Ο Διευθυντής Ορθοπαιδικός και Τραυματολόγος Dr. Αντώνης Θεοδωρίδης, που πρόσφατα ξεκίνησε να παρέχει τις υπηρεσίες του και στη Σπάρτη, απέκτησε μεγάλη εμπειρία στη χειρουργική των μηνίσκων με ικανότητα συρραφής ακόμα και στις πιο περίπλοκες ρήξεις μηνίσκου προκειμένου να σωθούν, αλλά και στη μεταμόσχευση μηνίσκου σε παγκόσμια κέντρα αναφοράς στην Αγγλία.
Σήμερα, μιλά για τη ρήξη μηνίσκου στην άρθρωση του γόνατος, αναλύοντας τη λειτουργική ανατομία της περιοχής, τα συμπτώματα και τη μέθοδο διάγνωσης.
Όπως εξηγεί ο Δρ. Θεοδωρίδης, «η άρθρωση του γόνατος περιλαμβάνει τον έσω και τον έξω μηνίσκο,οι οποίοι βρίσκονται μεταξύ των αρθρικών επιφανειών του μηριαίου οστούκαι της κνήμης. Πρόκειται για έναν τύπο χόνδρου πιο ελαστικό και λιγότερο σπογγώδη από τον αρθρικό χόνδρο, ο οποίος λειτουργεί σαν αμορτισέρ, απορροφώντας τους κραδασμούς στο γόνατο και προστατεύοντας έτσι την αρθρική επιφάνεια από φθορά. Οι μηνίσκοι βαθαίνουν τις αρθρικές επιφάνειες, διασπείροντας με αυτό τον τρόπο το φορτίο σε μια μεγαλύτερη επιφάνεια επαφής και ελαττώνουν την καταπόνηση του αρθρικού χόνδρου. Επίσης, αυξάνουν τη σταθερότητα της άρθρωσης του γόνατος, επειδή αγκαλιάζουν το μηριαίο οστό, παρέχοντας πρόσθετηεμπρός-πίσω σταθερότητα, πέρα από αυτή που δίνει ο πρόσθιος χιαστός. Γι’ αυτό, σε περιπτώσεις ταυτόχρονης ρήξης πρόσθιου χιαστού και μηνίσκου είναι πολύ σημαντικό να σωθεί ο μηνίσκος με συρραφή και όχι να αφαιρεθεί (μηνισκεκτομή), έτσι ώστε να έχει επιπρόσθετη σταθερότητα το γόνατο. Ιατρικές μελέτες έχουν δείξει ότι η μηνισκεκτομή αυξάνει τα φορτία στον πρόσθιο χιαστό και κατά συνέπεια το ρίσκο επαναρήξης του πρόσθιου χιαστού σε σύγκριση με τη συρραφή μηνίσκου».
Ποιοι είναι οι διαφορετικοί τύποι ρήξης μηνίσκου;
Οι ρήξεις μηνίσκων είναι οι πιο συνηθισμένοι τραυματισμοί που αντιμετωπίζει ένας ορθοπαιδικός χειρουργός γόνατος. Οι δύο κύριοι τύποι είναι η οξεία και η εκφυλιστική ρήξη. Η οξεία είναι πιο συνηθισμένη σε νεαρά άτομα που αθλούνται. Οφείλεται σε τραυματισμό ο οποίος συμβαίνει όταν κάποιος με λυγισμένο γόνατο υπό την φόρτιση του σωματικού βάρους στρίβει βίαια. Η εκφυλιστική ρήξη συμβαίνει συνήθως σε ηλικιωμένους ασθενείςκαι δημιουργείται προοδευτικά από χρόνιους μικροτραυματισμούς. Μπορεί, επίσης, να συμβεί χωρίς τραυματισμό ως συνέπεια κάποιας δραστηριότητας χαμηλής ενέργειας,όπως είναι το γονάτισμα, το βαθύ κάθισμα ή ακόμα και ηέξοδος από το αυτοκίνητο. Με την πάροδο της ηλικίας, ο μηνίσκος γίνεται αδύναμος και εύθραυστος, λιγότερο ελαστικός και περισσότερο επιρρεπής σε ρήξεις. Παρατηρείται ότι στα άτομα 65 ετών και άνω, τα δύο τρίτα που δεν έχουν συμπτώματα στα γόνατά τους έχουν στη μαγνητική τομογραφία εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 90% στους συμπτωματικούς ασθενείς.
Που εμφανίζονται πιο συχνά;
Η πιο συχνή περιοχή ρήξης μηνίσκου είναι το οπίσθιο κέρας (μέρος) του έσω μηνίσκου. Ο λόγος, είναι ότιτο μέρος αυτό δέχεται το μεγαλύτερο φορτίο που αυξάνεται όσο πιο πολύ λυγίζει το γόνατο.Ο έσω μηνίσκος είναι πιο σταθερά προσκολλημένος περιμετρικά σε σύγκριση με τον έξω και,κατά συνέπεια,λιγότερο ευκίνητος καθώς κινείται το γόνατο. Για αυτούς τους λόγους οι ρήξεις του έσω μηνίσκου είναι πέντε φορές πιο συχνές από εκείνεςτου έξω μηνίσκου.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Το κύριο σύμπτωμα της ρήξης μηνίσκου είναι ο πόνος στο γόνατο, ιδιαίτερα σε στροφικές κινήσεις του γόνατος και στο βαθύ κάθισμα. Συγκεκριμένα, ο πόνος εστιάζεται στην πλευρά του γόνατος όπου υπάρχει η ρήξη μηνίσκου καιαυτός συνήθως είναι έντονος σαν μαχαίρι. Είναι χαρακτηριστικό στη ρήξη μηνίσκου ότι το γόνατο πρήζεται αισθητά την επόμενη ημέρα. Εάν υπάρχει μεγάλη ρήξη (π.χ. ρήξη δίκην λαβής κάδου ή bucket handle tear) που μπλοκάρει την κίνηση, το γόνατο μπορεί να «μαγκώσει» και ο ασθενής αδυνατεί να ισιώσει πλήρως το γόνατο.Αυτό χρειάζεται επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση. Πολλές εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου έχουν ήπια συμπτώματα και δεν προκαλούν τόσο έντονο πόνο και πρήξιμο όσο οι οξείες ρήξεις σε νεαρότερα άτομα.
Πως γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση μπορεί να γίνει σε μεγάλο ποσοστό με το ιστορικό και την κλινική εξέταση του ασθενή. Η μαγνητική τομογραφία αποτελεί εξέταση επιλογής και μπορεί να ανιχνεύσει το 75-90% των ρήξεων μηνίσκου. Η ακτινογραφία γόνατος δεν βοηθάει στη διάγνωση.
Πως αντιμετωπίζονται οι ρήξεις μηνίσκου;
Σε γενικές γραμμές η συντηρητική αγωγή είναι κατάλληλη για εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου και στους ηλικιωμένους. Συνήθως, τα συμπτώματα υποχωρούν μέσα σε τρεις μήνες και αν όχι τότε μπορεί να προσφερθεί αρθροσκοπική μηνισκεκτομή, δηλαδή αφαίρεση του κομμένου κομματιού του μηνίσκου. Η συρραφή της ρήξης μηνίσκου είναι κυρίως επιτυχημένη σε νεαρούς ασθενείς, με μικρές ρήξεις στην περιφέρεια του μηνίσκου όπου η αιματική παροχή είναι καλύτερη. Σε ασθενείς κάτω των 35 ετών πρέπει να γίνει κάθε προσπάθεια να σωθεί ο μηνίσκος με συρραφή έτσι ώστε να μη χαθεί το χρήσιμο προστατευτικό υλικό του μηνίσκου αποφεύγοντας πρώιμη αρθρίτιδα. Αφαίρεση έστω και μικρού κομματιού μηνίσκου αυξάνει ραγδαία την πίεση στο χονδρό του γόνατος.Υπό ιδανικές συνθήκες έχουν γίνει επιτυχημένες συρραφές μηνίσκου ακόμα και στους εξηντάρηδες.
Παίζει ρόλο στο αποτέλεσμα ο χρόνος της αρθροσκόπησης;
Όσο περισσότερο χρόνο αφήσει ο ασθενής να περάσει από τη στιγμή της ρήξης μηνίσκου μέχρι το χειρουργείο τόσο μειώνεται η πιθανότητα να μπορέσει ο ορθοπαιδικός να σώσει τον μηνίσκο με συρραφή και αυξάνεται ο κίνδυνος να χρειαστεί αφαίρεση μεγαλύτερου τμήματος του μηνίσκου.
Πως γίνεται η αρθροσκόπηση γόνατος;
Η αρθροσκόπηση γόνατος περιλαμβάνει δύο μικρές τομές στις δύο πλευρές του επιγονατιδικού τένοντα. Από την μία μπαίνει η κάμερα και βλέπουμε από μέσα όλο το γόνατο και από την άλλη τομή βάζουμε τα εργαλεία για να εξετάσουμε το γόνατο και να κάνουμε επιδιορθώσεις. Η επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία και είναι συνήθως ημερήσιας νοσηλείας.
Ποιες είναι οι χειρουργικές επιλογές για την αντιμετώπιση ρήξεις μηνίσκων;
Υπάρχουν τρεις επιλογές για την χειρουργική αντιμετώπιση ρήξεων μηνίσκων, οι οποίες είναι η αρθροσκοπική μερική μηνισκεκτομή, η συρραφή μηνίσκου και η μεταμόσχευση μηνίσκου.
Η αρθροσκοπική μερική μηνισκεκτομή περιλαμβάνει αφαίρεση του κομμένου κομματιού του μηνίσκου και ομαλοποίηση της επιφάνειας του υπόλοιπου μηνίσκου. Είναι η πιο συνηθισμένη χειρουργική επέμβαση που πραγματοποιείται ως χειρουργείο ημερήσιας νοσηλείας, κατά την οποία ο ασθενής μπορεί να πάει σπίτι την ίδια μέρα. Η ρήξη μηνίσκου και η επακόλουθη μερική μηνισκεκτομή οδηγεί σε 7 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης επακόλουθης οστεοαρθρίτιδας. Δυστυχώς,επειδή πολλοί μη εξειδικευμένη ορθοπεδικοί κάνουν αρθροσκοπικές επεμβάσεις στο γόνατο, παρατηρείται υψηλό ποσοστό αχρείαστης μηνισκεκτομής σε ρήξεις που θα μπορούσε κάποιος εξειδικευμένος να σώσει με συρραφή.Αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό σε περιπτώσεις που υπάρχει επίσης ρήξη πρόσθιου χιαστού.
Η συρραφή της ρήξης μηνίσκου γίνεται έτσι ώστε να σωθεί ο μηνίσκος και φέρνει το καλύτερο αποτέλεσμα για τον ασθενή.Υπάρχουν διάφορες τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τη συρραφή των ρήξεων μηνίσκου όπως allinside, inside-out, outside-in, ανοικτή και συρραφή ριζών. Κάποιος εξειδικευμένος ορθοπαιδικός στο γόνατο πρέπει να είναι άρτια καταρτισμένος σε όλες αυτές τις τεχνικές. Η συρραφή μηνίσκου είναι πιο πετυχημένη σε:
-Νεαρούς ασθενείς (το όριο είναι ~35 ετών) γιατί υπάρχει καλύτερη αιμοδοσίαστο μηνίσκο η οποία είναι απαραίτητη για να επουλωθεί η συρραφή.
-Όταν η ρήξη μηνίσκου είναι στην περιφέρεια (red-redzone) παρά προς πως το κέντρο του γόνατος (white-whitezone) γιατί υπάρχει καλύτερη αιμοδοσία στην περιφέρεια του μηνίσκου παρά στο κεντρικό μέρος.
-Φρέσκες παρά χρόνιες ρήξεις μηνίσκου.
-Όταν η ρήξη μηνίσκου είναι προς μία κατεύθυνση παρά πολύπλευρη.
Η μεταμόσχευση μηνίσκου ενδείκνυται όταν ο ασθενής έχει υποβληθεί σε πλήρη ή σχεδόν πλήρη αφαίρεση του μηνίσκου και έχει πόνο σε εκείνη την πλευρά του γόνατος.Η διαδικασία περιλαμβάνει τη λήψη αλλομοσχεύματος μηνίσκου από δότη. Έχει καλά αποτελέσματα ακόμα και με παρουσία κάποιας ήπιας αρθρίτιδας αλλά έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν δεν υπάρχει αρθρίτιδα και κανένας άλλος τραυματισμός συνδέσμου πέρα από τον πρόσθιο χιαστό ο οποίος συνυπάρχει πολλές φορές. Ο σκοπός της μεταμόσχευσης μηνίσκου είναι να προστατεύσει τον αρθρικό χόνδρο του ασθενή και να του παρατείνει την ποιότητα ζωής και πρώιμης αρθρίτιδας.
Μάθετε περισσότερα για τη ρήξη μηνίσκου, τους διάφορους τύπους, τη σημασία της ρήξης της ρίζας μηνίσκου και τη μηνισκοθυλακική ρήξη (βλάβη Ramp), σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση και λεπτομέρειες για τις διάφορες θεραπευτικές επιλογές στο www.theodorideskneesurgeon.gr
______
*Ο Dr. Αντώνης Θεοδωρίδης είναι MBBS, BSc, MRCS, MSc, CCT(UK), FRCS(Tr&Orth), Διευθυντής Ορθοπαιδικός και Τραυματολόγος, ειδικός στα Γόνατα και στις Αθλητικές Κακώσεις, ειδικευθείς και μετεκπαιδευθείς στο Ηνωμένο Βασίλειο Imperial College, London.
