Ψηφίδες από το ποιμαντικό έργο του Μητροπολίτη Ευσταθίου

Με αφορμή τα 40 έτη αρχιερατείας του στην ΙΜΜΣ

Τρίτη, 01 Σεπτέμβριος 2020 12:34 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Ψηφίδες από το ποιμαντικό έργο του Μητροπολίτη Ευσταθίου

Στην πολυσχιδή δραστηριότητα και προσφορά, αλλά και στο πλούσιο έργο του σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου, με αφορμή τα 40 έτη επισκοπικής διακονίας του, αναφέρεται σε άρθρο του ο κ. Βασίλειος Κουδούνης, φιλόλογος και διευθυντής της Εκκλησιαστικής Βιβλιοθήκης της Ι. Μητρόπολης Μον/σίας και Σπάρτης.

Αναλυτικά:

«Ο Σεβ. Ποιμενάρχης μας από το λυκαυγές της αρχιερατικής του μαρτυρίας(31/8/1980) στο πηδάλιο της κατά Μονεμβασία και Σπάρτη θεοτεύκτου εκκλησιαστικής ολκάδος, με την εγρήγορση νοός και ψυχής, αναπτύσσει μία πολυσχιδή ποιμαντική δραστηριότητα. Η τεσσαρακονταετής διακονία του, που είναι η αναπνοή του, επικεντρώνεται σε δύο σταθερά σημεία αναφοράς, την Εκκλησία και τον άνθρωπο. Πτυχές αυτής αποτελούν η εργογραφία του και η Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη της Ιεράς Μητροπόλεώς μας που αδρομερώς θα παρουσιάσω στην παρούσα επικοινωνιακή περίσταση.

Α. Περιδιάβαση στη συγγραφική του προσπάθεια
Στο σύνολο του ποιμαντικού του έργου ο συγγραφικός αμητός, χωρίς να διεκδικεί λογοτεχνικές δάφνες, κατέχει εξέχουσα θέση. Ο ελεύθερος χρόνος που διαθέτει είναι περιορισμένος. Εντούτοις, έχει εκπονήσει μέχρι σήμερα περισσότερα από 30 βιβλία θεολογικού, κατηχητικού και ιστορικού περιεχομένου.

Ο θεμελιώδης σκοπός της εργογραφίας συνίσταται στην ποιμαντική επικοινωνία με τον λαό του Θεού, την προαγωγή των χριστιανικών αξιών και την πνευματική οικοδομή του σώματος της Εκκλησίας μας. Εκτός από την ποικιλία στη θεματολογία τα πονήματά του διακρίνονται και για τον γόνιμο υφολογικό τους πλουραλισμό. Εύλογο χαρακτηριστικό, αφού η θεματολογία είναι ευρεία και οι επικοινωνιακές περιστάσεις του λόγου ποικίλες. Συνεπώς, η απλότητα και η γλαφυρότητα, που επιτυγχάνεται και με τη χρήση καθημερινού λεξιλογίου και σχημάτων λόγου, συνυπάρχουν με τη διδακτικότητα, την επισημότητα, που υλοποιείται και με αρκετά λόγια γλωσσικά στοιχεία, την επιστημονικότητα, τον εξομολογητικό πολλές φορές τόνο. Κάθε φιλομαθής και καλοπροαίρετος αναγνώστης, εν τέλει, μπορεί να καταρτιστεί πνευματικά και να ωφεληθεί ψυχικά από την ολότητα της πνευματικής του συγκομιδής.

Παρακάτω δοκιμάζω μια κατά περιεχόμενο κατηγοριοποίηση των βιβλίων του Σεβ. Μητροπολίτου μας. Παράλληλα, προβαίνω και σε ένα ευσύνοπτο σχόλιο διαφωτιστικό για το θέμα και τους σκοπούς της συγγραφικής προσπάθειας.

Καταρχάς, μπορούμε να διακρίνουμε μία ομάδα με βιβλία θεολογικά και κατήχησης στα νάματα της χριστιανικής διδασκαλίας. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσουμε τα κάτωθι: «Διδαχικά»(1987), «Το έλαιον στη ζωή της Εκκλησίας»(1999), «Αγγελικό πολίτευμα και Πολιτεία»(2005), «Εόρτια Μηνύματα»(2006), «Σταλαγματιές από το θείο Δράμα»(2010), «Ροδοπέταλα στη χάρη της»(2012). Σ΄αυτά ο Σεβασμιώτατος περιλαμβάνει κείμενα τα οποία αναδεικνύουν εναργώς τη σωστική αλήθεια που περικλείεται σε κορυφαία γεγονότα της ζωής του Χριστού και της Θεοτόκου ή εκφράζεται από τους αγίους της Εκκλησίας μας.

Έπειτα, μια συνεισφορά στην τοπική εκκλησιαστική ιστορία αποτελούν τα επόμενα εντρυφήματα «Υπό την σκιά του Μυστρά, Κληρονομία-παρουσία»(1988), «Χριστιανική Λακωνία επί δύο χιλιάδες χρόνια»(2000), «Ομιλία εις τα Αποκαλυπτήρια των Προτομών του Εθνομάρτυρος Μητροπολίτου Λακεδαιμονίας Ανανίου και του Επισκόπου Βρεσθένης Θεοδωρήτου Β΄»(2007) και «Η τοπική Εκκλησία και τα Μοναστικά Κέντρα της Λακωνίας»(2006). Το τελευταίο είναι η εισήγηση κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο Διδάκτορα του Παν/μίου Πελοποννήσου. Στο ίδιο υποσύνολο, επιπλέον, περιλαμβάνουμε και δύο ανάτυπα. Το πρώτο προέρχεται από τα Πρακτικά του Α΄Συνεδρίου Λακωνικών Σπουδών (1982) και φέρει τον τίτλο «Το Μονύδριο του Προφήτου Ηλία παρά τω Γεωργίτσι». Ο συγγραφέας παρουσιάζει μία παλαιά κεραμοσκεπή βασιλική αφιερωμένη στον προφήτη Ηλία η οποία ευρίσκεται στο Γεωργίτσι Ταϋγέτου και στο απώτερο παρελθόν λειτουργούσε ως καθολικό Μονής. Το δεύτερο από τα Πρακτικά του Γ΄Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών έχει τον τίτλο «Απόπειρα σκιαγραφήσεως του Βρεσθένης Θεοδωρήτου Β΄»(1985). Στο πονημάτιο αυτό προσεγγίζεται ο βίος και η προσωπικότητα ενός μεγάλου εκκλησιαστικού, στρατιωτικού και πολιτικού ανδρός που έδρασε κυρίως στη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Η ομάδα μπορεί να συμπληρωθεί με τα βιβλία «Τούτον τον οίκον στερέωσον, Κύριε»(2018) και «Το συγγραφικόν έργον του Μητροπολίτου Κυθήρων Μελετίου» (2012). Το πρώτο αποτελεί λεύκωμα που περιλαμβάνει όλους τους ναούς που έχει εγκαινιάσει μέχρι σήμερα ο Σεβ. Μητροπολίτης μας. Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό συνδυάζεται με παράθεση χρήσιμων πληροφοριών για κάθε ευκτήριο οίκο. Η συγκίνηση και η εν Κυρίω καύχηση που κατακλύζουν τον συγγραφέα μπροστά στο πλήθος των ναών και η ευγνωμοσύνη του προς τους κτήτορες και όλους τους συντελεστές “αυτού του θαύματος” είναι, όπως ο ίδιος ομολογεί, τα συναισθήματα που οδήγησαν στην παρούσα έκδοση. Το δεύτερο πόνημα αποτελεί την εισήγηση του Σεβ. Ποιμενάρχου μας προσκληθέντος στη διημερίδα για τον μακαριστό Μητροπολίτη Κυθήρων Μελέτιο (Γαλανόπουλο) που διοργάνωσε το 2006 η Ι. Μητρόπολη Κυθήρων.

Περαιτέρω, στον επιβατήριο λόγο του πριν από 40 χρόνια ο προεστώς της τοπικής εκκλησίας είχε τονίσει: «ιδιαιτέρως θα στρέψω την προσοχήν μου προς τους νέους της συγχρόνου ταραχώδους και ανησύχου εποχής…». Έτσι, επισήμανε το αδιάκοπο ενδιαφέρον που επρόκειτο ως αρχιερέας να δείξει προς τους νέους και έχει έμπρακτα ήδη εκδηλώσει πολυτρόπως. Η ειδική θέση που κατέχει η νεολαία στο ποιμαντικό του όραμα αποτυπώνεται και στην εκδοτική προσπάθεια με τους τίτλους «Πότε θα μας απασχολήσει στα σοβαρά η ψυχαγωγία των παιδιών μας;»(1992), «Παιδί μου,»(2011) και «Βοηθήστε τα παιδιά σας να γίνουν άνθρωποι»(2017).

Στο επόμενο υποσύνολο κατατάσσω βιβλία σχετικά με τα φιλανθρωπικά ιδρύματα της τοπικής μας εκκλησίας. Η έκδοση αυτών αποβλέπει πρωτίστως να αναδειχθεί και να διαφυλαχθεί η πολυκύμαντη ιστορία της σύστασης και λειτουργίας κάθε ευαγούς θεσμού, να προβληθεί η σύμπραξη του θείου παράγοντα με την επίπονη και εναγώνια ανθρώπινη προσπάθεια, να τιμηθούν όσοι μόχθησαν για την ανοικοδόμησή τους και να εκφραστεί η πρέπουσα ευγνωμοσύνη της Ιεράς Μητροπόλεως στους δωρητές και ευεργέτες, αποδίδοντας τους τα εύσημα της γνήσιας αγάπης τους. Συγκεκριμένα, στην παρούσα ομάδα εντάσσω τα πονήματα: «Ομιλία στα εγκαίνια του Ασύλου Ανιάτων Σπάρτης»(1988), «Ο Θεός, ο άνθρωπος, ο συνάνθρωπος»(2009), «Κανονισμοί λειτουργίας ιερών καθιδρυμάτων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων της Ι. Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Σπάρτης»(2009), «''Όρη τα υψηλά ταις ελάφοις''-οι Κατασκηνώσεις της Ταϋγέτης»(2014), «Για τους λαβωμένους αγγέλους μας-οι Κατασκηνώσεις (ΑΜΕΑ) Παλαιοκάστρου Νεαπόλεως»(2016), «Ο Αντικαιάδας(χθες, σήμερα, αύριο)»(2019), που καταγράφει την ιστορία του Ασύλου Ανιάτων Σπάρτης, του πρώτου ιδρύματος της Ι. Μητροπόλεώς μας, «''Το γήρας περικράτησον''-το Γηροκομείο Νεαπόλεως Βατίκων»(2019), «Το Νιάρχειο ίδρυμα ηλικιωμένων ''ο άγιος Χαράλαμπος'' Ελίκας»(2020), «''Η αγάπη πάντα στέγει'' -το Γηροκομείο Μολάων»(2020). Στην κατηγορία αυτή μπορούμε να τοποθετήσουμε και το πονημάτιο «Εις Μνημόσυνον αιώνιον»(2004), το οποίο εκδόθηκε προς τιμή του αειμνήστου Βασιλείου Παναρίτη, φιλογενούς πολιτικού ανδρός και μεγάλου ευεργέτη της φιλανθρωπικής δομής των Μολάων.

Ακολούθως, διακρίνω ένα corpus με τα βιβλία: «Η πορεία των οικονομικών της Εκκλησίας της Ελλάδος»(2002), «Κείμενα Ποιμαντικής Ευθύνης»(2013), «Εισηγήσεις-Διαλέξεις»(2013), «Ευκαίρως-Ακαίρως»(2014) και «Ψηφίδες ατάκτως ερριμμέναι» (2015). Σ΄αυτά εμπεριέχονται κείμενα πολλαπλώς ενδιαφέροντα. Η θεματολογία είναι ποικίλη. Μεταξύ άλλων αφορά την εκκλησιαστική διοίκηση, ζητήματα πνευματικής οικοδομής, παρεμβάσεις σε φλέγοντα κοινωνικά και εθνικά προβλήματα, εισηγήσεις σε ημερίδες και συνέδρια, ομιλίες σε χειροτονίες κληρικών, ενθρονίσεις αρχιερέων και σε επικήδειες και επιμνημόσυνες ακολουθίες. Η έκδοσή τους αποσκοπεί στην τιμή των εμπλεκομένων προσώπων και φυσικά στην ωφέλεια κάθε αναγνώστη. Στην προκείμενη ομάδα μπορούμε, επίσης, να συμπεριλάβουμε και το πονημάτιο «Λόγος παντί τω αιτούντι-9 Συνεντεύξεις»(2012). Στις σελίδες του διαλαμβάνονται συνεντεύξεις του Σεβασμιωτάτου σχετικές με επίκαιρα θέματα εκκλησιαστικά και κοινωνικά οι οποίες παραχωρήθηκαν κατά καιρούς σε έγκριτα μέσα μαζικής ενημέρωσης, περιφερειακής ή πανελλαδικής εμβέλειας.

Η τεσσαρακονταετής εργογραφία συμπληρώνεται με τα πονήματα «Η Αναγόρευσίς μου εις Επίτιμον Διδάκτορα του Παν/μίου Πελοποννήσου»(2010) και «Η Εισήγησις κατά την αναγόρευσίν μου εις Επίτιμον Διδάκτορα του Παν/μίου Πειραιώς»(2020).

Εν κατακλείδι, η συγγραφική προσπάθεια του Σεβ. Μητροπολίτου Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου εκπηγάζει πρωτίστως από την επιθυμία του και με τον τρόπο αυτόν να προσφέρει τροφή πνευματική και ύδωρ ζων από την αστείρευτη πηγή του Ευαγγελίου και της πατερικής παράδοσης στο λογικό ποίμνιο της Επαρχίας και σε κάθε άλλον που αναζητά το φως, τη δύναμη και τον πολιτισμό του Σταυρού. Θέλει, με άλλα λόγια, να υπενθυμίσει σε όλους τη μεγάλη και σωστική αλήθεια, ότι ο Χριστός είναι η μοναδική ελπίδα του ασθμαίνοντος σύγχρονου κόσμου.

Β. Η Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη, κύτταρο πολιτισμού
Η αξία της Βιβλιοθήκης παραμένει διαχρονικά σημαντική. Αποτελεί ιστορικά αναγνωρισμένο και αξιόπιστο θεματοφύλακα της πνευματικής κληρονομιάς ενός λαού και βασικό παράγοντα υποστήριξης της παιδείας, της έρευνας, της επιστήμης, της εν γένει πολιτιστικής δημιουργίας. Η ζωή μιας κοινότητας, όπως λένε εύστοχα, δε φαίνεται μόνο στη σφριγηλότητα των ανθρώπων του, στις χαρές, στις γιορτές και στα πανηγύρια, στην καθημερινή κινητικότητα. Καθρεφτίζεται και στους χώρους όπου εμφιλοχωρούν η αγαλλίαση, η πνευματική εγρήγορση και δραστηριότητα, όπως στην εκκλησία, στο σχολείο, στη Βιβλιοθήκη.

Η τοπική Εκκλησία, με εμπνευστή τον Σεβ. Μητροπολίτη μας, αναγνωρίζοντας την ανυπέρβλητη σπουδαιότητα του θεσμού, εγκαινίασε το 2015 ένα ακόμη κοινωφελές έργο, ένα κύτταρο πολιτισμού με την επωνυμία “ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΠΑΡΤΗΣ”.

Η συλλογή στεγάζεται σε νεόδμητο κτήριο στη Σπάρτη. Είναι πολυθεματική, ταξινομημένη και περιλαμβάνει περισσότερα από 10.000 πονήματα. Η συντριπτική τους πλειονότητα είναι βιβλία από την προσωπική βιβλιοθήκη του Σεβασμιωτάτου δωρηθέντα σ’ αυτόν από τους ίδιους τους συγγραφείς ή από προσφιλή του πρόσωπα. Τα θεολογικά τεκμήρια αποτελούν τον κορμό της, όμως αξιόλογα είναι και τα λογοτεχνικά, τα εκπαιδευτικά, τα ιστορικά, τα κοινωνιολογικά, τα λεξικά. Μνημειώδη είναι τα βιβλία τα εκδοθέντα τον 19ο αι. που διατηρούνται   στην πρωτότυπη μορφή τους. Υπάρχει, επίσης, και ενδιαφέρουσα Συλλογή Περιοδικών.

Η Βιβλιοθήκη διαθέτει αναγνωστήριο, αλλά είναι και δανειστική σύμφωνα με τον ιδρυτικό και εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της. Έχει τις πόρτες της ανοιχτές για ελεύθερη και ισότιμη χρήση απ’ όλα τα μέλη της τοπικής -και όχι μόνο- κοινωνίας, κληρικούς και λαϊκούς ανεξαρτήτως φυλής, χρώματος, εθνικότητας, ηλικίας, φύλου, γλώσσας, κοινωνικής θέσης και εκπαιδευτικού επιπέδου. Στο πλαίσιο του κεντρικού σκοπού της φιλοδοξεί, και σε συνεργασία με άλλα πολιτιστικά ιδρύματα της επαρχίας μας, να λειτουργήσει ως πύλη στη γνώση και στον πολιτισμό. Αποβλέπει, ακόμη, όπως κάθε πνευματικός πυλώνας, να αφυπνίσει στην ψυχή κάθε φιλομαθούς αναγνώστη τα μοναδικά συναισθήματα που τον κατακλύζουν, όταν πρωτοξεφυλλίζει ένα βιβλίο, όταν παρατηρεί το εξώφυλλο και πρωτοδιαβάζει το οπισθόφυλλο, όταν επανέρχεται σ’ ένα συγκεκριμένο χωρίο, όταν υπογραμμίζει ανάμεσα στις γραμμές του περιεχομένου ένα σημείο που του δημιούργησε εντύπωση.

Η πολιτιστική μας Δομή απευθύνεται με την αποθησαυρισμένη πολυσχιδή γνώση της σε μία ίσως μειονότητα αλλά με διακριτές ποιότητες, τους βιβλιόφιλους. Για τους συνανθρώπους μας οι οποίοι αναζητούν την αλήθεια, πρωτίστως τη θεολογική, ως απάντηση στη σύγχρονη εποχή της παγκόσμιας αναθεώρησης, παραχάραξης και παραπλάνησης, το βιβλίο είναι ίσως το μόνο αξιόπιστο πηδάλιο στον απύθμενο και συχνά τρικυμιώδη ωκεανό της πληροφορίας και της γνώσης. Ομολογουμένως, βέβαια, απαιτείται ιδιαίτερη προσήλωση, υπομονή και επιμονή για την ανακάλυψη και τον συσχετισμό των πληροφοριών. Και είναι εύλογο, διότι το βιβλίο είναι πάθος. Είναι μία συνήθεια η οποία καλλιεργείται, ανθίζει και καρπίζει πνευματικούς καρπούς. Δεν είναι πολλοί αυτοί που έχουν τη δυνατότητα και, πρωτίστως, τη βούληση, για να προχωρήσουν σ' αυτό το ταξίδι ζωής. Όσοι το τολμήσουν, όμως, συνειδητοποιούν ότι αξίζει κάθε βήμα του.

Εν τέλει, ας μη λησμονούμε ότι η ζωή θέλει κουράγιο. Ο μόχθος χρειάζεται δύναμη, ο πόνος βάλσαμο και η τιτάνια και αμφίρροπη μάχη της ζωής και της ψυχής μας απαιτεί ετοιμοπόλεμες εφεδρείες ηθικών δυνάμεων. Ένα βιβλίο που θα ξεφυλλίσουμε, μια ενότητα που θα διαβάσουμε, ένας λόγος, μια λέξη μόνο που μπορούμε να δούμε ή ν’ ακούσουμε κάπου δύναται να γίνει στύλος και λαμπάδα καιόμενη για την ψυχή μας και να την κρατήσει όρθια και θερμή σε μια δύσκολη στιγμή ή να την ανεβάσει σ’ ένα ψηλότερο σκαλί στην κλίμακα των αρετών. Και όποιος δυναμώνει και ανεβάζει την ψυχή του σίγουρα τονώνει και ανεβάζει και τη ζωή του».

 

Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του "Λακωνικού Τύπου", της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία 24 ετών

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη

Πρόσφατα Νέα

LINARDI
Koutsoviti