Έξι χρόνια από την έμπνευση στην υλοποίηση, έξι χρόνια για να ολοκληρωθεί μια ιδέα που φώλιασε στο μυαλό του π. Γεώργιου Φωτόπουλου της Μαγούλας και κούρνιασε στην καρδιά όσων την πίστεψαν και την έκαναν πραγματικότητα. «Τα Τραγούδια της Παναγίας» είναι ένας φόρος τιμής στη Μητέρα όλων, ένα μουσικό αφιέρωμα στην πανάγια αυτή μορφή της Ορθοδοξίας, χιλιοτραγουδισμένη σε κάθε γωνιά του τόπου μας με ύμνους αγάπης, λατρείας αλλά και πόνου -είναι, άλλωστε, και προστάτιδα της περιοχής, μ’ έναν υπέροχο αρχιτεκτονικά ναό αφιερωμένο στην Κοίμησή Της.
Η υλική υπόσταση της ιδέας είναι ένα ξεχωριστό CD όπου συναντώνται η παράδοση με την πίστη, μέσα από μια προσεγμένη επιλογή τραγουδιών, όμορφα και ευχάριστα, συνοδεία παραδοσιακών οργάνων. Δεν θα τα χαρακτηρίζαμε ψαλτοτράγουδα, αλλά πιο λόγια, με επιρροή όμως από την ψαλτική τέχνη, χωρίς ν’ ακούγονται βαριά ή αυστηρά, όπως έχουμε συνηθίσει από τους κλασικούς βυζαντινούς ύμνους. Η μουσικός και μουσικολόγος Κατερίνα Πάτσιου, η οποία έχει και τη μουσική επιμέλεια του project, αναφέρει χαρακτηριστικά πως είναι «καρπός μιας μακράς και σιωπηλής πορείας στον χρόνο· μιας εργασίας που ωρίμασε αργά, με αγάπη, υπομονή και βαθύ σεβασμό προς τη μουσική και το ιερό της θέμα. Τα τραγούδια αντλούν τη φωνή τους από την παραδοσιακή μας μουσική, εκεί όπου η πίστη συναντά τη μνήμη και το βίωμα».
Γι’ αυτό το σπουδαίο εγχείρημα εργάστηκαν συνολικά 22 μουσικοί από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, αλλά και από την Πόλη, από το τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Yildiz της Κωνσταντινούπολης, ύστερα από πρόσκληση της κ. Πάτσιου, ώστε να χρησιμοποιηθούν συγκεκριμένα όργανα που μπορούσαν ν’ αποδώσουν αυτή τη λεπταίσθητη μελωδική μικροδιαστηματικότητα των οκτώ βυζαντινών ήχων στους οποίους βασίζονται τα τραγούδια. Αυτό ήταν και το μεγάλο στοίχημα της ενορχήστρωσης, καθώς υπήρχε σοβαρό πρόβλημα με όργανα που ήταν αδύνατον να βρεθούν στην περιοχή μας, όπως γκάιντα, πολίτικη λίρα ή νέυ. Μια μοναδική μουσική συνάντηση πολιτισμών, φωνών και ψυχών, όπου καθένας αφήνει το δικό του προσωπικό στίγμα στον συλλογικό ήχο.
Το δεύτερο μεγαλύτερο πρόβλημα που εμφανίστηκε και πήγε τόσο πίσω την ολοκλήρωση χρονικά ήταν, φυσικά, η πανδημία του Covid, η οποία συνέπεσε την ίδια περίοδο που το project ξεκίνησε δειλά να παίρνει σάρκα και οστά. Ειδική μνεία θα πρέπει να γίνει και στο γεγονός πως οι ηχογραφήσεις πραγματοποιήθηκαν, κατά ένα μεγάλο μέρος, στο Μουσικό Σχολείο Σπάρτης, επί διεύθυνσης του αείμνηστου Γιάννη Δημόπουλου.
Ποια είναι «Τα Τραγούδια της Παναγίας»
Η επιλογή των τραγουδιών έγινε από την Κατερίνα Πάτσιου και, όπως η ίδια αναφέρει, στο CD αυτό «ύμνοι, μελωδίες και μουσικές αφηγήσεις αφιερωμένες στην Παναγία ξεδιπλώνονται με σεμνότητα και εσωτερικότητα, φωτίζοντας τη μορφή της Θεοτόκου μέσα από την παράδοση».
Κάθε τόπος έχει τη δική του Παναγία, κάθε ύμνος και τραγούδι φωτίζει και ένα διαφορετικό συναίσθημα, μια διαφορετική πτυχή της λατρεμένης αυτής μορφής. Υπάρχουν τραγούδια από διάφορα μέρη της Ελλάδας, από τη Μικρά Ασία και εν γένει τον ελλαδικό χώρο.
Το μοναδικό βυζαντινό κομμάτι της συλλογής είναι το θεοτοκάριο του Αγίου Νεκταρίου «Αγνή Παρθένε Δέσποινα», μελοποιημένο από τον ιερομόναχο π. Γρηγόριο Σιμωνοπετρίτη. Όλα τα υπόλοιπα ανήκουν στα παραδοσιακά τραγούδια, τα οποία όμως παρουσιάζουν μια ενδιαφέρουσα ποικιλομορφία. Ακούγοντας «Τα Τραγούδια της Παναγίας» θ’ ανακαλύψουμε νανουρίσματα, τραγούδια αγάπης, ξενιτιάς, θάλασσας, τσακίσματα (δλδ. επαναλαμβανόμενες φράσεις ή μελωδικά μοτίβα, κυρίως σε λαϊκά ή παραδοσιακά τραγούδια που λειτουργούν ως επωδοί), κάλαντα, μοιρολόγια, κλέφτικα, ακόμα και θρήνους της Πόλης.
Σκοπός της δημιουργίας
Το CD είναι εδώ και λίγες μέρες διαθέσιμο από το Φιλανθρωπικό και πολιτιστικό σωματείο «Κοινωνία Μαγούλας – Άγιος Νίκανδρος» και όλα τα έσοδα θα πάνε υπέρ του σωματείου και του φιλανθρωπικού του έργου. Με μήνυμα στην επίσημη σελίδα τους στο Facebook μπορείτε να παραγγείλετε το δικό σας αντίτυπο (η τιμή είναι 20€).
Οι άνθρωποι πίσω από το όραμα
Η δημιουργία του CD «Τα Τραγούδια της Παναγίας» αποτέλεσε καρπό συνεργασίας πολλών ταλαντούχων ανθρώπων. Τις φωνές τους χάρισαν οι Λεωνίδας Σταρόγιαννης, Ελένη Τσιρακίδου και Παναγιώτης Χρόνης, ενώ η μουσική συνάντηση ενισχύθηκε από εξαιρετικούς μουσικούς: ο Νίκος Ανεμοδουριώτης στο λαούτο και το ούτι, η Κλεοπάτρα Βάγια στο σάζι, ο Χαράλαμπος Γούλας στο λαούτο, ο Νίκος Δημητρακάκος και η Αγγελική Ξεκαλάκη στα κρουστά, ο Νίκος Ευαγγέλου επίσης στο λαούτο, ο Ανδρέας Κανταρίδης στην γκάιντα, ο Δημοσθένης Καραχριστοδούλου στην πολίτικη λύρα, η Χριστίνα Κρανιώτη και ο Νίκος Σταθάκης στο βιολί, η Κατερίνα Πάτσιου στο κανονάκι, ο Στέφανος Σεβίλογλου στην ποντιακή λύρα, η Μάρα Σερβέ και ο Γιάννης Ψαράκης-Βούκιζας στο μπάσο, ο Ηλίας Χαλούλης στο νέυ, ο Νίκος Παπαηλίου στο κλαρίνο, ενώ από την Κωνσταντινούπολη συμμετείχαν ο Bekir Sahin Baloglou (rebab, ούτι, yayli tanbour), ο Sezer Durmaz (τσέλο) και η Gülnıhal Dönmez (kemençe).
Την ηχογράφηση και τη μίξη επιμελήθηκε ο Ανδρέας Σκιαδάς, ενώ τη μουσική επιμέλεια είχε η Κατερίνα Πάτσιου. Η φωτογραφική αποτύπωση του project ανήκει στον Δημήτρη Γιανναράκο, και η παραγωγή πραγματοποιήθηκε από το Φιλανθρωπικό και πολιτιστικό σωματείο «Κοινωνία Μαγούλας – Άγιος Νίκανδρος».
Και στον απόηχο, το θαύμα
Στο άκουσμα των τραγουδιών της Παναγίας ξεδιπλώνεται στον νου το ταξίδι στον χρόνο των ήχων, των θρύλων και των παραδόσεων με τους οποίους συνδέθηκε η μορφή Της. Αφουγκράζεσαι τις μελωδίες ενώ νοητά ακολουθείς τα χνάρια του παρελθόντος, μέχρι να βρεθείς σ' εκείνο το σημείο της διαδρομής όπου πίστη, παράδοση και μουσική υφαίνουν τον πολιτισμό του θαύματος. Κι όπως η Παναγιά μάς αγκαλιάζει προστατευτικά, έτσι και αυτά τα τραγούδια κουρνιάζουν στην καρδιά μας με μια ευλαβική θαλπωρή. Και είναι ακριβώς εκείνη τη στιγμή, στον απόηχο της σιωπής, όταν η μουσική έχει πια ολοκληρωθεί, που συνειδητοποιείς πως δεν κρατάς ένα απλό CD στα χέρια σου, αλλά ένα μικρό τάμα.
Ιλέην Ρήγα
