεργία του Ιεροκήρυκα Δανιήλ Γεωργόπουλου, που καταγόταν από το Ζυγοβίστι της Γορτυνίας και ήταν άνδρας ευσεβής, διαπρεπής και πολύ μορφωμένος. Όντας γνώστης του βίου, των θαυμάτων και του έργου του Οσίου Νίκωνος, ο αρχιμανδρίτης Δανιήλ Γεωργόπουλος θεώρησε σωστό και πρέπον να συντάξει πλήρη ασματική ακολουθία της εορτής του Αγίου (1844). Παρ’ όλ’ αυτά ο εορτασμός της μνήμης του Οσίου Νίκωνος, που ήταν άλλοτε μεγαλοπρεπής και κόσμος συνέρρεε στη Λακεδαίμονα από όλη την Πελοπόννησο για να τιμήσει την μνήμη του, εξακολούθησε αγνοούμενος μέχρι το έτος 1893.
Το έτος εκείνο ο Αρχιεπίσκοπος Μονεμβασίας και Σπάρτης Θεόκλητος Μηνόπουλος, αφού πρώτα συνεννοήθηκε με τις τοπικές αρχές, τους ηγουμένους των ιερών μονών της μητροπόλεώς του και τον ιερό κλήρο, αποφάσισε και όρισε την 26η Νοεμβρίου ως ημέρα του εορτασμού της μνήμης του Οσίου Νίκωνος. Για να προσδώσει περισσότερη μεγαλοπρέπεια στον πρώτο εορτασμό της 26ης Νοεμβρίου 1893 τον συνέδεσε με τα εγκαίνια του Ιερού Ναού της Μητροπόλεως , τιμωμένου στη μνήμη του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, της Κοιμήσεως Αυτής και της Αγίας Βαρβάρας.
Το 1900 οι κάτοικοι της ανατολικής πλευράς της Σπάρτης, γύρω από το λόφο του Ξενία, πήραν την πρωτοβουλία να αναγείρουν έναν μικρό πλινθόκτιστο ναό του Οσίου Νίκωνος και το 1901 μία επιτροπή, που συγκροτήθηκε με εντολή του Δημάρχου Περικλή Σαλβαρά, καθιέρωσε την ημέρα του εορτασμού της μνήμης του Αγίου ως ημέρα αργίας για την πόλη της Σπάρτης.
Από τότε και για πολλά χρόνια ο εορτασμός της μνήμης του Αγίου ξαναβρήκε την παλαιά του μεγαλοπρέπεια. Οι στοές και τα καταστήματα της πόλης στολίζονταν κατάλληλα με τόξα από μυρσίνες και οι δρόμοι με αψίδες φοινίκων και βαΐων κάτω από τις οποίες περνούσε η λιτανεία της αγίας εικόνος του. Προϊόντος του χρόνου, όμως, επανήλθε το κλίμα της αδιαφορίας με συνέπεια η συσταθείσα αργία να περιοριστεί μόνο στο πρωί της εορτής. Επιπλέον μέχρι το έτος 1934 η εικόνα του Αγίου που περιφερόταν στη λιτανεία ήταν εντελώς ακατάλληλη, αφού τον παρουσίαζε με λευκό γένειο και κόμη σαν να ήταν πατριάρχης της Παλαιάς Διαθήκης κι όχι ένθερμος ασκητής.
Στον πρώτο μικρό ναό του Οσίου Νίκωνος τοποθετήθηκε το έτος 1910 ως εφημέριος ο ιερέας Παναγής Κεφαλάς, κεφαλονίτης στην καταγωγή, ο οποίος εργάστηκε άοκνα για την ανέγερση, στον ίδιο χώρο, του σημερινού ναού, που θεμελιώθηκε το έτος 1927 από τον Μητροπολίτη Γερμανό Τρωιάνο, πάνω σε ένα τροποποιημένο σχέδιο του αρχιτέκτονα και ακαδημαϊκού Αναστασίου Ορλάνδου. Ο ναός αυτός ολοκληρώθηκε το 1954 από τον Μητροπολίτη Διονύσιο Δάφνο και εγκαινιάστηκε στις 24 Απριλίου 1955 παρουσία του βασιλέως Παύλου της βασίλισσας Φρειδερίκης και του διαδόχου Κωνσταντίνου.
Ορόσημο στην εκκλησιαστική ιστορία του τόπου μας και της εορτής του Αγίου υπήρξε ο εορτασμός των χιλίων ετών από την κοίμηση του Οσίου Νίκωνος (998-1998) με την παρουσία του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστοδούλου και δωδεκάδος μητροπολιτών, καθώς και οι εκδηλώσεις για την συμπλήρωση 60 ετών από τον εγκαινιασμό του ναού τον Νοέμβριο του 2015.
(Περισσότερες πληροφορίες για τον βίο, τα θαύματα και το έργο του Οσίου Νίκωνος στο βιβλίο μας «Το Συναξάρι των Λακώνων Αγίων», 2η έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη, Εκδόσεις Ιδιομορφή, Σπάρτη 2010)

Λεζάντα φωτογραφίας
Η λιτανεία του Οσίου Νίκωνος του έτους 1932. Μπροστά το λάβαρο του Γορτυνιακού Συνδέσμου Σπάρτης

Έκθεση εικόνων

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
Του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
Του Ανδρέα Πετρουλάκη

Πρόσφατα Νέα

Η ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΕΙΔΗΣΗ

Στείλτε μας τα δικά σας νέα, φωτογραφίες, σχόλια, σκέψεις, παρατηρήσεις και δείτε τα δημοσιευμένα στο lakonikos.gr και στην ημερήσια εφημερίδα ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ
Διεύθυνση e-mail(*)
Μη έγκυρη διεύθυνση e-mail

Περιγραφή(*)
Συμπληρώστε μια περιγραφή για την είδηση σας

Φωτογραφία

Κωδικός Ασφαλείας(*)
Κωδικός Ασφαλείας
Ο κωδικός ασφαλείας είναι λάθος