Ένα σύνθετο πρόγραμμα κοινωνικής καλλιέργειας αποτέλεσε το Social Farming 360o που υλοποιήθηκε από τον οργανισμό Νέα Γεωργία Νέα Γενιά και πραγματοποιήθηκε στα αγροτικά σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας από το 2024-2025 και λειτούργησε ως όχημα επανένταξης των κρατούμενων και ενίσχυσης της παραγωγής και της επισιτιστικής ασφάλειας.
Το πρόγραμμα συνδέει τρεις αλληλένδετους στόχους: επισιτιστική ασφάλεια, βιώσιμη αγροτική παραγωγή και επανένταξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική ζωή. Μέσω του προγράμματος η γεωργία μετατρέπεται σε ένα εργαλείο μάθησης, ενδυνάμωσης και κοινωνικής επανένταξης.
Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο, διετές πρόγραμμα κοινωνικής γεωργίας που εφαρμόστηκε σε έξι σωφρονιστικές δομές: 4 Αγροτικά σωφρονιστικά καταστήματα (Αγιά Χανίων, Τίρυνθα Αργολίδας, Κασσαβέτεια Βόλου και Κασσάνδρα Χαλκιδικής), 2 Ειδικά σωφρονιστικά καταστήματα (Αγροτικό Τμήμα Γυναικών Ελεώνα Θηβών, Κέντρο Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών).
Η περίοδος υλοποίησης του προγράμματος ήταν από 01/2024 έως 12/2025 και υλοποιήθηκε από τον οργανισμό Νέα Γεωργία Νέα Γενιά, με την πλήρη υποστήριξη από το Ίδρυμα Citi. Σε στενή συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, και με τη συμμετοχή της ActionAid και της Πύλης Ελευθερίας.
Το Social Farming 360o
Το Social Farming 360o υποστηρίζοντας τη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας προάγει τη βιωσιμότητα, ενώ προσφέρει στους κρατούμενους ευκαιρίες κατάρτισης και απασχόλησης στον αγροτικό τομέα. Παράλληλα, ενισχύει την εκπαίδευση των γεωπόνων που εργάζονται στις εγκαταστάσεις.
Ουσιαστικά, μέσω του προγράμματος η γεωργία μετατρέπεται σε ένα εργαλείο μάθησης, ενδυνάμωσης και κοινωνικής επανένταξης.
Το πρόγραμμα είναι δομημένο γύρω από τεχνικές και κοινωνικές παρεμβάσεις που λειτουργούν συμπληρωματικά. Στο αγροτικό σκέλος, οι συμμετέχοντες εκπαιδεύτηκαν σε θεματικές όπως η ελαιοκαλλιέργεια, τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά, η ασφάλεια τροφίμων και η παραγωγή προϊόντων. Επίσης δόθηκε έμφαση στην αναγεννητική γεωργία, δηλαδή σε πρακτικές που σχετίζονται με τη γονιμότητα του εδάφους, τη βιώσιμη καλλιέργεια και την προστασία της βιοποικιλότητας.
Παράλληλα, η ActionAid μέσω των Υπηρεσιών Συμβουλευτικής Εύρεσης Εργασίας, εστίασε στην ενδυνάμωση των κρατουμένων με στόχο την κοινωνική και εργασιακή τους ένταξη, ενώ η Πύλη Ελευθερίας το σκέλος της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και κοινωνικής ένταξης.
Υπογραμμίζεται ότι το πρόγραμμα δεν περιορίστηκε στους κρατουμένους, αλλά συμμετείχε και το γεωπονικό/γεωτεχνικό προσωπικό των σωφρονιστικών καταστημάτων. Με αυτόν τον τρόπο διατηρείται σημαντικό μέρος των τεχνικών γνώσεων του προγράμματος και μετά την ολοκλήρωσή του, επιφέροντας ανθεκτικότητα και μακροχρόνιο παραγωγικό όφελος στις δομές.
Οι θεματικές ενότητες
Ειδικότερα, οι εκπαιδευτικές θεματικές ενότητες ήταν οι παρακάτω:
– Αναγεννητική & Κοινωνική Γεωργία
1. Ελαιοκαλλιέργεια
2. Φαρμακευτικά & Αρωματικά Φυτά
3. Ασφάλεια Τροφίμων & Παραγωγή Προϊόντων
– Απασχολησιμότητα & Επαγγελματική Ανάπτυξη (Υλοποίηση από την ActionAid)
– Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη & Κοινωνική Ένταξη (Υλοποίηση από την Πύλη Ελευθερίας)
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα ήταν σημαντική και ενδεικτική του ενδιαφέροντος που προξένησε το πρόγραμμα. Συγκεκριμένα καταγράφηκαν:
– 1081 συμμετοχές κρατούμενων και γεωπόνων για τις αγροτικές εκπαιδεύσεις
– 648 ώρες εκπαίδευσης σε γεωργικές και επαγγελματικές δεξιότητες
– 696 επαγγελματικές πιστοποιήσεις ACTA
– 231 κρατούμενοι/ες συμμετείχαν σε δράσεις απασχολησιμότητας
– 297 κρατούμενοι/ες συμμετείχαν σε ψυχοκοινωνικές συναντήσεις
Σημειώνεται ότι κάποιοι από τους κρατούμενους που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, μετά την αποφυλάκιση τους, επισκέφθηκαν το κέντρο της ActionAid στην Αθήνα για να υποστηριχθούν πρακτικά στην προσπάθειά τους για επανένταξη τόσο από την υπηρεσία συμβουλευτικής εύρεσης εργασίας, όσο και από την λογιστική και την κοινωνική υπηρεσία.
