Γράφει ο Γεώργιος Μπόνος
Ο ανθρώπινος οργανισμός, από τη στιγμή που έρχεται στη ζωή, ίσως και από τις ημέρες που κυοφορείται, μέχρι το τέλος, παρακολουθείται από διάφορους αριθμούς: γεννιέται, τρέφεται, μεγαλώνει, κινείται, παίζει, εργάζεται, σκέπτεται, λογαριάζει και με πολλές άλλες δραστηριότητες, πάντοτε τους αριθμούς έχει σαν βάση στη σκέψη του ο άνθρωπος.
Εκεί όμως που θα σταθώ και με αφορμή θα αναλύσω είναι το φαινόμενο της υγείας. Τα νούμερα που καταγράφονται έχουν σημαντικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου. Για παράδειγμα, η θερμοκρασία του σώματος, το ύψος, το βάρος, οι θερμίδες της τροφής του, η αρτηριακή πίεσή του, οι γενικές εξετάσεις αίματος, ο διαβήτης, η ηλικία, οι βαθμίδες στην εκπαίδευσή του, η πρόοδος στα μαθήματα και πάρα πολλά ακόμη αριθμητικά στοιχεία που ρυθμίζουν τη διαβίωση μας.
Η ζωή του ανθρώπου δεν εξαρτάται μόνο από αυτά. Χρειάζεται ακόμη και ορισμένα οικονομικά αριθμητικά στοιχεία που καθορίζουν την ατομική, την οικογενειακή, την κοινωνική και εν γένει τη ζωή του και τα προβλήματά της. Κυρίως αυτά θα μας απασχολήσουν στις επόμενες γραμμές. Γιατί αυτά τα στοιχεία θεωρούνται απαραίτητα για τη διαβίωση μας. Και προ παντός στο Κράτος, ως οργανισμός και οντότητα μέσα στην ευρύτερη κοινωνία και όχι μόνο.
Η Ελλάδα, όπως γνωρίζουμε από την Ιστορία, ξεκινάει από τα βάθη των αιώνων. Εμείς όμως στην παρούσα εργασία μας θα ασχοληθούμε με το φαινόμενο, το ιστορικό, τα τελευταία 200 χρόνια. Από τότε που η Χώρα απελευθερώθηκε από τον Τουρκικό ζυγό και αναγνωρίστηκε το 1830, με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, από τις Μεγάλες Δυνάμεις ως Ανεξάρτητο Ελληνικό Κράτος.
*
Οι Τούρκοι Οθωμανοί μετά το Εικοσιένα, εγκαταλείποντας τη Χώρα μας άφησαν τις τεράστιες εκτάσεις γης, τις Εθνικές Γαίες, όπως τις ονόμασαν, στο Νέο πλέον Ανεξάρτητο Κράτος των Ελλήνων. Σημειωτέον ότι το Νέο Κράτος αποτελούσαν: η Πελοπόννησος, η Στερεά Ελλάδα, οι Κυκλάδες και μερικά νησιά.
Το Κράτος που πήρε τις Εθνικές Γαίες από τους Οθωμανούς έγινε ένα Κράτος «Μεγαλογαιοκτήμονας» και αποφάσισε να κάνει διανομή των καλλιεργησίμων αυτών εκτάσεων στους αγρότες κυρίως. Με ποια κριτήρια όμως; Ασφαλώς έπρεπε να δοθούν στους αγρότες, στους ακτήμονες, στους μικροκαλλιεργητές και σε άλλες κατηγορίες ατόμων που είχαν ενδιαφέρον για την καλλιέργεια της γης.
Ο Πρώτος Κυβερνήτης της Χώρας Ι. Καποδίστριας, που ήρθε στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1828, ανέλαβε να δημιουργήσει, κατά τις ιστορικές μαρτυρίες και να ιδρύσει σε σταθερά θεμέλια «ΚΡΑΤΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ» και πράγματι αυτό έκαμε. Πράγματι, έλαβε πολλά μέτρα μεταξύ των οποίων να κάνει και μια δίκαιη διανομή των Εθνικών Γαιών. Δόθηκαν τα Εθνικά κτήματα σε πολίτες-αγρότες, σε ακτήμονες, σε μικροκαλλιεργητές και φυσικά και σε άλλες κατηγορίες πολιτών.
Η διανομή συνεχιζόταν παρά τις δυσκολίες και τα προβλήματα. Όμως η προσπάθεια αυτή και πολλές άλλες ακόμη, διακόπηκε με τη στυγερή δολοφονία του, στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, από τους Μαυρομιχαλαίους.
Οι Βαυαροί, αντιπρόσωποι, που ανέλαβαν τη διακυβέρνηση της Χώρας μέχρι την ενηλικίωση του νεαρού βασιλιά Όθωνα, συνέχισαν τη διανομή, καθώς επί βασιλείας του Όθωνα μέχρι το 1862 που έγινε η έξωσή του. Η διανομή των Εθνικών Γαιών, κατά τις ιστορικές μαρτυρίες δυστυχώς γινόταν επιλεκτικά.
Τα εθνικά κτήματα εδίδοντο στους ημετέρους, στους τσιφλικάδες και σε άτομα που δεν ασχολούνταν με την καλλιέργεια της γης, παρά τις διαμαρτυρίες. Σημειωτέον ότι την περίοδο αυτή, επί βασιλείας του Όθωνα, δόθηκαν χιλιάδες στρέμματα από τις Εθνικές Γαίες στους Αγωνιστές της Επαναστάσεως του Εικοσιένα για τις προσφερθείσες υπηρεσίες προς το Έθνος.
Στη Λακωνία π.χ. δόθηκε μια τεράστια έκταση χιλιάδων στρεμμάτων στην οικογένεια Μαυρομιχάλη. Βρίσκεται νοτιοανατολικά της Σπάρτης, παραποταμίως του Ευρώτα σε αρκετά μεγάλο μήκος ανατολικά και περισσότερο δυτικά της όχθης. Κέντρο ολόκληρης της έκτασης αυτής ήταν το ΠΥΡΙ με τα σπίτια των Μαυρομιχαλαίων και με τον ΠΥΡΓΟ στο Λυκοβουνό να δεσπόζει της περιοχής.
Μετά την έξωση του Όθωνα το 1862, εκείνος που κατάφερε ως Πρωθυπουργός της Ελλάδος να διανεμηθούν δίκαια οι Εθνικές Γαίες στους αγρότες-ακτήμονες κ.α. ήταν ο Αλ. Κουμουνδούρος.
Ο πρωθυπουργός με δύο άξιους και ικανούς συνεργάτες, τον υπουργό Οικονομικών Σωτηρόπουλο και τον οικονομικό του Σύμβουλο Σούτσο κατάφερε να ψηφιστεί Νόμος το 1864-66 για μια δίκαιη κατανομή των Εθνικών Γαιών. Αυτός ο Νόμος εφαρμόστηκε με καθυστέρηση 5-6 χρόνων.
Το σωτήριο έτος 1871, επί πρωθυπουργίας Αλ. Κουμουνδούρου διανεμήθηκαν κατά τους ιστορικούς της εποχής, έστω και με καθυστέρηση, περίπου 3 εκατομμύρια στρέμματα στους αγρότες – ακτήμονες, δηλ. στους καλλιεργητές γης. Σ’αυτούς άλλωστε που ανήκε η γη. Σημειωτέον ότι, στην Ελλάδα τα βόρεια σύνορά της έφταναν στην νοητή γραμμή Παγασητικού - Αμβρακικού κόλπου.
*
Και τώρα τα νούμερα. Σύμφωνα με τις πηγές που έχουμε στη διάθεση μας, το 1830 που αναγνωρίσθηκε το Νέο Ανεξάρτητο Ελληνικό Κράτος οι Εθνικές Γαίες έφταναν στο 75-80% οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Δηλαδή σε στρέμματα υπολογίζοντο περίπου 7.000.000. Οι ερευνητικές προσπάθειές μας δίνουν ότι από το 1830 μέχρι το έτος 1871, λέγεται ότι μοιράστηκαν μόνο 180.000 στρέμματα από τα εθνικά κτήματα.
Μετά από 10 χρόνια προσαρτήθηκε στο Ελληνικό Κράτος και η Θεσσαλία, ο αρκετά μεγάλος κάμπος σε έκταση και πλούσιος σε παραγωγή προϊόντων. Φάνηκε ότι η Ελλάδα θα έχει επάρκεια προϊόντων με μια δίκαιη διανομή των Εθνικών Γαιών.
Οι διαφωνίες και αντεγκλήσεις που προκλήθηκαν σε ό,τι αφορά τη δίκαιη διανομή της γης δημιούργησε καθυστέρηση σε παραγωγή προϊόντων. Υπήρχε η αντίδραση και η άποψη των τσιφλικούχων και των μεγαλοϊδιοκτητών ότι έπρεπε ένα μεγάλο μέρος της έκτασης να δοθεί σε αυτούς.
Κυκλοφορούσε η γνώμη και στους πολιτικούς ηγέτες της εποχής, που πίστευαν ότι μόνο σ’ αυτούς θα εδίδοντο μεγάλες επενδύσεις και όχι σε μικροϊδιοκτήτες. Έτσι άρχισαν οι διαμαρτυρίες, τα συλλαλητήρια και οι αγώνες των αγροτών-ακτημόνων και κολλήγων για να δοθεί η γη σ’ αυτούς, που πράγματι τους ανήκει. Γνωστή η ιστορία του Κιλελέρ. Τα τσιφλίκια έφταναν σε αριθμό τον 19ο αιώνα στα 395 περίπου και σε 6 εκατομμύρια στρέμματα.
*
Οι αγρότες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήσαν: Το 1960 στην Ένωση των 6 κρατών-μελών 15 εκατομμύρια. Το 1961 μειώθηκαν στα 5 εκατομμύρια. Μετά την είσοδο της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, στην Ευρώπη των 12 κρατών-μελών έφτασαν τα 10 εκατομμύρια αγρότες. Κατά μέσο όρο του ενεργού πληθυσμού το 8%.
Πίνακας πληθυσμού της Ελλάδος με απογραφές του τον 19ον αιώνα και ποσοστά εργαζομένων στον πρωτογενή τομέα (Αγροτικές εργασίες). Παραθέτουμε στη συνέχεια.
Έτος απογραφής Πληθυσμός Ποσοστά %
1879 1.653.000 72%
1889 2.187.000 70%
1896 2.344.000 69%
1908 2.681.000 67%
1920 5.016.000 64%
1928 6.204.000 58%
Τα τελευταία χρόνια κυρίως από τη δεκαετία του 1960 σταδιακά μειώνεται το ποσοστό εργαζομένων στον Πρωτογενή τομέα. Σύμφωνα μάλιστα με τις πρόσφατες έρευνες της Στατιστικής Αρχής και το πρωτόκολλο αγροτών, το ποσοστό βρίσκεται κάπου γύρω στο 15% περίπου.
Η προσφορά του όμως στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) είναι περίπου στο 7 ή 8%. Τα αίτια οφείλονται κυρίως στο στρεβλό και καπιταλιστικό σύστημα που δυστυχώς επικρατεί. Αυτά ήταν παλιότερα και σήμερα καταγράφονται τα παρακάτω ως εμπόδια για αυτή την ομαλή και αποτελεσματική καλλιέργεια και παραγωγή προϊόντων, δηλ. φέουδα, τσιφλίκια, πρωτόγονα μέσα παραγωγής, μικρός κλήρος 60 -70 στρέμματα κατά μέσο όρο κάθε αγροτικό νοικοκυριό και προ παντός ο κατακερματισμός του κλήρου, δηλ. 50 ή 60 στρέμματα μπορεί να είναι σε 5 ή 6 σημεία του τόπου.
Όμως τα τελευταία 30-40 χρόνια έχουν γίνει βήματα σημαντικά όπου η ομοιομορφία του εδάφους, γίνονται αναδασμοί. Και με τα σύγχρονα μέσα καλλιέργειας -θερμοκήπια και σύγχρονοι τρόποι καλλιέργειας- έχουμε πετύχει μικρά οικονομικά θαύματα στην Οικονομία.
Και καταλήγουμε στο Α΄ μέρος της εργασίας μας με ορισμένα οικονομικά στοιχεία, σημαντικά για την Ελληνική Οικονομία:
1) Για χρόνια ολόκληρα η αναλογία έμμεσων και άμεσων φόρων ήταν 70% έμμεσοι φόροι (άδικοι) και 30% άμεσοι. Στο τέλος της δεκαετίας του 1990, ύστερα από πολλή προσπάθεια πλησιάσαμε το ευρωπαϊκό πρότυπο 52-48%.
2) Την ίδια περίοδο ένα δίκαιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης σε ευρύτερα στρώματα. Οι δαπάνες στο ΑΕΠ έφτασαν στο 27%. Ο μέσος ευρωπαϊκός ήταν 26%, κράτος πρόνοιας σε ευρωπαϊκό επίπεδο περίπου.
3) Δημιουργήθηκαν οι Καποδιστριακοί Δήμοι με τη μεγαλύτερη Διοικητική Μεταρρύθμιση των τελευταίων 10/ετιών. Μέχρι τότε οι Δήμοι και οι Κοινότητες ήσαν 457 και 5318 αντίστοιχα, περιορίστηκαν όμως με τον Καποδιστριακό Νόμο του 1997 σε 900 Δήμους και 130 Κοινότητες.
4) Καταπολεμήθηκε και εφαρμόστηκε στο μέτρο του δυνατού ένα υγιές καπιταλιστικό σύστημα με σύγχρονες επιχειρησιακές μονάδες και ορθολογικοποιήθηκε η οικονομία με τον περιορισμό του κρατικού γιγαντισμού, π.χ. η κρατική οικονομία έφτανε στο 60% και περιορίστηκε στο 35% με τις αποκρατικοποιήσεις τραπεζών, επιχειρήσεων κ.α.
Έτσι το εκσυγχρονιστικό ρεύμα που κυριάρχησε την περίοδο αυτή πήρε διαστάσεις στην οικονομική ζωή της χώρας.
Η συνέχεια στο Β΄ μέρος.
