«Το Μανιάτικο Μοιρολόι δεν είναι επάγγελμα»

Αντιδράσεις Λακώνων μελετητών σε σχετικό δημοσίευμα

Τρίτη, 01 Δεκέμβριος 2020 09:48 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
«Το Μανιάτικο Μοιρολόι δεν είναι επάγγελμα»

Το φωτογραφικό πρότζεκτ με τίτλο «The Truth is in the Soils» (Η αλήθεια βρίσκεται στη γη), της Ελληνίδας φωτογράφου Ιωάννας Σακκελαράκη, παρουσιάστηκε πριν από λίγο καιρό σε έκθεση στο Βερολίνο στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μήνα Φωτογραφίας.
 
Η έκθεση φωτογραφίας έχει ως κεντρικό της άξονα τη ζωή δέκα μαυροφορεμένων γυναικών που ασχολούνται με το μοιρολόι. Μέσα σε αυτές συγκαταλέγει και τις περίφημες μοιρολογίστρες της Μάνης.
 
Με αφορμή το φωτογραφικό project της κ. Σακκελαράκη, η κ. Σάρα Χουτσάλ υπογράφει ένα άρθρο στην εφημερίδα «ΒΗΜΑ» με τίτλο «Εκεί που το γυναικείο μοιρολόι είναι επάγγελμα».
 
Στο εν λόγω άρθρο (που μπορείτε να βρείτε εδώ) το μοιρολόι παρουσιάζεται ως πανάρχαια ασχολία που δυστυχώς σήμερα έχει εκλείψει στις περισσότερες περιοχές της χώρας, ωστόσο σε κάποια απομακρυσμένα χωριά της Πελοποννήσου και ειδικότερα της Μάνης, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να το έχουν ως επάγγελμα.
 
«Οι μοιρολογίστρες της Μάνης βλέπουν τη δουλειά τους ως λειτούργημα, βοηθώντας οικογένειες να συνοδεύσουν τον νεκρό στο τελευταίο του ταξίδι προς τη μετά θάνατον ζωή», σημειώνει η συντάκτρια του άρθρου ενώ υποστηρίζει πως οι συγγενείς των αποθανόντων με χαρά πλήρωναν τις μοιρολογίστρες και το τελευταίο “τραγούδι” στα αγαπημένα τους πρόσωπα.  
 
Το κείμενο κάνει λόγο και για έντονα στοιχεία θεατρικότητας καθώς «οι μοιρολογίστρες φορούν περίτεχνα, κεντημένα πέπλα, που από μόνα τους έχουν έντονο το θεατρικό στοιχείο. Οι γυναίκες μοιάζουν με απεσταλμένες του θανάτου», ενώ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το επάγγελμα κινδυνεύει με εξαφάνιση καθώς οι νεότερες γενιές δεν θέλουν να το συνεχίσουν.
 
Ορμώμενοι από το παραπάνω δημοσίευμα, Λάκωνες μελετητές συνέταξαν επιστολή διαμαρτυρίας καθώς -όπως τονίζουν- «παρουσιάζεται με διαστρεβλωμένο και αλλοιωμένο τρόπο η περιγραφή των μοιρολογιών στη Μάνη». Τονίζουν δε την προσβλητικότητα του χαρακτηρισμού «επάγγελμα» καθώς για τους κατοίκους της περιοχής, το μανιάτικο μοιρολόι ήταν αποτέλεσμα οικογενειακού πόνου και όχι κάποιας θρηνητικής επαγγελματικής επί πληρωμή υπηρεσίας. «Για τους παλαιούς Μανιάτες το μοιρολόι ήταν ιερό καθήκον και όχι μεροκάματο», υπογραμμίζουν.
 
Αναλυτικά η επιστολή αναφέρει:
«Αξιότιμοι κ. συντάκτες της εφημερίδας «ΤΟ ΒΗΜΑ»
Σε πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας σας στις 18-11-2020, με τίτλο «Εκεί που το γυναικείο μοιρολόι είναι επάγγελμα» (Σάρα Χουτσάλ, επιμέλεια Δ. Κυρανούδη) και με επίκληση σε αυτό κυρίως φωτογραφικού υλικού και απόψεων για το θέμα της φωτογράφου κ. Ιωάννας Σακελλαράκη, περιέχονται – κατά την άποψη μας – εσφαλμένες πληροφορίες και ανακρίβειες.
 
Πιο συγκεκριμένα και μεταξύ άλλων, γίνεται αναφορά στο άρθρο σας,  ότι τάχα στη Μάνη οι θρηνούσες γυναίκες πληρώνονταν και ότι παρίσταντο με αυτό το σκοπό στις κηδείες, ακόμα και άγνωστων σε αυτές προσώπων. Μάλιστα,αναφέρεται στο άρθρο σας ο υποτιμητικός για την περίσταση όρος  «επάγγελμα».
 
Κατόπιν αυτών και προς αποκατάσταση της πραγματικότητας, θα θέλαμε να σας επισημάνουμε συνοπτικά τα εξής :
-Το μανιάτικο μοιρολόι ήταν αποτέλεσμα οικογενειακού πόνου και όχι κάποιας θρηνητικής επαγγελματικής (επί πληρωμή) υπηρεσίας, όπως εσφαλμένα και χωρίς τεκμηρίωση συνάγεται από το άρθρο σας.
-Για τους παλαιούς Μανιάτες το μοιρολόι ήταν ιερό καθήκον και όχι μεροκάματο.
-Αποτελεί σίγουρα απώλεια και μας προκαλεί λύπη, που παλαιοί Μανιάτες ακαδημαϊκοί, έχοντες ασχοληθεί με το μοιρολόι (Δ. Βαγιακάκος, Α Κουτσιλιέρης, Σ. Κουγέαςκ.ά), δεν είναι πια στην ζωή, με αποτέλεσμα ο καθένας να γράφει ότι επιθυμεί για το θέμα αυτό αβίαστα και χωρίς επιστημονική ή απλή κριτική. Ωστόσο υπάρχουν άλλοι σύγχρονοι μας, με σημαντικότατες μελέτες και συλλογές για το θέμα, όπως ο Κ. Κάσσης, ο Δ. Κατσουλάκος και ο Ε. Αλεξάκης, στους οποίους θα μπορούσατε να ανατρέξετε προτού ασχοληθείτε με το Μανιάτικο μοιρολόι.
-Προς επίρρωση των προαναφερθέντων σας παραθέτουμε ενδεικτική βιβλιογραφία:
Αλεξάκης Ε. «τα γένη και οι οικογένειες στην παραδοσιακή κοινωνία της Μάνης», Αθήνα 1980
Καλλιδώνη Πάνου. «Μανιάτικα Μοιρολόγια, ο θρύλος της Μάνης», Πειραιάς 1972
Πασαγιάννη Κ. «Μανιάτικα Μοιρολόγια και τραγούδια», Αθήνα 1928
Βαγιακάκου Δ. «Μέσα Μάνη: Ο τόπος, οι βυζαντινοί ναοί, οι πύργοι και το μοιρολόι», Παρνασσός , τεύχος .Θ, No.4, 1967, σελίδες 568-586
Κουγέα Σ. «Τραγούδια του Κάτω κόσμου, Μοιρολόγια της Μεσσηνιακής Μάνης», συλλογή ετών 1901 – 1904, Αθήνα 2000
Κάσση Κ. «Μοιρολόγια της Μέσα Μάνης», Αθήνα 1979
Κατσουλάκου Δ «Η νότια κοίλη Λακεδαίμων και τα μοιρολόγια της», εκδόσεις Πατάκη Αθήνα 2002
Κουτσιλιέρη Α. «Μανιάτικα Μελετήματα, ιστορικά – λαογραφικά – γλωσσικά», εκδόσεις Ιδιωτική, Αθήνα 1979
Ωστόσο πέραν των παραπάνω αναγνωρισμένων στο θέμα ακαδημαϊκών ο απλός κόσμος της Μάνης γνωρίζει επαρκώς την προφορική και την λαϊκή μας παράδοση.
 
Παρακαλούμε λοιπόν να δημοσιεύσετε αυτήν την σύντομη παρέμβαση μας επί του άρθρου σας, (άρθρου) που πιστεύουμε ότι χρήζει διόρθωσης.
(Σημείωση: Λόγω της εκτεταμένης ήδη αναπαραγωγής του άρθρου σας σε πολλά μέσα μεγάλης αναγνωσιμότητας, κρίναμε και εμείς σκόπιμο να δημοσιοποιήσουμε παράλληλα και ευρύτερα την παρούσα παρέμβαση μας για την καλύτερη ενημέρωση του κοινού).
Με εκτίμηση,
-Γιάννης Μιχαλακάκος, καθηγητής Οικιακής Οικονομίας Mcs Cultural Management
-Νικόλαος Καλκάνης, δικηγόρος
-Γεώργιος Μουσούλης, φιλόλογος
-Δημήτρης Μαριόλης, δικηγόρος – εθνολόγος ιστορικός
-Γεώργιος Δημακόγιαννης, εκδότης»

Το Μανιάτικο Μοιρολόι ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά
 
Υπενθυμίζεται ότι, τον περασμένο Μάρτιο, ο Δήμος Ανατολικής Μάνης και το Ινστιτούτο Σπάρτης ανακοίνωσαν πως το Μανιάτικο Μοιρολόι αποτελεί μια εκ των προτάσεων που κατατέθηκαν στη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, προκειμένου να ενταχθεί στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.
 
Όπως χαρακτηριστικά είχε δηλώσει η πρόεδρος του Ινστιτούτου Σπάρτης κ. Αναστασία Κανελλοπούλου, «το Μανιάτικο Μοιρολόι αποτελεί άμεση πολιτιστική συνέχεια της μακραίωνης αυτής κοινωνικής πρακτικής, όντας ένα μοναδικό και εκλεπτυσμένο είδος προφορικής έκφρασης, σε βαθμό που προσιδιάζει των υπολοίπων ειδών λαϊκής τέχνης».

Φώτογραφία: Από την συλλογή της Ιωάννας Σακελλαράκη

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ
του ΚΥΡ
Το κλίκ της ημέρας
του ΚΥΡ
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Linardi Anastasia
Σπανός Γεώργιος