Μια ιστορική δικαίωση για έναν από τους μακροβιότερους θεσμούς της Λακωνίας βρίσκεται προ των πυλών. Το Πανηγύρι του Μυστρά, ο ζωντανός αυτός συνδετικός κρίκος της βυζαντινής ιστορίας του τόπου με τη σύγχρονη λαϊκή παράδοση, πέρασε με επιτυχία το πρώτο στάδιο για την ένταξή του στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού να κάνει αποδεκτή την υποψηφιότητα ανοίγει έναν νέο δρόμο για τη διεθνή αναγνώριση και προστασία ενός εθίμου που υπερβαίνει τα όρια μιας απλής εμπορικής δραστηριότητας. Εδώ και δεκαετίες, το Πανηγύρι λειτουργεί ως ο αδιαπραγμάτευτος θεματοφύλακας της ζωντανής μνήμης του τόπου, μετατρέποντας την παράδοση σε έναν ακατάλυτο δεσμό που συνδέει το χθες με το αύριο της Λακωνίας.
Η προσπάθεια αυτή φέρει τη σφραγίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Μυστρά, ο οποίος συμπληρώνει πάνω από τέσσερις δεκαετίες προσφοράς στη διατήρηση της τοπικής παράδοσης. Με συντονισμένες ενέργειες του προέδρου και του Διοικητικού Συμβουλίου, ο σύλλογος κατάφερε να μετατρέψει έναν θεσμό αιώνων σε έναν επιστημονικά τεκμηριωμένο φάκελο υποψηφιότητας.
Η αρχιτέκτονας της επιστημονικής τεκμηρίωσης
Στην όλη προσπάθεια, καταλυτικός και καίριος υπήρξε ο ρόλος της αρχαιολόγου, μουσειοπαιδαγωγού και λαογράφου, κ. Γιάννας Κατσουγκράκη. Ως η «ψυχή» και η επιστημονική εγγυήτρια του εγχειρήματος, η κ. Κατσουγκράκη έφερε εις πέρας το απαιτητικό έργο της σύνταξης και του συντονισμού των φακέλων υποψηφιότητας. Δεν περιορίστηκε στη γραφειοκρατική διεκπεραίωση, αλλά με βαθιά γνώση, οξυδέρκεια και μεθοδικότητα, διασφάλισε την απόλυτη επιστημονική εγκυρότητα και την πληρότητα της πρότασης.
Τέσσερις αιώνες ιστορίας,
εμπορίου και παράδοσης
Το Πανηγύρι του Μυστρά είναι σημείο αναφοράς που «αναπνέει» εδώ και 400 χρόνια στους πρόποδες του Ταϋγέτου. Κάτω από τη σκιά της Βυζαντινής Καστροπολιτείας, το έθιμο αυτό αποτελεί τη ζωντανή συνέχεια της εμπορικής και πολιτιστικής ιστορίας του τόπου μας. Πραγματοποιείται εις μνήμην του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, ενώ η σύγχρονη μορφή του έχει τις ρίζες της στις αρχές της δεκαετίας του 1950, όταν λειτουργούσε ως ζωοπανήγυρη, καλύπτοντας τις ανάγκες της τότε αγροτικής κοινωνίας. Σήμερα, έχει μετεξελιχθεί σε ένα απέραντο υπαίθριο παζάρι και μια τεράστια έκθεση προϊόντων, όπου η εμπορική δραστηριότητα συναντά τη διασκέδαση και τη γαστρονομία.
Ανοιχτό κάλεσμα στους πολίτες
για τη μάχη της τεκμηρίωσης
Παρά τη δεδομένα, μεγάλη ως στιγμής, επιτυχία, ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς για την οριστική έκβαση της εγγραφής του Πανηγυριού στο Ευρετήριο της Unesco. Η διαδικασία περνά τώρα στην αναλυτική συμπλήρωση του Δελτίου Στοιχείου Άυλης Κληρονομιάς, όπου η συμβολή της τοπικής κοινωνίας κρίνεται ζωτικής σημασίας κι εν δυνάμει καθοριστική.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μυστρά απευθύνει κάλεσμα για επικοινωνία, σε όποιον διαθέτει τεκμήρια που συνδέονται με το Πανηγύρι, όπως:
- Αρχειακό υλικό: Φωτογραφίες παλαιότερων εποχών, βίντεο, ηχογραφήσεις.
- Ψηφιακά ίχνη: Συνδέσμους από ιστοσελίδες ή blogs με πληροφορίες.
- Προσωπικές μαρτυρίες: Ανθρώπους που θέλουν να μιλήσουν για το πώς βίωσαν το πανηγύρι και τι σημαίνει για την καθημερινότητά τους.
Οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να καλέσουν, έως τις 30 Απριλίου 2026, στα τηλέφωνα 6974346107 ή 6936589681, προκειμένου να δηλώσουν τη συμμετοχή τους και να συμβάλουν στη διατήρηση αυτής της ζωντανής παρακαταθήκης.
Πολιτιστική «αντεπίθεση» της Λακωνίας
Η κατ’ αρχήν επιτυχία του Μυστρά δεν είναι μεμονωμένη για τη Λακωνία. Με την επιστημονική εμβρίθεια και καθοδήγηση της Γιάννας Κατσουγκράκη, εγκρίθηκαν επίσης σε πρωταρχική φάση, τα παρακάτω στοιχεία άυλης κληρονομιάς: 1) Το Μοιρολόι της Παναγιάς στα Κόκκινα Λουριά Μάνης. 2) Οι Λαϊκοί αγώνες ταχύτητας και ιπποδρομίες στη γιορτή του Αη Γιώργη, στους Βουτιάνους.
Αυτά τα στοιχεία φιλοδοξούν να προστεθούν στα ήδη εγγεγραμμένα «διαμάντια» της Λακωνίας, όπως το Μανιάτικο Μοιρολόι, η Υφαντική Τέχνη του Γερακίου και το Τουλουμίσιο τυρί του Ζάρακα, δημιουργώντας μια πανίσχυρη πολιτιστική «προίκα» για τον νομό μας.
Χ.Π.
αερο-φωτο: Πάνος Ψυχογιός
