Όμορφη Κυριακή στου Λάστα και στο Βαλτεσινίκο | Γράφει ο Γιάννης Μητράκος

Προτού ακόμα να πέσει η αυλαία της εκδρομής του Ιουνίου, στη Ζάτουνα και στου Ράφτη, τα μέλη και οι φίλοι...
Τετάρτη, 12 Οκτώβριος 2011 03:00 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Όμορφη Κυριακή στου Λάστα και στο Βαλτεσινίκο | Γράφει ο Γιάννης Μητράκος
Προτού ακόμα να πέσει η αυλαία της εκδρομής του Ιουνίου, στη Ζάτουνα και στου Ράφτη, τα μέλη και οι φίλοι του Γορτυνιακού Συνδέσμου Σπάρτης, άρχισαν να «πιέζουν» τον Πρόεδρο κ. Γιάννη Πετρόπουλο, για να προχωρήσει στη διοργάνωση μιας νέας εξόρμησης, στην πατρογονική γη της Γορτυνίας, στις αρχές του φθινοπώρου. Όπερ και εγένετο!
Κυριακή πρωί, 2 Οκτωβρίου 2011, το τουριστικό λεωφορείο του Γορτύνιου Βασίλη Σκούρου, αναχωρούσε από το Μουσείο της Σπάρτης, με οδηγό τον έμπειρο Νίκο Λαμπράκο, με προορισμό τα γορτυνιακά χωριά Λάστα και Βαλτεσινίκο.
Η μέρα φθινοπωρινή, κατά διαστήματα βροχερή και με χαμηλή θερμοκρασία σε όλη τη διάρκεια του πρωινού. Παρʼ όλʼ αυτά το κέφι όλων των συμμετεχόντων ακμαίο με τη βοήθεια των μουσικών επιλογών του Γραμματέα του Συνδέσμου Βαγγέλη Μητράκου.
Προσπερνάμε τη Βυτίνα και στρίβουμε βόρεια, φεύγοντας από τον κεντρικό δρόμο, με κατεύθυνση τα Μαγούλιανα. Μετά απʼ αυτό το ορεινό πανέμορφο χωριό αρχίζουμε να κατηφορίζουμε ένα στενό στριφογυριστό δρόμο, που οδηγεί στο μικρό χωριουδάκι Λάστα, απʼ όπου κατάγεται ο επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συλλόγου κ. Θανάσης Παπαζαφειρόπουλος.
Φτάνουμε στο πάλαι ποτέ ένδοξο και γεμάτο ζωή χωριουδάκι που τώρα αριθμεί μόλις έξι μόνιμους ηλικιωμένους κατοίκους. Στον ευρύχωρο χώρο στάθμευσης, που υπάρχει στην είσοδο του χωριού, μας προσμένει ο φίλτατος Θανάσης με τη σύζυγό του συνταξιούχο δασκάλα κ. Αφροδίτη Λουριδά. Κατεβαίνουμε από το λεωφορείο κι αρχίζει η περιήγησή μας στου Λάστα.
Τα σπίτια λιγοστά αλλά με τη χαρακτηριστική αρκαδική αρχιτεκτονική που τους δίνει ξεχωριστή ομορφιά. Ένα δυο είναι εντελώς ανακαινισμένα και μοιάζουν παράταιρα στο σκηνικό του χωριού που παραπέμπει στον περασμένο αιώνα. Στο κέντρο βρίσκεται η πλατεία με τρία θεόρατα πλατάνια, φυτεμένα το 1889, τα οποία οι απανταχού Λασταίοι τα προσέχουν «σαν τα μάτια τους»! Λίγο πριν από την πλατεία βρίσκεται ένα ισόγειο πετρόχτιστο κτίριο, το καφενείο του χωριού. Στους τοίχους του συγκεντρωμένες φωτογραφίες και κείμενα που αναφέρονται στο χωριό και στη μάνα Γορτυνία. Κι ακόμα πολλά αντικείμενα καθημερινής χρήσης του παλιού καιρού. Αληθινά ένα μικρό ιστορικό και λαογραφικό μουσείο. Εδώ σε λίγο θα πιούμε τον αχνιστό ελληνικό καφέ και θα γευτούμε τα γλυκίσματα που έχει φέρει το ζεύγος Παπαζαφειρόπουλου για να μας κεράσει. Πρώτα, όμως, πρέπει να επισκεφτούμε τον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου, που είναι ο μητροπολιτικός ναός του Λάστα.
Ο μητροπολιτικός ναός του Αϊ-Γιώργη είναι πανύψηλος, χτισμένος από το Λαγκαδιανό Πρωτομάστορα Γιάννη Γαρδίκα, με γκρίζα πέτρα της περιοχής. Η οικοδόμησή του άρχισε το έτος 1871 και τελείωσε το 1876. Στη θέση αυτή προϋπήρχε παλαιός ναός του Αγίου Γεωργίου, που είχε κτιστεί το 1810. Είναι βυζαντινού ρυθμού με τεράστιο τρούλο διαστάσεων 20,75 Χ 13,85 και ύψους 14 μέτρων! Η πρώτη λειτουργία, πάνω σε αντιμήνσιο, αφού ο ναός δεν είχε εγκαινιαστεί ακόμα , έγινε στις 29 Ιουνίου του 1877, εορτή των Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Τα εγκαίνιά του πραγματοποιήθηκαν το έτος 1893. Στο ναό αυτό ιερουργούσε ο Παπαγιώργης αδελφός του Φιλικού Κωνσταντίνου Παπαζαφειρόπουλου, ο οποίος κήρυξε την Επανάσταση κατά των Τούρκων μετά τη λειτουργία της 25ης Μαρτίου 1821. Ο ηρωικός ιερέας ήταν επίσης αυτός που ευλόγησε τα άρματα των Ελλήνων πριν από τη νικηφόρα μάχη των Δερβενακίων.
Ο ναός του Αϊ-Γιώργη έπαθε σοβαρές ζημιές από το σφοδρό σεισμό του 1909. Τα ρήγματα που έπαθε τον κατέστησαν ακατάλληλο, για τη λατρευτική χρήση, μέχρι το έτος 1966, οπότε η Ένωση των Απανταχού Λασταίων, τον αποκατέστησε. Στο ναό φυλάσσονται ιστορικά κειμήλια από την Επανάσταση του 1821, χρυσό Ευαγγέλιο και χρυσός σταυρός. Τα ιερά σκεύη προέρχονται από την ομόδοξη Ρωσία και δωρήθηκαν το 1821 από το Λασταίο Φιλικό Γεώργιο Ντουρτόπουλο ως αφιέρωμα για τη σωτηρία των Λασταίων Κεφτοαρματολών από τους Τούρκους, κατά τα Ορλωφικά του 1770. Τα μετέφερε στου Λάστα, το έτος 1830, μέσω Κωνσταντινουπόλεως, ο Κωνσταντίνος Παπαζαφειρόπουλος. Υπάρχουν επιπλέον μερικές πολύ αξιόλογες φορητές αγιογραφίες της βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου, οι οποίες για λόγους ασφαλείας είναι καταγεγραμμένες από την αρμόδια Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Ευχαριστούμε τον υπομονετικό Επίτροπο του Αϊ-Γιώργη, τον κ. Αντώνη Κοκκαλιάρη, που γεννήθηκε κι έζησε όλη του τη ζωή στο Λάστα και του ευχόμαστε να ζήσει και να περάσει τα εκατό χρόνια!
Στο καφενείο του χωριού, που έχει την πρωτοτυπία της αυτοεξυπηρέτησης και την αυτοπροαίρετη εισφορά των επισκεπτών, μας περιμένει ο μυρωδάτος καφές. Τον απολαμβάνουμε μαζί με τα γλυκίσματα και κάποιοι ρουφούν ένα τσίπουρο ή ένα κονιάκ. Δεν χορταίνουμε να βλέπουμε τις φωτογραφίες από τα ένδοξα παλιά χρόνια στου Λάστα. Το σχολείο με τους πολυάριθμους μαθητές του, που τώρα έχει γίνει φιλόξενος ξενώνας για όσους θέλουν να διανυκτερεύσουν και μάλιστα δωρεάν! Στιγμές από αγροτικές εργασίες, από θρησκευτικά πανηγύρια, από γλέντια και χαρές. Και σʼ ένα σημείο ένα αυτοσαρκαστικό σκωπτικό στιχούργημα που μας κάνει να γελάμε ασταμάτητα!

Στης Γορτυνίας τα χώματα
διάβολος δε ζυγώνει,
αφού τον κούκο μαρκαλούν
κι εκείνος βγαίνει αηδόνι!

Μʼ ένα μυαλό Γορτύνιου
φτιάνεις σχεδόν μια γρόσα
μυαλά απʼ την υπόλοιπη
Ελλάδα κι άλλα τόσα!

Τα διάσελα και οι κορφές
πλανίζουν ντομπροσύνη
και οι ραχούλες οι ψηλές
μυαλό και νοημοσύνη!

Υ.Γ. Καλύτερα να σε δαγκώσει φίδι,
παρά να σου χαμογελάσει Γορτύνιος!

Aπό του Λάστα φεύγουμε ενθουσιασμένοι για το Βαλτεσινίκο. Είναι ένα από τα κεφαλοχώρια του βορινού τμήματος της Γορτυνίας, χτισμένο αμφιθεατρικά σε μια πλαγιά του Μαινάλου. Με την πρώτη ματιά καταλαβαίνουμε ότι το Βαλτεσινίκο βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης. Οι παραδοσιακοί ξενώνες, οι ταβέρνες, τα καφενεία και τα μαγαζιά φανερώνουν τουριστική πρόοδο. Και πράγματι, έτσι είναι! Γιʼ αυτό και το χωριό όχι μόνο δε φθίνει πληθυσμιακά, αλλά αυξάνεται!

Φτάνουμε στην κεντρική πλατεία. Εκεί μας περιμένει ο παπα-Θέμης (Θύμιος) Δουρίδας, από το γειτονικό Μοναστηράκι, που είναι εφημέριος Βαλτεσινίκου επί 26 συναπτά έτη! Με μπροστάρη τον παπα-Θέμη περπατάμε ένα χιλιόμετρο περίπου για να επισκεφτούμε την Ιερά Μονή Θεοτόκου της Βλαχερνίτισσας, η οποία βρίσκεται στη βόρεια έξοδο του χωριού. Η Μονή βρίσκεται σε πλήρη ανακαίνιση και διαθέτει ένα μοναχό. Το καθολικό της είναι κτίσμα του 16ου αιώνα και φέρει εξαιρετικές τοιχογραφίες της μεταβυζαντινής εποχής. Προσκυνάμε την εικόνα της Μεγαλόχαρης κι έπειτα ακούμε με κατάνυξη τον παπα-Θέμη να μας μιλάει για το μοναστήρι, για το Βαλτεσινίκο και για την κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Ο λόγος του είναι εγκάρδιος, απλός και απέριττος. Τονίζει την ανάγκη να αλλάξουμε όλοι μας τον τρόπο της ζωής μας και να επαναφέρουμε τις αξίες και τα ιδανικά των προγόνων μας που τόσο απερίσκεπτα τα εγκαταλείψαμε τυφλωμένοι από την υλιστική ευμάρεια του δυτικού πολιτισμού. «Η γιαγιά μου», μας λέει συγκινημένος, «όταν περίσσευε το μεσημέρι ένα κομμάτι ψωμί, ας ήταν όσο κι ένα αντίδωρο, δεν το πέταγε, το κρατούσε για να το φάει το βράδυ»!

Μέσα στο ναό εισέρχεται κι ένας άλλος σεβάσμιος ιερέας με τη συνοδεία του. Είναι ο παπα-Κώστας Πανουσόπουλος από το Λεβίδι, Αρχιερατικός Επίτροπος Ορχομενού της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας, που επισκέπτεται κι αυτός το Βαλτεσινίκο. Ο παπα-Κώστας είναι παλιός γνώριμος της αδελφότητας των Αγίων Τεσσαράκοντα Σπάρτης και χαίρεται ιδιαίτερα όταν μαθαίνει πως είμαστε Γορτύνιοι της Σπάρτης. Ο παπα-Θέμης τον καλεί να μας απευθύνει κι εκείνος ψυχωφέλιμο πνευματικό λόγο. Ο πατήρ Κωνσταντίνος συμπληρώνει το λόγο του παπα-Θέμη μιλώντας για την αξία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας και τη σημασία της πίστης στον Τριαδικό μας Θεό. Έπειτα φοράει το πετραχήλι κι αρχίζει συνεπικουρούμενος από τον παπα-Θέμη να ψάλλει παράκληση στην Υπεραγία Θεοτόκο υπέρ υγείας όλων μας.. Στο τέλος της Παράκλησης ψάλλουμε μαζί το Απολυτίκιο της Κοιμήσεως και τον εθνικό ύμνο των Βυζαντινών «Τη υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια…»! Εξερχόμαστε του ιερού ναού έμπλεοι πνευματικής χαράς και αγαλλιάσεως!

Ο παπα-Θέμης μας προτρέπει στη συνέχεια να τον ακολουθήσουμε στο πίσω μέρος της αυλής του μοναστηριού. Με έκπληξη βλέπουμε εκεί ο τοπικός Δήμος να έχει κατασκευάσει ένα μικρό αμφιθέατρο γύρω από ένα παραδοσιακό αλώνι, που έχει στη μέση το στιχερό του και είναι γεμάτο άχυρα. Εδώ, στα τέλη του Αυγούστου, οι Βαλτεσινικιώτες κάνουν κάθε χρόνο την αναπαράσταση του αλωνίσματος και του λιχνίσματος, για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι. Βγάζουμε αναμνηστικές φωτογραφίες κι αναχωρούμε για το χωριό.    
  
Πηγαίνουμε στον Ιερό Ναό των Αγίων Θεοδώρων που είναι ο μητροπολιτικός ναός του Βαλτεσινίκου. Εδώ ιερουργεί ο παπα-Θέμης. Ο ναός άρχισε να χτίζεται το έτος 1846 κι εγκαινιάστηκε το 1849. Το πιο αξιόλογο σημείο του είναι το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο τοπικών μαστόρων των Ντινόπουλων, που έχουν φιλοτεχνήσει και το τέμπλο της Μονής της Κερνίτσας στη Νυμφασία. Η περιοχή εξακολουθεί να έχει παράδοση στην ξυλογλυπτική. Λίγο μετά την κεντρική πλατεία είναι ένα μικρό μαγαζάκι ντόπιου αυτοδίδακτου ξυλογλύπτη, που εκθέτει προς πώληση καταπληκτικά έργα (γκλίτσες, μαγκούρες, κουτάλες, σφραγίδες κλπ), όλα φτιαγμένα στο χέρι.

Ώρα φαγητού. Πηγαίνουμε στην παραδοσιακή ταβέρνα «Βασιλικός», στην οποία το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου μας έχει κανονίσει να γευματίσουμε. Οι τραπεζαρίες είναι έτοιμες. Ντοματοσαλάτες, ντόπια φέτα, ψητό αρνάκι με πατάτες και κρασί αποτελούν το κύριο μενού μας. Ο παπα-Θέμης ευλογεί «την βρώσιν και την πόσιν» κι εύχεται «Καλή όρεξη», σε όλους! Κάποιοι δεν αντιστέκονται και παραγγέλνουν αχνιστή φασολάδα κι εξαιρετική μακαρονάδα με σάλτσα κόκορα. Τα αστεία δίνουν και παίρνουν. «Παιδιά προσοχή μη σας πάρει είδηση ο Βενιζέλος και μας βάλει κι άλλους φόρους»! Κι άλλοι λένε το γνωστό: «Η φτώχεια θέλει καλοπέραση»! Αθάνατοι Έλληνες! Αθάνατοι Γορτύνιοι!

Το γεύμα φτάνει στο τέλος του. Το κατάστημα μας σερβίρει εκλεκτή γαλατόπιτα και δίσκους με φρεσκοκομμένα μυρωδάτα νεκταρίνια προσφορά του παραγωγού Παναγιώτη Τζιτζιλόπουλου στον κ. Βασίλη Δάβο για τους εκδρομείς. Ο παπα-Θέμης σηκώνεται και ζητάει την άδειά μας να πει μερικά καθιστικά τραγούδια, της τάβλας όπως λένε στα χωριά μας. «Θα τα πω όπως τʼ άκουσα από τον πατέρα μου», μας λέει. Κι αρχίζει να μας ταξιδεύει με τη μελωδική του φωνή στις κορφές και στα καταράχια της γορτυνιακής γης. Είναι πράγματι καταπληκτικός και μας ενθουσιάζει με τα λεβέντικα ελληνικά τραγούδια του. Γιʼ αυτό και μόλις τελειώνει ο Πρόεδρος μαζί με άλλους συνδαιτυμόνες σηκώνονται κι αρχίζουν τους κυκλωτικούς χορούς. Η αντηχεί από τα παραδοσιακά καλαματιανά, συρτά και τσάμικα. Η ομήγυρή μας βρίσκεται στο «τσακίρ κέφι»!
 
Να, όμως, που έφτασε η ώρα να φύγουμε. Αποχαιρετούμε τον αγαπητό μας παπα-Θέμη και τους Παπαζαφειροπουλαίους και αναχωρούμε από το Βαλτεσινίκο για το ιστορικό Λιμποβίσι το χωριό των Κολοκοτρωναίων, που βρίσκεται στην καρδιά του ελατοσκέπαστου Μαινάλου. Έχουμε ξαναεπισκεφτεί το μέρος αυτό όπου έζησε ο Αρχιστράτηγος του Μοριά, αλλά επειδή η ώρα μας το επιτρέπει δεν χάνουμε την ευκαιρία να ξαναπροσκυνήσουμε στον ιερό, για το Γένος μας, τόπο. Φτάνουμε στο Λιμποβίσι με ψιλόβροχο. Κατεβαίνουμε για να επισκεφτούμε το αναπαλαιωμένο κτίριο –μουσείο, που έφτιαξε με δαπάνη του ο αείμνηστος Γορτύνιος ευεργέτης Παναγιώτης Αγγελόπουλος και περιηγούμαστε τον γύρω χώρο όπου υπάρχουν τα ερείπια των κατοικιών των Κολοκοτρωναίων και η προτομή του Γέρου του Μοριά. Ανάβουμε κι ένα κερί στην ανακαινισμένη εκκλησιά του Αϊ-Γιάννη, στην οποία εκκλησιαζόταν ο μικρός Θοδωράκης. Στο μέρος τούτο πρέπει να έλθουν όλοι οι Έλληνες για να δουν που φώλιαζε η αλύγιστη ψυχή των Κολοκοτρωναίων και να αποτίσουν φόρο τιμής σʼ αυτόν που σε πείσμα της λογικής και των υλικών συσχετισμών έλεγε: «Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του»!

Από το Λιμποβίσι, διαμέσου Μαινάλου, φτάνουμε στο Χρυσοβίτσι κι από εκεί κατηφορίζουμε για την Τρίπολη. Η επιστροφή στη Σπάρτη γίνεται απρόσκοπτα . Αρκετοί κουβαλούν μαζί τους τραχανά, χυλοπίτες, τυριά, παραδοσιακά γλυκίσματα που αγόρασαν στο Βαλτεσινίκο. Ένας έχει αγοράσει μια γκλίτσα και μια μαγκούρα. Χωρίζουμε όπως πάντα κατευχαριστημένοι, ανανεώνοντας το ραντεβού μας για την επόμενη εκδρομή του Συνδέσμου μας. Πότε θα γίνει; Έχει ο Θεός!
Γιάννης Μητράκος 


 

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του ΚΥΡ
Το κλίκ της ημέρας
του ΚΥΡ
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα