Μια ιστορία?καθόλου όπως φαίνεται!

(από τη στήλη Ήλθον, είδον και... ) της Εύας Νικολοπούλου Όλα ξεκίνησαν όταν ο υπεύθυνος ασφαλείας της τοπικής κυβέρνησης του...
Σάββατο, 16 Ιανουάριος 2010 02:00 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

(από τη στήλη Ήλθον, είδον και... )

της Εύας Νικολοπούλου
Όλα ξεκίνησαν όταν ο υπεύθυνος ασφαλείας της τοπικής κυβέρνησης του νησιού Σεμπού των Φιλιππινών, πρόεδρος πλέον πολιτικού κόμματος και με τεράστια οικογενειακή περιουσία, ανέλαβε την διοίκηση των φυλακών CPDRC. Αιτία της τοποθέτησής του αιματηρά επεισόδια μεταξύ κρατουμένων που διαδήλωναν για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσής του μέσα στις φυλακές.
Το Κέντρο Κράτησης και Σωφρονισμού είναι μια φυλακή υψίστης ασφαλείας που στεγάζει περίπου 1500 κρατούμενους. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν καταδικαστεί για φόνους ή λαθρεμπόριο ναρκωτικών, ενώ αρκετοί είναι υπόδικοι, οι οποίοι, λόγω του δυσκίνητου δικαστικού συστήματος των Φιλιππίνων, περιμένουν την εκδίκαση της υπόθεσης τους για 5 ή 10 χρόνια. Οι περισσότεροι πάντως βρίσκονται αντιμέτωποι με τα ισόβια ή την ποινή του θανάτου.
Βασικό προσόν του νέου διευθυντή, η λατρεία του προς τον Μαικλ Τζάκσον. Μέσω των ηχητικών προϊόντων του ινδάλματός του ο Byron Garcia εφαρμόζει ένα «ριζοσπαστικό πρόγραμμα σωφρονισμού», προκειμένου να βελτιώσει τις φυλακές που είναι «μια ζωντανή κόλαση που θρέφει θηρία». Εφαρμόζει τη χρήση του χορού ως μέσο για μια «απολαυστική» άσκηση σώματος και πνεύματος. Και εδώ ξεκινά το δράμα.
Πριν συνεχίσω πρέπει να ομολογήσω πως η ιδέα της ανάπτυξης αρχών, όπως η ομαδικότητα και η συνεργασία μέσα από μια τόσο ευγενή δραστηριότητα όσο ο χορός, φαντάζει στο μυαλό μου ως ιδιαίτερα γοητευτική. Το σωφρονιστικό σύστημα, έχω ξαναπεί, πως οφείλει να έχει σαν στόχο την διαμόρφωση χρήσιμων και υγιών μελών μιας κοινωνίας που αντιλαμβάνονται τα σφάλματα του παρελθόντος και αλλάζουν ζωή μέσα από τα όσα τους διδάσκει ο σωφρονισμός. Η τιμωρία με βία χωρίς νόημα και επεξηγήσεις το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να εξαγριώσει την όποια πεπιεσμένη ορμή και στα σίγουρα πια να κατασκευάσει ένα χειρότερο άνθρωπο από αυτόν που ανέλαβε να βελτιώσει.
Έτσι λοιπόν, αν και πολύ ρομαντική, μου φάνηκε όμορφη η ιδέα της αξιοποίησης της μουσικής και του χορού προκειμένου να βελτιωθούν οι σχέσεις των κρατουμένων μεταξύ τους με σαφή συνέπεια και την ψυχική τους ευεξία-ισορροπία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως, αυτό που παράγεται είναι απλώς ένα εμπορικό προϊόν.
Δυστυχώς, η εικόνα των κρατουμένων ντυμένων με την πορτοκαλί στολή ή με κουστούμια (αντίστοιχα προς τους ρόλους) να χορεύουν όλοι μαζί, με τα πλήθη από πάνω τους να ουρλιάζουν, τους φωτογράφους να καταγράφουν στιγμιότυπα και τον διευθυντή Garcia να δίνει εντολές και να χαμογελά με μια απολύτως χυδαία αυταρέσκεια, μου θύμισε μόνο εικόνες παραμυθιών, εκεί όπου οι άνθρωποι-πλανόδιοι θεατρίνοι στα πρόδρομα τσίρκο της εποχής τους, έσερναν στα χωριά μια αλυσοδεμένη αρκούδα κι ο κόσμος ενθουσιαζόταν με τους χορούς της και αντάμειβε το δαμαστή της.
Ίσως ακούγονται σκληρά όλα αυτά όμως η πραγματικότητα, πιστέψτε με, με ξεπερνά σε σκληρότητα. Οι άνθρωποι αυτοί, οι κρατούμενοι, υποχρεώνονται να χορεύουν σχεδόν 12 ώρες το εικοσιτετράωρο, ακόμη κι αν ασθενούν, καθώς, στο τέλος κάθε μήνα η φυλακή ανοίγει για επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Τότε, η φυλακή μετατρέπεται σε ένα θλιβερό Μπρόντγουεϊ που προσφέρει ένα θέαμα, επιφανειακά τουλάχιστον, εντυπωσιακό. Οι ρόλοι διανέμονται αντίστοιχα προς την επικινδυνότητα των κρατουμένων (αυτός που σέβονται περισσότερο οι κρατούμενοι θα κάνει κάτι εξευτελιστικό), τις προτιμήσεις του Garcia ή τις σεξουαλικές προτιμήσεις, ενώ στην έναρξη δεν λείπει και μια σπαρταριστή κουβέντα μεταξύ Garcia και κρατούμενου με περιεχόμενο όπως: «πόσους σκότωσες, πόσο χρονών θα αποφυλακιστείς, θα μπορείς σ’ αυτή την ηλικία να σκοτώσεις, ήσουν αιμοβόρος ε, δείτε το μάτι του, είναι μοχθηρός, δεν έχεις οικογένεια, περίεργο ε, χόρεψε Τραβόλτα τώρα να συνέλθεις», σε ύφος πάντοτε χυδαία ειρωνικό και υπερφίαλο.
Η παράσταση βιντεοσκοπείται και «ανεβαίνει» στο ίντερνετ κάνοντας διάσημο τον εμπνευστή της, αλλά και το μικρό νησί των Φιλιππίνων στο οποίο στεγάζεται. Γίνεται σιγά-σιγά νούμερο ένα τουριστικός προορισμός και πόλος έλξης τουριστών από όλο τον κόσμο. Ταυτόχρονα, 16 αδιευκρίνιστοι θάνατοι από το 2004, πλήθος κελιών στα οποία στοιβάζονται κατά 16-άδες οι κρατούμενοι, άλλοι που βρίσκονται στην απομόνωση επειδή δεν χορεύουν στους ρυθμούς της φυλακής και πολλοί μα πολλοί φοβισμένοι κρατούμενοι που αναφωνούν “sir” όταν αντικρίζουν τον αρχηγό τους. Κι εκείνος που λέει «νομίζω πως με νιώθουν σαν πατέρα τους»…
Δεν είναι το μοναδικό σημείο μιας εποχής που συνηθίζει να παράγει προϊόντα εντυπωσιακά στην όψη και άθλια καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην ουσία. Δυστυχώς υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα. Όμως είναι φοβερό πως τα πλήθη συρρέουν στις Φιλιππίνες για να θαυμάσουν το «χορό των δολοφόνων» χωρίς να γνωρίζουν πως έτσι συντηρούν ένα έγκλημα με επιτυχημένα όμορφο περιτύλιγμα. Οι υποστηρικτές του προγράμματος που εφαρμόζεται στο CPDRC λένε πως, αν μιλάμε εδώ για καταπίεση και καταπάτηση ανθρώπινων δικαιωμάτων τότε τι θα πρέπει να πούμε για το Γκυαντάναμο; Μέτρο σύγκρισης είναι πάντα το χειρότερο, αυτό είναι το πρόβλημα.
Δεν είναι κακό να χορεύουν, είναι κακό να εξευτελίζονται, να εξαθλιώνονται επειδή είναι κατάδικοι. Αντί η διαδικασία του σωφρονισμού να σέβεται και να προάγει τα δικαιώματά τους, τους στερεί κι αυτά τα λίγα που αναγνωρίζονται στις περισσότερες φυλακές, εκτός από το Γκουαντάναμο. Κι αυτοί χορεύουν, κι οι άλλοι εισπράττουν. Και στο τέλος κάθε παράστασης που τους κάνει διάσημους πουλούν στους τουρίστες-θεατές τους πραγματάκια που φτιάχνουν οι ίδιοι με τα χέρια. Τα έσοδα, λέει ο Garcia, μπαίνουν σε τραπεζικό λογαριασμό για να εισπραχθούν από τους ίδιους του κατάδικους όταν αυτοί αποφυλακιστούν. Ναι, καλά καταλάβατε, οι ισοβίτες και οι θανατοποινίτες θα τα εισπράξουν.
Στη μακρά λίστα των φυλακών όπου οι κρατούμενοι ζουν υπό άθλιες συνθήκες πρέπει να προστεθεί κι αυτή που φαίνεται όμορφη.
Δυστυχώς, καμιά φορά μας ξεγελά το χαρτί, η κορδέλα, η μυρωδιά, τα χρώματα του πακέτου που κρατάμε στα χέρια μας. Και μετά, ανοίγουμε το πακέτο και…ένα σάπιο μήλο. Μα πώς είναι δυνατόν να μην μύριζε νωρίτερα; Πώς είναι δυνατόν να είναι τόσο πολύ διαφορετικό το εξωτερικό από το εσωτερικό; Πώς κρύφτηκε το σάπιο μήλο τόσο καλά; Το χαρτί ήταν πολύχρωμο, η κορδέλα χρωματιστή, το πακέτο περιποιημένο και το δώρο μας αρωματισμένο με άρωμα βανίλιας. Κι όμως το μήλο ήταν σάπιο κι αυτό είναι που θα πρέπει να κρατήσουμε στο μυαλό μας…  
Τα στοιχεία-πληροφορίες για το CPDRC είναι από την εκπομπή Εμπόλεμη Ζώνη του Σωτήρη Δανέζη(14/1/2010).