της Νάγιας Γρηγοράκου*
Για το ιδιωτικό χρέος μιλάμε συχνά μέσα από μεγάλους αριθμούς. Δισεκατομμύρια οφειλών, κόκκινα δάνεια, χαρτοφυλάκια funds, ποσοστά ρυθμίσεων και πλειστηριασμών παρουσιάζονται σαν ανώνυμες στατιστικές καταγραφές. Στη Λακωνία, όμως, όπως και σε όλη την Ελλάδα, πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκεται πάντα το σπίτι μιας οικογένειας, ένα μικρό κατάστημα που προσπαθεί να κρατηθεί ανοιχτό, ένας ελεύθερος επαγγελματίας που κουβαλά υποχρεώσεις μιας προηγούμενης κρίσης, ένας αγρότης που βλέπει το κόστος παραγωγής να αυξάνεται, το εισόδημά του να πιέζεται και τη γη από την οποία ζει να αποτελεί ταυτόχρονα εγγύηση απέναντι στους πιστωτές του.
Σ’ έναν νομό που εδώ και χρόνια δίνει τη μάχη να κρατήσει τους ανθρώπους του και να διατηρήσει ζωντανή την παραγωγική του βάση, το ιδιωτικό χρέος αποκτά μία ακόμη διάσταση, αφού μπορεί να εξελιχθεί σε έναν αθέατο μηχανισμό εγκατάλειψης της περιφέρειας. Γιατί όταν μια οικογένεια κινδυνεύει να χάσει το σπίτι της, όταν μια μικρή επιχείρηση δεν μπορεί να ξεφύγει από παλιές οφειλές ή όταν ένας παραγωγός κινδυνεύει να χάσει τη γη που αποτελεί το βασικό εργαλείο της δουλειάς του, το πρόβλημα αφορά πλέον την τοπική οικονομία, την απασχόληση, τη δημογραφική αντοχή και τελικά το μέλλον του ίδιου του τόπου.
Σήμερα σχεδόν 80 δισ. ευρώ μη εξυπηρετούμενου χρέους βρίσκονται σε τράπεζες και funds, ενώ οι servicers διαχειρίζονται περισσότερα από 92 δισ. ευρώ δανείων που αφορούν περίπου 2,6 εκατομμύρια οφειλέτες. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Εφορία έχουν φτάσει τα 114 δισ. ευρώ και προς τα ασφαλιστικά Ταμεία έχουν ξεπεράσει τα 52 δισ. ευρώ. Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγάλες αντιφάσεις της σημερινής οικονομίας. Θετικοί μακροοικονομικοί δείκτες από τη μία, εκατομμύρια πολίτες εγκλωβισμένοι σε παλιά και νέα χρέη από την άλλη. Και ένας άνθρωπος εγκλωβισμένος στο χρέος δύσκολα επενδύει, δημιουργεί, μεταβιβάζει την παραγωγική του δραστηριότητα στην επόμενη γενιά ή σχεδιάζει το μέλλον.
Γι’ αυτό το ΠΑΣΟΚ παρουσίασε τις προηγούμενες μέρες ένα ολοκληρωμένο σχέδιο έντεκα παρεμβάσεων. Δεν υποσχόμαστε γενικευμένη διαγραφή οφειλών ούτε επιβράβευση των στρατηγικών κακοπληρωτών. Προτείνουμε ένα πλαίσιο που διαχωρίζει την πραγματική αδυναμία από την ασυνέπεια και δίνει στον πολίτη μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία.
Επαναφέρουμε την προστασία της πρώτης κατοικίας με αντικειμενικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και ειδική μέριμνα για τους ευάλωτους οφειλέτες.
Προτείνουμε νέα ρύθμιση έως 120 δόσεων για οφειλές προς τη φορολογική διοίκηση, τα ασφαλιστικά Ταμεία και τους Δήμους, για φυσικά και νομικά πρόσωπα με κύρια οφειλή έως 500.000 ευρώ.
Αλλάζουμε ουσιαστικά τον εξωδικαστικό μηχανισμό, καθιστώντας ουσιαστική τη συμμετοχή των πιστωτών. Η απόρριψη μιας πρότασης ρύθμισης θα πρέπει να αιτιολογείται και να συνοδεύεται από εναλλακτική πρόταση, ενώ αυξάνονται κατά 25% τα όρια για τον ευάλωτο οφειλέτη και συνδέονται με το πραγματικό κόστος ζωής. Γιατί μια ρύθμιση που δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί από το πραγματικό εισόδημα του πολίτη απλώς μεταθέτει το πρόβλημα.
Ιδιαίτερη αξία για τη Λακωνία έχει η δημιουργία Επιτροπής Διευθέτησης Οφειλών σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα, ώστε ο πολίτης που δεν βρίσκει βιώσιμη λύση να διαθέτει ένα πραγματικό θεσμικό σημείο προσφυγής στον τόπο του.
Ταυτόχρονα, βάζουμε κανόνες απέναντι στα funds και στους servicers. Ο πολίτης δικαιούται να γνωρίζει με σαφήνεια πώς διαμορφώθηκε η οφειλή του, να έχει δωρεάν πρόσβαση στον φάκελό του και πραγματική δυνατότητα επικοινωνίας και εξυπηρέτησης. Η γεωγραφική απόσταση δεν μπορεί να γίνεται πρόσθετη ανισότητα για τον κάτοικο της Σπάρτης, των Μολάων, της Μάνης, των Βατίκων ή της Ελαφονήσου. Για αυτό προβλέπεται φυσική εξυπηρέτηση σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα και κυρώσεις όταν οι κανόνες παραβιάζονται.
Δίνουμε στον δανειολήπτη δικαίωμα προαίρεσης πριν το δάνειό του μεταβιβαστεί σε fund, ώστε να έχει πρώτα ο ίδιος τη δυνατότητα να επιχειρήσει την αναχρηματοδότηση και οριστική διευθέτησή του. Κατοχυρώνουμε ουσιαστικά δικαιώματα απέναντι στην αναγκαστική εκτέλεση: όσο βρίσκεται σε εξέλιξη πραγματική διαπραγμάτευση για ρύθμιση, δεν μπορεί ταυτόχρονα να προχωρά διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης.
Παράλληλα, προτείνουμε δίκαιη λύση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, δικαιότερους κανόνες για τους εγγυητές και αναγνώριση της συνέπειας του δανειολήπτη που τήρησε επί χρόνια τη ρύθμισή του αλλά βρέθηκε στη συνέχεια αντιμέτωπος με μια νέα οικονομική δυσκολία.
Η προστασία της αγροτικής γης είναι κομβικής σημασίας για τη Λακωνία. Η γη εδώ δεν είναι απλώς ένας τίτλος ιδιοκτησίας ή ένα περιουσιακό στοιχείο σε έναν ισολογισμό. Είναι ο ελαιώνας, τα εσπεριδοειδή, η κτηνοτροφική εκμετάλλευση. Είναι εισόδημα, εργασία, επένδυση και οικογενειακή συνέχεια. Όταν ένας αγρότης χάσει τη γη που χρειάζεται για να παράγει, χάνει μαζί και τη δυνατότητα να συνεχίσει να εργάζεται. Γι’ αυτό προτείνουμε την εξαίρεση από τη ρευστοποίηση της αγροτικής περιουσίας που είναι αναγκαία για τη συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες ευάλωτων αγροτών αγροτική γη αξίας έως 50.000 ευρώ δεν θα προσμετράται στα περιουσιακά στοιχεία.
Στην ίδια λογική εντάσσεται και ο ακατάσχετος επαγγελματικός λογαριασμός για επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, ομάδες παραγωγών και συνεταιρισμούς. Δεν γίνεται να απαιτούμε από μια μικρή επιχείρηση ή έναν παραγωγό να τηρεί τις ρυθμίσεις του και ταυτόχρονα να του στερούμε τη στοιχειώδη ρευστότητα με την οποία πληρώνει εργαζομένους, προμηθευτές, φόρους και εισφορές.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο η πολιτική για το ιδιωτικό χρέος συναντά την αναπτυξιακή και τη δημογραφική πολιτική. Γιατί η δεύτερη ευκαιρία αφορά και το αν μια οικογενειακή επιχείρηση θα συνεχίσει να λειτουργεί, αν ένας παραγωγός θα κρατήσει ενεργή την εκμετάλλευσή του, αν μια οικογένεια θα διατηρήσει το σπίτι της και αν ένας νέος άνθρωπος θα έχει τη δυνατότητα να συνεχίσει τη δουλειά των γονιών του αντί να εγκαταλείψει τον τόπο. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη όταν αφήνουμε πίσω ανθρώπους που εργάζονται, παράγουν και προσπαθούν, αλλά παραμένουν εγκλωβισμένοι στο βάρος παλιών οφειλών. Χρειαζόμαστε κανόνες που επιτρέπουν στον συνεπή πολίτη να ξανασταθεί στα πόδια του, προστατεύουν την κατοικία και την παραγωγική περιουσία και υποχρεώνουν τους ισχυρούς παίκτες της αγοράς δανείων σε διαφάνεια, λογοδοσία και πραγματική διαπραγμάτευση.
Ειδικά για τη Λακωνία, η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους είναι κάτι περισσότερο από μια οικονομική μεταρρύθμιση. Είναι μέρος της απάντησης σε ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που έχουμε μπροστά μας αφού αφορά το πώς θα κρατήσουμε στον τόπο μας ανθρώπους που μπορούν να ζουν, να εργάζονται, να παράγουν και να σχεδιάζουν ξανά το μέλλον τους.
*Η Νάγια Γρηγοράκου είναι Βουλευτής Λακωνίας με το ΠΑΣΟΚ
