Ένα επίμονο τράβηγμα στο πέλμα, πόνος στον αστράγαλο, μούδιασμα ή ένα αίσθημα βάρους στο πόδι συχνά αποδίδονται στην κούραση και την καθημερινή καταπόνηση. Όταν όμως οι ενοχλήσεις επιμένουν, μπορεί να αποτελούν ένδειξη κάποιας πάθησης που χρειάζεται διερεύνηση.
Τα πόδια δέχονται καθημερινά σημαντικά φορτία, καθώς κάθε βήμα προϋποθέτει τη συντονισμένη λειτουργία οστών, αρθρώσεων, τενόντων και μυών. Ένας τραυματισμός, μια ανατομική παραμόρφωση ή η χρόνια φθορά μπορούν να διαταράξουν αυτή την ισορροπία, προκαλώντας πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας.
Ο ορθοπαιδικός χειρουργός Ευάγγελος Ευαγγέλου, διευθυντής στο Metropolitan Hospital, εξηγεί ποιες είναι οι συχνότερες παθήσεις του άκρου ποδός και της ποδοκνημικής και ποιες δυνατότητες προσφέρουν οι σύγχρονες μέθοδοι αντιμετώπισής τους.
Από το «κότσι» έως το νεύρωμα Morton
Ανάμεσα στις συχνότερες παθήσεις βρίσκεται ο βλαισός μέγας δάκτυλος, το γνωστό «κότσι», που εμφανίζεται κυρίως στις γυναίκες. Το μεγάλο δάκτυλο αποκλίνει προς τα υπόλοιπα δάκτυλα, ενώ στη βάση του δημιουργείται χαρακτηριστική προεξοχή, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, φλεγμονή και δυσκολία στην επιλογή υποδημάτων.
Συχνές είναι επίσης οι σφυροδακτυλίες και οι γαμψοδακτυλίες, δηλαδή παραμορφώσεις των μικρών δακτύλων που προκαλούν κάλους, πόνο και δυσκολία στη βάδιση.
Το νεύρωμα Morton αφορά ερεθισμό ή πάχυνση νεύρου ανάμεσα στα μετατάρσια. Προκαλεί χαρακτηριστικό κάψιμο ή αίσθημα ηλεκτρικής εκκένωσης προς τα δάκτυλα, ενώ αρκετοί ασθενείς περιγράφουν την ενόχληση σαν να έχουν «μια πέτρα μέσα στο παπούτσι».
Μια ακόμη πάθηση είναι ο αρθριτικός μέγας δάκτυλος (Hallux Rigidus), μορφή εκφυλιστικής αρθρίτιδας που εκδηλώνεται με πόνο, δυσκαμψία και σταδιακό περιορισμό της κίνησης του μεγάλου δακτύλου.
Στις παθήσεις του ποδιού περιλαμβάνονται ακόμη οι χόνδρινες βλάβες και οι αστάθειες της ποδοκνημικής, το σύνδρομο ταρσιαίου σωλήνα, που μπορεί να προκαλέσει μουδιάσματα και νυχτερινό πόνο στο πέλμα, καθώς και η οστεοχονδρίτιδα των μεταταρσίων (νόσος Freiberg), η οποία εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρές γυναίκες.
Συγγενείς παραμορφώσεις, πλατυποδία, κοιλοποδία και μετατραυματικές επιπλοκές μπορούν επίσης να επηρεάσουν σημαντικά τη λειτουργικότητα του ποδιού.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί το «κότσι», καθώς δεν πρόκειται απλώς για ένα «κόκκαλο που πετάει», όπως συχνά θεωρείται. Είναι μια σύνθετη ανατομική παραμόρφωση που αφορά τη θέση του πρώτου μεταταρσίου και του μεγάλου δακτύλου και μπορεί να συνυπάρχει με σφυροδακτυλίες, νευρώματα, τύλους ή ακόμη και εξαρθρήματα.
Με την πάροδο του χρόνου, η παραμόρφωση μπορεί να δυσκολεύει ολοένα περισσότερο την επιλογή παπουτσιών και να επηρεάζει όχι μόνο την εμφάνιση, αλλά και τη σταθερότητα του ποδιού και τη σωστή κατανομή του βάρους κατά τη βάδιση.
Οι σύγχρονες τεχνικές και η αντιμετώπιση του «κοτσιού»
Η χειρουργική αντιμετώπιση του βλαισού μεγάλου δακτύλου έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Μία από τις μεθόδους που εφαρμόζονται είναι η διαδερμική χειρουργική, κατά την οποία η διόρθωση πραγματοποιείται μέσα από πολύ μικρές τομές, της τάξης του 1-2 χιλιοστών.
Με εξειδικευμένα εργαλεία πραγματοποιούνται οι απαραίτητες οστεοτομίες, δηλαδή οι διορθώσεις στα οστά, τα οποία στη συνέχεια σταθεροποιούνται με βιοσυμβατές βίδες τιτανίου που συνήθως δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν.
Σύμφωνα με τον κ. Ευαγγέλου, η επέμβαση διαρκεί περίπου 45 λεπτά και μπορεί να πραγματοποιηθεί με τοπική αναισθησία τύπου block. Ο ασθενής μπορεί να περπατήσει αμέσως μετά με ειδικό μετεγχειρητικό υπόδημα, χωρίς να απαιτούνται γύψος ή πατερίτσες, ενώ συνήθως επιστρέφει στο σπίτι του λίγες ώρες αργότερα.
Η επιστροφή στις βασικές καθημερινές δραστηριότητες υπολογίζεται περίπου στις 3-4 εβδομάδες, οπότε μπορούν σταδιακά να χρησιμοποιηθούν και φαρδιά αθλητικά παπούτσια. Η πλήρης αποκατάσταση τοποθετείται συνήθως στις 6-8 εβδομάδες.
Η πιθανότητα υποτροπής περιορίζεται σημαντικά όταν διορθώνονται συνολικά οι ανατομικές παραμορφώσεις και εφαρμόζεται η κατάλληλη τεχνική για κάθε περίπτωση.
Όπως διευκρινίζεται, η συγκεκριμένη επέμβαση δεν πραγματοποιείται με laser, παρά τη σχετική εντύπωση που έχει δημιουργηθεί. Η διόρθωση γίνεται μέσω οστεοτομιών ακριβώς στα σημεία όπου εντοπίζεται η παραμόρφωση.
Πέρα από το κότσι, η σύγχρονη χειρουργική ποδιού και ποδοκνημικής περιλαμβάνει τεχνικές όπως η αρθροσκόπηση, η μεταμόσχευση χόνδρου, η ολική αρθροπλαστική ποδοκνημικής, οι τενοντομεταφορές, η χειρουργική διατήρησης των αρθρώσεων και άλλες ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξαρτάται κάθε φορά από το είδος και τη σοβαρότητα της πάθησης, την ηλικία, την ανατομία του ποδιού και το επίπεδο δραστηριότητας του ασθενούς.
Το ζητούμενο, άλλωστε, δεν είναι μόνο η αισθητική διόρθωση μιας παραμόρφωσης. Ο βασικός στόχος είναι η αποκατάσταση ενός λειτουργικού και ανώδυνου βαδίσματος, ώστε ο ασθενής να μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες χωρίς περιορισμούς.
Η έγκαιρη διάγνωση αποκτά γι' αυτό ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένας επίμονος πόνος στο πέλμα, στα δάκτυλα ή στην ποδοκνημική δεν θα πρέπει να αγνοείται. Η σωστή αξιολόγηση μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη μιας πάθησης και, σε αρκετές περιπτώσεις, μόνιμες αλλοιώσεις στη λειτουργία του ποδιού.
