Το παρατράβηξα φέτος με τις διακοπές. Που λέει ο λόγος δηλαδή, γιατί δεν ξέρω κι από τι… διέκοψα, συνταξιούχος άνθρωπος. Εκτός από την επικοινωνία μας βεβαίως. Αν μου έκανε και κανείς την τιμή να το προσέξει…
Τέλος πάντων γύρισα. Και βρήκα τους Έλληνες… μες στην αγωνία και τα «αμφί…». Αμφίπολη, αμφιγνωμίες, αμφιθυμίες, αμφιβολίες τρελές…
Τους Έλληνες όλους! Εκτός απʼ αυτόν που είναι μέσα στον τάφο.
Ο μακαρίτης όμως… Το βιβλίο Γκίνες της εποχής του πρέπει να κυνηγούσε με τον τύμβο και τη… σουίτα! Το σκέφτομαι. Μνημείο ματαιοδοξίας άραγε ή βούληση για δημιουργία αισθήματος κατωτερότητας στους υπηκόους;
Θα την τρελάνει την Περιστέρη. Όπως εκείνον με το δώρο. Ανοίγω τη μεγάλη κούτα, βγάζω το μεγάλο κουτί, ανοίγω το μεγάλο κουτί, βγάζω το μικρό, ανοίγω το μικρό κουτί… Θα της βγάλει την ψυχή μέχρι να τον βρει. Ή… να μην τον βρει.
Όσο για τους υπόλοιπους εμάς, ελληνώνυμους και ελληνογενείς -που μας βρίζει κι ο Γιανναράς- θα μας φάει η περιέργεια τη σόλα…
Μετά κι από κείνη την πρεμούρα του Σαμαρά να πάει πρώτος να προσκυνήσει, μετά κι από τα «δελτία τύπου» του υπουργείου πολιτισμού που βάλθηκαν να μας μάθουν αρχαιολογία, τι να σου κάνει κι ο κόσμος, τι να σου κάνει κι η τηλεόραση.
Δείχνει πρώτα τα κομμένα κεφάλια από τους Τζιχάντ, ύστερα τα… κομμένα κεφάλια από τον ΕΝΦΙΑ και κλείνει καθημερινά το σόου με τα κεφάλια των καρυάτιδων.
Αρχαιολόγοι, αστρολόγοι, γυρολόγοι, ουρολόγοι… θεωρίες δεκατέσσερις!
Επίσημες, γιατί από τις… άλλες, ό,τι φανταστείς. Τααα… σενάρια!!
Και πιο ωραίοι απʼ όλους μας, οι Αμφιπολίτες. Τρίβουνε τα χέρια τους οι άνθρωποι… κατασυγκινημένοι από το αρχαίον κάλλος που τους προέκυψε, σαν να βρήκανε πετρέλαιο στην αυλή τους!
Πάντως, ως Έλληνες, απόγονοι ενδόξων… και τα λοιπά, με τέτοια κληρονομιά στα χέρια μας…και τα λοιπά, πολύ αργήσαμε και στον Καστά. Τι τον αφήσαμε μέσα στο χώμα τον πρόγονο δυο χιλιετίες και βάλε;
Έχουμε τις δικαιολογίες μας, ξέρω. Η βυζαντινή αρνητικότητα προς ό,τι «ειδωλολατρικό» και το οθωμανικό… κενό που ακολούθησε, δεν έκοψαν μόνο τη συνέχεια στην παράδοση της μοναδικής και ανεπανάληπτης, αρχαιο-ελληνικής φιλοκαλίας, αλλά και αποδυνάμωσαν τη συναίσθηση της ευθύνης του κατοπινού Έλληνα απέναντι στο πολιτιστικό φορτίο που παρέλαβε με τη θαμμένη… «σχολάζουσα κληρονομία».
Από την άλλη, οι ατελείωτοι πόλεμοι της νεότερης Ελλάδας, η φτώχεια και η ελλιπής παιδεία δεν άφησαν περιθώρια ούτε για ερευνητικές πολυτέλειες ούτε για καλλιέργεια μιας συνειδητοποιημένης αγάπης για τα… «αρχαία» μας.
Έπρεπε να μας τα κατακλέψουνε οι ξένοι, για να ξυπνήσουμε και νʼ αρχίσουμε το σκάψιμο.
Τι τα θέλετε όμως. Και στις μέρες μας…από τα μπατζάκια η ευαισθησία.
Αφού και η Εκπαίδευση με τις σχολικές εκδρομές της, όταν μάλιστα γίνονται χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία, ελάχιστα πετυχαίνει να οδηγήσει το ελληνόπουλο στην ουσιαστική «προσέγγιση» του μεγαλείου τής… παρακαταθήκης.
Και με την τοπική ιστορία τα ίδια. Στη χάση και στη φέξη κανας δάσκαλος, φέρνει σʼ επαφή μαζί της, τα παιδιά του σχολείου.
Ας το παραδεχτούμε: για το νεοέλληνα οι «αρχαιότητες» είναι λέξη συνώνυμη με τον τουρισμό. Είναι «κάτι σπουδαίο», γιατί μαζεύει κόσμο από παντού με όλα τα οικονομικά επακόλουθα.
Γνώση του αντικειμένου, βαθιά επίγνωση της αξίας του, συνειδητότητα του χρέους, από λίγους μόνο.
Έχω δει τα γερόντια του ΚΑΠΗ να πιάνουν το χορό μέσα σε αρχαιολογικό χώρο…μερακλωμένα από τα αξιοθέατα γύρω τους, που με ευλάβεια φωτογράφιζαν την ίδια στιγμή οι Γιαπωνέζοι επισκέπτες.
Στην ίδια κουλτούρα και πολλοί από τους πολιτικούς μας, τους καλλιτέχνες, τους τηλεοπτικούς, τους γραμματιζούμενους και γενικώς τους… καλλιεργημένους.
Γιατί είναι -σου λέει- και η… ρετσινιά της προγονοπληξίας. Είναι και η… άλλη άκρη. Και λοιπόν; Δεν υπάρχει η σωστή, η αρμόζουσα στάση απέναντι στο παρελθόν μας; Θέμα παιδείας είναι. Και θέμα αγωγής.
Κι ενώ έτσι κάπως έχουν τα πράγματα σχετικά με την «κλασσική» μας αδιαφορία, δεν πρόλαβε νʼ αρχίσει καλά-καλά ο ανασκαφικός αγώνας στη Μεσολακκιά και σείστηκε το πανελλήνιο.
Κατασυγκινηθήκαμε αίφνης άπαντες, κατααγαπήσαμε τις καρυάτιδες από… τας Σέρρας, φουσκώσαμε από φυλετική περηφάνια κι αρχίσαμε τα προγνωστικά. Μόνο στοιχήματα, δε βάλαμε.
Πρώτοι στο παιγνίδι οι ειδικοί. Τι στην οργή ιστορικοί… είμαστε και τι ειδήμονες και επιστήμονες και γνωστοί και καταξιωμένοι. Να μην την πούμε την κουβέντα μας κι εμείς; Να μείνουμε απʼ έξω;
Και την είπανε την κουβέντα τους και δε σκέφτηκαν τι θα πουν, όταν το ανασκαφικό αποτέλεσμα τους διαψεύσει!
Χρειάζονταν άραγε όλʼ αυτά; Όλος αυτός ο ντόρος;
Τι θα παθαίναμε δηλαδή ως πολιτεία και ως πολίτες, αν οι αρχαιολόγοι έκαναν χωρίς θόρυβο τη δουλειά τους και κάποια στιγμή ανακοίνωναν το αποτέλεσμα;
Έπρεπε να… κατινίσωμεν διεθνώς;
Όχι πως αμφιβάλλω για την αξία και τη σπουδαιότητα των ευρημάτων. Ποιος είμαι εγώ άλλωστε.
Για τη σοβαρότητά μας έχω…αμφιβολίες. Ίσως που θυμήθηκα τον Καζαντζάκη:
«Τι ευτυχία, να μπορεί ο Έλληνας να σεργιανίζει την Ελλάδα, δίχως νʼακούει φωνές θυμωμένες, αυστηρές, να βγαίνουν μέσα από τα χώματα».
Εγώ πολύ το φοβάμαι. Θα βρικολακιάσει με τα καμώματά μας ο πεθαμένος της Αμφίπολης και θα μας αρχίσει στις κλωτσιές!!