Επιμέλεια: Νίκος Ι. Καρμοίρης
Λίγα 24ωρα πριν από την εκκίνηση του 44ου Σπάρταθλον, ο «ΛΤ plus+» ακολουθεί τα βήματα του υπεραθλητή Γιάννη Κούρου, του «σύγχρονου Φειδιππίδη», που συνέδεσε όσο ελάχιστοι αθλητές παγκοσμίως το όνομά του με τον κορυφαίο διεθνή αγώνα υπεραπόστασης.
*
Ο Γιάννης Κούρος αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση στον παγκόσμιο αθλητισμό. Σε όλη του την πορεία, δεν ανταγωνίστηκε τόσο τους άλλους δρομείς, όσο τα ίδια τα ανθρώπινα όρια και τον χρόνο. Γι’ αυτό, άλλωστε, η Διεθνής Ένωση Υπερμαραθωνοδρόμων τού έχει αποδώσει προσωνύμια όπως «Ο Θεός του τρεξίματος» ή «Ο Χρυσός Έλληνας». Μια αναδρομή στους αγώνες που τον καθιέρωσαν και στα ρεκόρ που πέτυχε, αρκεί για να καταλάβει κανείς το μέγεθος της προσπάθειας και του πείσματός του.
Η παράλληλη γέννηση ενός θεσμού κι ενός θρύλου
Η ιστορία της σπουδαίας πορείας του Γιάννη Κούρου ξεκινά το 1983, παράλληλα με τη γέννηση του «Σπάρταθλον». Ο υπερμαραθώνιος των 246,8 χιλιομέτρων που καλύπτει την απόσταση Αθήνα-Σπάρτη ακολουθώντας τα βήματα του αρχαίου ημεροδρόμου Φειδιππίδη, αποτέλεσε έμπνευση Βρετανών πιλότων της RAF. Οι Βρετανοί, οι οποίοι είχαν διανύσει την απόσταση ένα χρόνο νωρίτερα, θέλοντας να αποδείξουν τα γραφόμενα του Ηροδότου περί κάλυψης της εν λόγω απόστασης σε δύο ημέρες, αναβίωσαν την πορεία που είχε ακολουθήσει ο Αθηναίος αγγελιαφόρος, βάζοντας τα θεμέλια για την καθιέρωση ενός από τους κορυφαίους, πλέον, υπερμαραθωνίους στον κόσμο.
Το 1983 πραγματοποιήθηκε η πρώτη διοργάνωση του διεθνούς αγώνα, προσελκύοντας κορυφαίους δρομείς υπεραποστάσεων, με τους διοργανωτές να υπολογίζουν πως ήταν αδύνατο η διαδρομή των περίπου 247 χιλιομέτρων να ολοκληρωθεί σε λιγότερο από 27 ώρες. Υπολόγιζαν, έτσι, πως ο νικητής θα έφτανε στο άγαλμα του Λεωνίδα γύρω στις 10 το πρωί της επόμενης ημέρας.
Ο Γιάννης Κούρος, ωστόσο, στην παρθενική του εμφάνιση σε υπερμαραθώνιο, διέψευσε κάθε πρόβλεψη. Πήρε το προβάδισμα μετά τα Μέγαρα και δεν κοίταξε ποτέ ξανά πίσω, καλύπτοντας την απόσταση του αγώνα σε 21 ώρες, 53 λεπτά και 42 δευτερόλεπτα. Όταν μπήκε στη Σπάρτη στις 4:50 τα ξημερώματα, επικρατούσε απόλυτη ησυχία. Πιάνοντας κυριολεκτικά στον ύπνο την πόλη και τους διοργανωτές, δεν βρήκε κανέναν να τον περιμένει στο άγαλμα του Λεωνίδα. Ο δήμαρχος, Νίκος Σαχάμης, ξύπνησε άρον-άρον, ενώ κάποιος έσπευσε να φωνάξει τον βουλευτή Παρασκευά Φουντά, που διέμενε πλησίον του τερματισμού, για να τον υποδεχθεί!
Την επόμενη χρονιά, το 1984, οι τοπικοί φορείς τον υποδέχτηκαν από νωρίς στα σύνορα της Αρκαδίας. Ο Κούρος τερμάτισε σε 20 ώρες και 25 λεπτά, ένα θρυλικό ρεκόρ που παρέμεινε ακατάρριπτο για σχεδόν τέσσερεις δεκαετίες. Συνολικά, κατέκτησε την πρώτη θέση τέσσερις φορές στο Σπάρταθλον (1983, 1984, 1986, 1990), παραμένοντας αήττητος και συνδέοντας άρρηκτα το όνομά του με την ιστορία του αγώνα. Πιο συγκεκριμένα, στις τέσσερις συμμετοχές του στον διεθνή υπερμαραθώνιο κατέγραψε τις εξής επιδόσεις:
1983 – 21:53:42
1984 – 20:25:00
1986 – 21:57:00
1990 – 20:29:04
Ο άνθρωπος, η «αυτοεξορία» και η διεθνής κυριαρχία
Γεννημένος τον Φεβρουάριο του 1956 στην Τρίπολη, ο Κούρος ήταν ο μικρότερος από τους πέντε γιους ενός ξυλουργού. Μεγάλωσε σε συνθήκες ανέχειας, σε ένα ασταθές οικογενειακό περιβάλλον. Για τον νεαρό Γιάννη, το τρέξιμο ήταν διέξοδος. Άνοιγε την πόρτα του σπιτιού και έτρεχε για να «δραπετεύσει», καταλήγοντας στο στάδιο της πόλης.
Αν και ξεκίνησε την αθλητική του πορεία με δρόμους ταχύτητας, το 1982 δοκίμασε να τρέξει 100 χιλιόμετρα μόνος του γύρω από την Τρίπολη, κάνοντας την αρχή μιας μυθικής διαδρομής… Ωστόσο, και παρά τα δεκάδες ρεκόρ που άρχισε να καταρρίπτει, η ελληνική πολιτεία τον αγνόησε, καθώς η τότε αθλητική ηγεσία δεν θεωρούσε σημαντικό ό,τι βρισκόταν πέρα από τον κλασικό μαραθώνιο. Έτσι, ο άνθρωπος που σάρωνε παγκοσμίως, αδυνατούσε να εξασφαλίσει τα προς το ζην και το 1990 αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Αυστραλία, μια κίνηση που ο ίδιος αποκάλεσε «αναγκαστική αυτοεξορία».
Στην Αυστραλία μεγαλούργησε. Η διεθνής του καριέρα μετατράπηκε σε ένα διαρκές κυνήγι του αδυνάτου, καταρρίπτοντας πάνω από 160 παγκόσμια ρεκόρ, μέσα από τα οποία συχνά καλούνταν να ανταγωνιστεί μόνο τον εαυτό του. Στον υπερμαραθώνιο Σίδνεϊ-Μελβούρνη (875 χλμ.), η αγωνιστική του υπεροχή ήταν τόσο ξεκάθαρη που οι διοργανωτές τον έβαλαν να ξεκινήσει 8 ώρες μετά τους άλλους αθλητές, χωρίς ωστόσο αυτό να του στερήσει την πρωτιά!
Οι επιδόσεις του μαρτυρούν μια πορεία συνεχών υπερβάσεων: Στον εξαήμερο αγώνα της Νέας Υόρκης (1984) κατέρριψε 16 ρεκόρ καλύπτοντας 1.022 χλμ., ενώ το 1988 στην ίδια πόλη έτρεξε 1.609 χλμ. σε 10 ημέρες. Κορυφαία του στιγμή θεωρείται ο αγώνας της Αδελαΐδας (1997), όπου έτρεξε 303,5 χιλιόμετρα μέσα σε 24 ώρες, διατηρώντας μέσο ρυθμό 4:45 λεπτά ανά χιλιόμετρο, ένα ρεκόρ που άντεξε 24 χρόνια. Όπως άλλωστε συνόψισε και ο πρόεδρος της Ένωσης Αυστραλών Υπερδρομέων: «Το μπάσκετ έχει τον Τζόρνταν... το υπερτρέξιμο έχει τον Γιάννη Κούρο».
Ο Κούρος, ωστόσο, δεν περιορίστηκε ποτέ μόνο στον αθλητισμό. Είναι παράλληλα ποιητής, τραγουδοποιός και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Λογοτεχνία. Στο βιβλίο του «Το εξαήμερο του αιώνα» αποτυπώνει τη φιλοσοφία του, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Όταν το σώμα παραδίδεται, τότε μόνο η δύναμη της θέλησης μπορεί να το ενεργοποιήσει. Η φιλοσοφία του αγωνίσματος έγκειται στην ιδιοσυγκρασία του υπερδρομέα να ξεπερνά τον πόνο με πνευματική διαύγεια. Ο δρομέας που συνεχίζει, κάνει την υπέρβαση σε ένα μεταφυσικό επίπεδο».
Η έμπρακτη αναγνώριση από την ελληνική πολιτεία ήρθε τελικά το 1998, όταν με την ένταξή του στην Πολεμική Αεροπορία δόθηκε ταυτόχρονα λύση στο βιοποριστικό του πρόβλημα. Αξιοσημείωτο είναι επίσης πως την ίδια περίπου εποχή χρίστηκε πρεσβευτής του ΣΕΓΑΣ.
Ο «Φειδιππίδειος Άθλος»:
Από την Αθήνα, στη Σπάρτη και πάλι πίσω…
Η σύνδεση του Γιάννη Κούρου με την αρχαία ελληνική ιστορία κορυφώθηκε στο πρόσωπο του Φειδιππίδη. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, το 490 π.Χ. ο Αθηναίος αγγελιαφόρος διήνυσε την απόσταση έως τη Σπάρτη και, αφού περίμενε την απόφαση των Λακεδαιμονίων, πήρε τον δρόμο της επιστροφής για την Αθήνα.
Θέλοντας να αποτίσει τον δικό του φόρο τιμής, ο Κούρος αποφάσισε το 2005, σε ηλικία 49 ετών, να διανύσει την πλήρη, διπλή διαδρομή. Ξεκίνησε από την Αθήνα, έφτασε στη Σπάρτη και πήρε αμέσως τον δρόμο της επιστροφής. Κάλυψε συνολικά 490 χιλιόμετρα μέσα σε 63 ώρες, εγκαινιάζοντας έναν υπερμαραθώνιο που έμεινε γνωστός ως «Φειδιππίδειος Άθλος»· εγχείρημα που, μάλιστα, επανέλαβε και το 2011.
Η κατάρριψη του ιστορικού ρεκόρ του 1984
Χρειάστηκε να περάσουν 39 ολόκληρα χρόνια για να βρεθεί ο αθλητής που θα ξεπερνούσε τον χρόνο του Γιάννη Κούρου στην απαιτητική διαδρομή του Σπάρταθλον. Κατακτώντας την τρίτη διαδοχική του νίκη στο 41ο Σπάρταθλον το 2023, ο 40χρονος Αγρινιώτης υπερμαραθωνοδρόμος Φώτης Ζησιμόπουλος έσπασε το φράγμα των 20 ωρών, ολοκληρώνοντας τα 246,8 χιλιόμετρα της απόστασης Αθήνα-Σπάρτη σε 19 ώρες, 55 λεπτά και 02 δευτερόλεπτα.
Με αυτή την εξαιρετική επίδοση, κατέρριψε το ιστορικό ρεκόρ των 20:25:00 που κατείχε ο Κούρος από το 1984, τερματίζοντας στο άγαλμα του Λεωνίδα στις 2:59 π.μ. Εκεί, πλήθος Σπαρτιατών τού επιφύλαξε θερμή υποδοχή, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπό του έναν από τους κορυφαίους Έλληνες δρομείς υπεραποστάσεων και τον μοναδικό που κατάφερε να βελτιώσει τον ιστορικό χρόνο του Κούρου.
Τρέχοντας από την αρχαία στη… σύγχρονη ιστορία
Η σύνδεση του Γιάννη Κούρου με το ιστορικό παρελθόν του τόπου δεν περιορίστηκε στην αρχαιότητα. Αφού τίμησε τον Φειδιππίδη, θέλησε να τιμήσει και τη νεότερη ελληνική ιστορία, τρέχοντας στα χνάρια του ήρωα του 1821, Νικήτα Σταματελόπουλου. Πραγματοποιώντας τον συμβολικό, οκταήμερο «Νικητάρειο Άθλο», ο Έλληνας πρωταθλητής διέσχισε τους ιστορικούς τόπους δράσης του αγωνιστή, με στόχο να αναδείξει την πορεία, την ανιδιοτέλεια, αλλά και το τραγικό τέλος του «φτερωτού» Νικηταρά, ο οποίος κατέληξε τυφλός και επαίτης.
Η διαδρομή, η οποία τελούσε υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Πελοποννήσου, ξεκίνησε στις 22 Νοεμβρίου 2011 από τα Τουρκολέκα Αρκαδίας, διέσχισε συνολικά οκτώ νομούς και ολοκληρώθηκε στις 29 Νοεμβρίου στον Πειραιά, τόπο θανάτου του οπλαρχηγού. Σταθμός αυτής της πορείας αποτέλεσε και η Λακωνία, καθώς την Τετάρτη 23 Νοεμβρίου ο υπερμαραθωνοδρόμος διέβη τη Σπάρτη και τον ιστορικό Μυστρά. Εκεί, πραγματοποιήθηκε μια θερμή υποδοχή από εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης και πλήθος πολιτών, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν για να τιμήσουν από κοινού τον ήρωα της Επανάστασης και την προσπάθεια του σπουδαίου διεθνούς δρομέα.
Επί του πιεστηρίου:
Η Τρίπολη τίμησε τον θρύλο της
Εκπληρώνοντας ένα ιστορικό χρέος, η γενέτειρά του, Τρίπολη, τίμησε τον κορυφαίο υπερμαραθωνοδρόμο, δίνοντας το όνομά του σε έναν νέο αγώνα δρόμου και θεσπίζοντας το «YK Yiannis Kouros Tripolis Run». Το νεοιδρυθέν αθλητικό γεγονός, που φιλοδοξεί να καταστεί ετήσιος θεσμός για την περιοχή, διεξήχθη για πρώτη φορά εφέτος με απόλυτη επιτυχία το τριήμερο 18-20 Σεπτεμβρίου. Η διοργάνωση υλοποιήθηκε από τον Δήμο Τρίπολης, την Περιφέρεια Πελοποννήσου και τον φορέα «Γιάννης Κούρος – Πέρα από τα όρια», με την υποστήριξη του ΣΕΓΑΣ.
*
Δείτε το ντοκιμαντέρ «Αενάως Κινούμενος» για τη ζωή και τη διαδρομή του θρυλικού Γιάννη Κούρου ΕΔΩ.
| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.
