Το Α΄ Νεκροταφείο της Σπάρτης

Η πρόταση της Ασπασίας Λούβη-Κίζη

Πέμπτη, 05 Σεπτέμβριος 2019 22:20 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Το Α΄ Νεκροταφείο της Σπάρτης

Μέσα στα νεκροταφεία μικρών ή μεγάλων πόλεων που μετά την ελληνική επανάσταση εξελίχθηκαν σε μεγάλους ή μικρούς αστικούς πυρήνες καταγράφηκε και διατηρήθηκε ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας τους. Πολλά απ’ αυτά έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης από διάφορους επιστημονικούς κλάδους (ιστορίας, αρχιτεκτονικής, ιστορίας της τέχνης, κοινωνιολογίας, κ.λ.π.). Τα για διαφόρους λόγους αξιόλογα μνημεία που περιέχουν έχουν δημοσιευθεί από ειδικευμένους μελετητές• και η συντήρησή τους από τους δήμους στους οποίους ανήκουν, είναι ένα φυσιολογικό επακόλουθο. Ας αναφερθούμε στα πιο γνωστά όπως είναι το Α’ Νεκροταφείο της Αθήνας ή το Νεκροταφείο της Ερμούπολης, το Α΄ Νεκροταφείο της Ζακύνθου, αλλά και να επισημάνουμε ως διατηρητέο σύνολο και το παλιό νεκροταφείο της γειτονικής Τρίπολης.


Πρόσφατα βρέθηκα και πάλι στο Α΄ Νεκροταφείο της Σπάρτης. Πάλι μπροστά σε μια από χρόνια γνωστή εικόνα που πληγώνει, χωρίς όμως κανείς από εμάς να αντιδρά, λες και δεν μας αφορά: σπασμένα τα τσιμέντα στους διαδρόμους, ξερά χορτάρια, μεγάλος αριθμός εγκαταλελειμμένων τάφων με σπασμένα τα μάρμαρά τους, βρύσες που τρέχουν από έλλειψη συντήρησης, αλλά το νερό τους δεν φτάνει στους τάφους γιατί τα λάστιχά τους τα κλέβουν, λέει, αυτοί που παλιά αποκαλούσαμε γύφτους. Καλό άλλοθι κι αυτό για όλους μας.
Μέσα σ’ αυτό το νεκροταφείο δεν έχουν κλαπεί μόνο τα λάστιχα έχει κλαπεί κάτι περισσότερο• η αξιοπρέπειά μας.
Η σιωπή μας είναι συνενοχή.
Με το βάρος της επί χρόνια και προσωπικής μου σιωπής και των ευθυνών που μου ανήκουν, θέλω να τραβήξω την προσοχή της νέας δημοτικής αρχής, που μόλις ανέλαβε τα καθήκοντά της.

Σ’ αυτό το νεκροταφείο κείται ένα μέρος της ιστορίας της νεότερης Σπάρτης από τον 19ο αιώνα μέχρι τα τέλη του 20ού, τότε που η πόλη απέκτησε ένα δεύτερο νεκροταφείο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στο καινούριο νεκροταφείο του 21ου αι άρχισε ήδη να γράφεται ένα κομμάτι της αστικής ιστορίας της νεότερης και μεγαλύτερης πόλης μας.

Μέσα στο παλιό νεκροταφείο όμως κείνται ιστορικά πρόσωπα της τοπικής αυτοδιοίκησης, δωρητές και ευεργέτες, έμποροι και επιχειρηματίες της πόλης που είχαν την οικονομική άνεση να στολίσουν τους οικογενειακούς τους τάφους με δείγματα της γλυπτικής τέχνης της νεότερης Ελλάδας. Μέσα σ’ αυτό το νεκροταφείο είναι θαμμένοι κατιόντες μεγάλων οικογενειών της επανάστασης, που σήμερα δεν έχουν συνέχεια.

Ποιος παλιός Σπαρτιάτης δεν θυμάται την άμοιρη Ηλέκτρα Μαυρομιχάλη που το καθημερινό της κλάμα κράτησε άσπρο σαν το κουφέτο το μνήμα της Χάρης, της δεκαεφτάχρονης κόρης της, μέχρι που ήρθε η ώρα να την συναντήσει στην τελευταία τους κατοικία. Σήμερα στον χωρίς κατιόντες οικογενειακό τάφο του Γιάννου Μαυρομιχάλη, τον κιτρινισμένο, τον λασπωμένο και χορταριασμένο, έχει απομείνει η φωτογραφία της Χάρης• ο τάφος είναι πια έτοιμος να συγκαταλεγεί στα αζήτητα και χαίνοντα μνήματα του Α’ Νεκροταφείου.

Και αν αυτός ο τάφος είναι ένας ανάμεσα σ’ αυτούς που επιβάλλεται να φροντισθούν ως διατηρητέοι, τί να πει κανείς για τον τάφο της οικογένειας Τζιβανοπούλου που δεσπόζει στα χαμηλά του νεκροταφείου με την ιστορική φωτογραφία ολόκληρης της μαρτυρικής οικογένειας που ξεκλήρισε ο κατακτητής στο Μονοδέντρι το 1943; ότι δεν έχουν κατιόντες για να τον φροντίσουν; ποιος αλήθεια να φροντίσει τον τάφο των τεσσάρων εκτελεσμένων αδελφών από 16 έως 22 ετών, αν όχι ο Δήμος; αυτός ο τάφος είναι ένα σημείο αναφοράς για την ιστορία της πόλης, όπως και οι τάφοι μερικών άλλων θυμάτων που την τελευταία στιγμή δεν περιελήφθησαν στην ομαδική ταφή, γιατί κάποιοι συγγενείς και φίλοι τούς αναγνώρισαν και κατάφεραν να τους θάψουν χωριστά.

Σ’ αυτό το νεκροταφείο ο μεγάλος λάκκος έκλεισε στα σπλάχνα του τους περισσότερους, από τους εκατό εκτελεσθέντες στο Μονοδέντρι. Οι συγγενείς πολλών απ’ αυτούς κυνηγημένοι εγκατέλειψαν την πόλη• μερικοί δεν γύρισαν ποτέ. Όσοι όμως, έστω και περαστικοί, πολλά χρόνια μετά, έψαξαν τον τόπο για να ανάψουν ένα κερί στους δικούς τους ανθρώπους, δεν βρήκαν πουθενά το “σήμα” στο νεκροταφείο της Σπάρτης.

Κύριε Δήμαρχε,
η ιστορία της νεότερης πόλης της Σπάρτης επιβάλλει την συντήρηση αυτού του νεκροταφείου. Πρόκειται για έργο που απαιτεί ελάχιστα χρήματα• τόσα όσα χρειάζονται για να:
• Αναθέσετε στις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου την ευθύνη της συντήρησης και της φύλαξής του.
• Να δώσετε προτεραιότητα σε όσους συγγενείς των εκτελεσθέντων θέλουν να αγοράσουν έναν οικογενειακό τάφο για να βρίσκονται στον ίδιο χώρο με τους γονείς τους, τ΄ αδέρφια τους και τους παππούδες τους, για να μπορέσουν αυτοί έστω και σήμερα να αναγράψουν με περηφάνια στον δικό τους τάφο και το όνομα εκείνου του νεκρού που σφράγισε τη ζωή τους. Τα αιτήματα πια θα είναι ελάχιστα• έχει γεράσει και η τρίτη γενιά των κατιόντων των θυμάτων. Αυτός όμως δεν είναι λόγος για να αφήσετε κενά τα αδιαφέντευτα μνήματα. Δώστε τη δυνατότητα να πωληθούν όλοι οι κενοί τάφοι. Είναι πολλοί ακόμα οι Σπαρτιάτες που θα ήθελαν να βρεθούν ανάμεσα σε παλιούς συγγενείς και φίλους και να αποκτήσουν εκεί τον οικογενειακό τους τάφο.
• Ξεχωρίστε τους ιστορικούς τάφους που η παρουσία τους επηρέασε οικονομικά, διοικητικά, κοινωνικά την εξέλιξη της πόλης, αλλά δεν έχουν πια κατιόντες και αναλάβετε τη συντήρησή τους.
• Δημιουργήστε επί τέλους το “σήμα” της ομαδικής ταφής, στο σημείο που θα σας υποδείξουν οι τελευταίοι επιζώντες των συγγενών και φίλων των θυμάτων. Δεν απαιτούνται μεγάλες δαπάνες. Μια απλή μαρμάρινη πλάκα που θα αναφέρει την ομαδική ταφή για να βρουν έστω και τώρα ανάπαυση αυτοί οι νεκροί.
• Τέλος φροντίστε να ξεπεραστούν τα οποιαδήποτε γραφειοκρατικά κολλήματα που εμπόδισαν τις προηγούμενες δημοτικές αρχές να υλοποιήσουν αυτή την αυτονόητη πράξη.

Με τιμή
Ασπασία Λούβη-Κίζη


Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του "Λακωνικού Τύπου", της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία 22 και πλέον ετών

Έκθεση εικόνων

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του ΚΥΡ
Το κλίκ της ημέρας
του ΚΥΡ
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα