Ο Άγιος κόπος των χεριών. Η λειτουργία της θείας λειτουργίας

Σάββατο, 04 Απρίλιος 2020 11:53 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

της Νατάσας Μιχαηλίδου*

Κυριακή πρωί, η μέρα του Κυρίου. Μέρα που, σε φυσιολογικές συνθήκες, ο εργαζόμενος έχει την ευκαιρία να ξεκουραστεί από την εργασία. Ο πιστός να πάει στην κυριακάτικη λειτουργία, ο σκεπτόμενος εν γένει άνθρωπος να βρει χρόνο να συνεχίσει και να κορυφώσει ίσως την ενδοσκόπηση και ανασκόπηση των γεγονότων και σκέψεων της εβδομάδας.

Στην κορυφή αυτής της εφτάδας ημερών που οργανώνει τον κοινό μας χρόνο, η Κυριακή, η μέρα του Κυρίου. Αυτή για τον πιστό ξεκινά με τη συμμετοχή σε μια δημόσια τελετουργία, σε ένα «έργο για τον λαό», στη θεία λειτουργία. Αν μάλιστα κοινωνήσει, η προετοιμασία του για την Κυριακή θα έχει ξεκινήσει νωρίτερα, πνευματικά και σωματικά. Τι γίνεται όμως, πνευματικά και σωματικά, κατά την ίδια τη θεία λειτουργία; Τι βλέπουν τα μάτια μας, τι ακούν τ’ αυτιά μας, τι σκέφτεται το μυαλό μας;

Η ίδια η δομή της θείας λειτουργίας μας ταξιδεύει στο παρελθόν. Η χρήση των κειμένων, των ψαλμών, η σειρά και ο ρυθμός τους, η κορύφωσή τους, έχουν διαμορφωθεί μέσα από αιώνες θρησκευτικών συνόδων. Συζητήσεων δηλαδή από ανθρώπους που είχαν θέσει τη σχέση του ανθρώπου με το θείο και το υπερβατό ως σκοπό της πεπερασμένης ζωής τους.

Όλα όσα λαμβάνουν χώρα στη θεία λειτουργία, αν και θεία, σχετίζονται άμεσαμε έργα των χεριών του ανθρώπου. Κατ’ αρχάς, γίνονται σε έναν σκηνικό χώρο, στον ναό, στην εκκλησία. Η αρχιτεκτονική αυτών των χώρων ποικίλλει, σε μέγεθος, τυπολογία, πρόκληση συναισθημάτων. Τα απλά σπίτια που φιλοξενούσαν τις πρωτοχριστιανικές «αγάπες» έφτασαν ως τους ναούς,όπου κατοικείη χριστιανική αγάπη και απ’ όπου διαχέεται στον πλησίον, σε όλα δηλαδή τα μέλη της κοινωνίας.

Οι αγιογραφίες, η ζωγραφική διακόσμηση του χώρου, καλύπτουν όλο το εσωτερικό. Ξεκινούνκοντά στο έδαφος, από τον κόσμο των ανθρώπων, και ανεβαίνουν για να προσεγγίσουν το υπερβατό και να εξυψώσουν μαζί την ψυχή του ανθρώπου. Την ψυχή των πιστών, που περιστοιχίζεται εν σιωπή και αγκαλιάζεται από σιωπηλές φιγούρες, αυστηρές αναπαραστάσεις, δραματικά γεγονότα.

Τα βασικά από αυτά τα γεγονότα - η διδασκαλία, η σταύρωση, η ανάσταση - καθόρισαν την πίστη, τη σκέψη, την αγάπη των χριστιανών. Η δραματική αναπαράσταση αυτών συμβάλλει με τη σειρά της στην εμψύχωση, στην εμπέδωση, στη σχεδόν θεατρική μίμηση εκ μέρους των πιστών στην καθημερινότητά τους.

Μια καθημερινότητα στην οποία, σήμερα ίσως, ο άρτος και ο οίνος δεν είναι η μόνη επιούσια τροφή. Ακόμα, δεν είναι συνήθως χειροποίητες οι τροφές και άρα δεν είναι για μας σήμερα ανιχνεύσιμοι η πορεία από τον σπόρο στο σιτάρι, στο αλεύρι και στο ψωμί και μαζί ο Άγιος κόπος των χεριών, που αγιοποίησε τελικά τον άρτο και τον οίνο. Στο πλαίσιο της θείας λειτουργίας η τροφή, πνευματική και σωματική, επανέρχεται στη λιτή της πολυτέλεια (πολύ+τέλεια) και διαμοιράζεται,για να πολλαπλασιαστεί μέσω της αγάπης στην κοινωνία.

Τέλος, ἐνἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. Το χαρακτηριστικό αυτό του ανθρώπου σε μορφή μελωδική, διαλογική, ηδυσμένη, γλυκιά στ’ αυτιά. Αποτελεί το κέντρο της θείας λειτουργίας γύρω από το οποίο συγκεντρώνεται ο χορός του κόσμου, με τη μορφή του κτιρίου, της δια-κόσμησης, της υλικότητας. Έτσι, με παραβολές, παρηγορητικούς και δοξαστικούς λόγους, ο πιστός φτάνει στην κάθαρση των περασμένων σφαλμάτων του, εν είδει αμαρτιών, στον αυτοέλεγχο, στην κατανόηση των ελαττωμάτων του και στην εμψύχωση για τη νέα αρχή που μπορεί να υποσχεθεί κάθε νέα βδομάδα. Τώρα που δεν γίνεται θεία λειτουργία με τη συμμετοχή πιστών, πράγμα πρωτόγνωρο, ας σκεφτούμε τη λειτουργία της και ἐκ του Λόγου μαθόντες...

* H Νατάσα Μιχαηλίδου είναι Αρχαιολόγος - Μουσειολόγος - Ξεναγός

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του ΚΥΡ
Το κλίκ της ημέρας
του ΚΥΡ
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα