Σθεναρά ανθίσταται η Σπάρτη στις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, σύμφωνα με έρευνα του δρ Αστικής Ανάπτυξης Σωτήρη Παυλέα, για την οποία μίλησε στο περιοδικό “Lifo”. Όπως δείχνουν τα στοιχεία της έρευνας, η λακωνική πρωτεύουσα συγκαταλέγεται μεταξύ έξι ελληνικών πόλεων, οι πολίτες των οποίων, εμφάνισαν -μικρές ή μεγαλύτερες- θετικές μεταβολές στο ετήσιο εισόδημά τους. Μάλιστα, η Σπάρτη εμφανίζεται να τα πήγε καλύτερα από την πρωτεύουσα Αθήνα σε αναπτυξιακό επίπεδο.
Η έρευνα αφορά τις 51 πόλεις, πρωτεύουσες των (πρώην) νομών για τα 4 χρόνια της περιόδου 2008-2011. Έγινε επιλογή ώστε το αναπτυξιακό επίπεδο της κάθε πόλης να εκφράζεται μέσα από το εισόδημα που δηλώνουν αθροιστικά οι κάτοικοι κάθε χρόνο στη φορολογική τους δήλωση. Τα στοιχεία εισοδήματος ελήφθησαν από το υπουργείο Οικονομικών, τα οποία επειδή εκδίδονται με μια σχετική καθυστέρηση, υπήρχε και περιορισμός στη χρονική περίοδο μελέτης.
Σύμφωνα με το μελετητή Σ. Παυλέα έγινε προσπάθεια να διερευνηθεί από ποιους παράγοντες είναι δυνατόν να επηρεάζεται τελικά η ανάπτυξη μιας πόλης. «Οι διάφορες δοκιμές στο μοντέλο έδειξαν ότι τα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν την εξέλιξη μιας πόλης έχουν να κάνουν, σε γενικές γραμμές, με τη γεωγραφία, την απασχόληση, την εκπαίδευση και την παραγωγική της δομή», εξηγεί ο ίδιος.
Ένας ακόμη παράγοντας που ενσωματώθηκε, ο οποίος προσδίδει και μια δόση πρωτοτυπίας στο μοντέλο, έχει να κάνει με τη στάση ζωής ή την ψυχολογία των πολιτών. Τα δεδομένα για τον τελευταίο παράγοντα προέκυψαν μετά από έρευνα πεδίου στις 51 πόλεις, μέσω διανομής ειδικού ερωτηματολογίου.
Το ταμείο είναι… συν
Σε ερώτηση για το εάν η καταβαράθρωση της οικονομίας στα χρόνια της κρίσης επηρέασε όλες τις ελληνικές πόλεις, ο κ. Παυλέας απαντά: «Για να μην παρεξηγηθώ, πρέπει εξαρχής να τονιστεί ότι το φαινόμενο της οικονομικής κρίσης έχει προφανείς και έντονα δυσμενείς επιπτώσεις στην καθημερινότητα του ελληνικού πληθυσμού, με σαφή υποβάθμιση του βιοτικού τους επιπέδου. Απλώς η συγκεκριμένη έρευνα έρχεται να εξετάσει εάν κάποιες πόλεις δείχνουν να αντέχουν περισσότερο από κάποιες άλλες σε συνολικό αναπτυξιακό επίπεδο. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, ότι η πλειονότητα των περιπτώσεων εμφάνισε αρνητικές μεταβολές στο εισόδημα τα τέσσερα αυτά χρόνια της ανάλυσης», υπογραμμίζει. Εξάλλου, ισχυρίζεται ότι «τα τρία μεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα) βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης, με τις μεγαλύτερες αρνητικές μεταβολές, αλλά και πόλεις όπως η Λάρισα και η Καβάλα. Πόλεις οι οποίες εμφάνισαν (έστω και μικρές) θετικές μεταβολές φαίνεται να είναι η Ηγουμενίτσα, η Καστοριά, η Λευκάδα, η Χίος, αλλά και η Ζάκυνθος ή η Σπάρτη».
Σε ό,τι αφορά τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, ο ερευνητής επισημαίνει ότι «αποτελούν περιπτώσεις που συγκριτικά έχουν ενισχυμένο δημόσιο τομέα και συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο της επιχειρηματικής δραστηριότητας στη χώρα. Μπορεί να υποθέσει κανείς, λοιπόν, ότι οι μισθολογικές μειώσεις στους δημόσιους υπαλλήλους, όπως και η κάμψη στον ιδιωτικό τομέα, συνέβαλαν στα αρνητικά μεγέθη. Από την άλλη, μικρότερες πόλεις της επαρχίας φαίνεται να τα πηγαίνουν καλύτερα, ίσως διότι το στοιχείο της πολυαπασχόλησης είναι ιδιαίτερα ενισχυμένο».
Στη συνέχεια της συνέντευξής του στο “Lifo”, ο Σ. Παυλέας αναφέρεται και στα χαρακτηριστικά που φαίνεται ότι συμβάλλουν στην αναπτυξιακή αντοχή των πόλεων την περίοδο της κρίσης: «Από την ανάλυση του οικονομετρικού μοντέλου φαίνεται ότι η γειτνίαση με το θαλάσσιο στοιχείο και η ύπαρξη τουρισμού επιδρούν θετικά. Επίσης, οι πόλεις με μικρότερο συγκριτικά εισόδημα το 2008 παρουσίασαν μικρότερες απώλειες ή και αύξηση του εισοδήματός τους μέχρι το 2011. Δηλαδή, οι φτωχότερες πόλεις τα πήγανε καλύτερα από τις πλουσιότερες! Οι πόλεις με μικρότερη απασχόληση στον τριτογενή τομέα (υπηρεσίες-εμπόριο), δηλαδή αυτές που είναι λιγότερο ανοιχτές στον οικονομικό ανταγωνισμό, και ίσως είναι περισσότερο “αγροτικές” ή έχουν παραγωγική εξειδίκευση (π.χ. η Καστοριά στο εμπόριο γούνας), τα πήγανε καλύτερα. Οι πόλεις με υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο τα πήγανε χειρότερα. Φαίνεται ότι το διαθέσιμο αναβαθμισμένο ανθρώπινο δυναμικό δεν βρίσκει αντίστοιχη εξειδικευμένη δουλειά και είτε φεύγει προς εξωτερικό είτε προς την επαρχία. Για παράδειγμα, ένας φίλος πτυχιούχος Πληροφορικής διαπίστωσε ότι δεν μπορεί να απορροφηθεί εργασιακά στην Αθήνα, έτσι πήρε την κοπέλα του και μετακομίσανε στην επαρχία, όπου ξεκινήσανε παραγωγή μελιού. Τέλος, οι πόλεις με πιο αισιόδοξη στάση ζωής το 2008, δηλαδή με περισσότερη πίστη στον τόπο τους και στο μέλλον, είχαν καλύτερα αποτελέσματα! Το στοιχείο αυτό έχει σημαντική αξία, διότι σχετίζεται με την κοινωνική κουλτούρα κάθε πόλης Προφανώς, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε γενικά να εντοπίσουμε μια πόλη που να έχει όλα αυτά τα στοιχεία και να τη θεωρούμε πρότυπο όσον αφορά την κρίση. Απλώς η έρευνα δείχνει ορισμένες τάσεις για μια σειρά από παράγοντες και τον τρόπο που επηρεάζουν, θετικά ή αρνητικά, την εξέλιξη των πόλεων στα χρόνια της κρίσης».
«Καλύτερα η Σπάρτη από την Αθήνα»
Τέλος, ο δρ. μελετητής αποκαλύπτει ότι «δημιουργείται ένα “ιντριγκαδόρικο ενδιαφέρον” από τη διαπίστωση ότι σε αναπτυξιακό επίπεδο η Σπάρτη τα πήγε καλύτερα από την Αθήνα, η Χίος καλύτερα από την Πάτρα, η Ηγουμενίτσα από τη Θεσσαλονίκη και η Καστοριά από τη Λάρισα».
