Η πολύωρη αποχή από το φαγητό έχει συνδεθεί με οφέλη για το βάρος και τον μεταβολισμό. Νέα επιστημονικά δεδομένα, ωστόσο, δείχνουν ότι η πρακτική αυτή ενδέχεται να μην είναι εξίσου ασφαλής για τους ηλικιωμένους.
Μελέτη του Karolinska Institutet σε 2.981 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω στη Σουηδία διαπίστωσε ότι όσοι παρέμεναν πολλές ώρες χωρίς φαγητό παρουσίαζαν ταχύτερη συσσώρευση χρόνιων νοσημάτων. Η σχέση ήταν εντονότερη στους συμμετέχοντες άνω των 78 ετών.
Τα ευρήματα επαναφέρουν το ερώτημα κατά πόσο οι γενικές συστάσεις για τη διαλειμματική νηστεία μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς διαφοροποίηση στις μεγαλύτερες ηλικίες. Οι περισσότερες έρευνες που έχουν αναδείξει πιθανά οφέλη της συγκεκριμένης διατροφικής πρακτικής αφορούν νεότερους ενήλικες, των οποίων οι ανάγκες και οι αντοχές διαφέρουν σημαντικά.
Τι έδειξε η πολυετής έρευνα
Οι επιστήμονες υπολόγισαν το μεγαλύτερο διάστημα αποχής από την τροφή μέσα σε ένα 24ωρο και χώρισαν τους συμμετέχοντες σε τέσσερις ομάδες. Στην πρώτη, η νηστεία διαρκούσε περίπου 6 έως 11,5 ώρες, ενώ στην τελευταία έφθανε τις 14 έως 24 ώρες.
Κατά τη διάρκεια παρακολούθησης έως και 15 ετών καταγράφηκε η εμφάνιση 60 χρόνιων παθήσεων. Όσοι έμεναν χωρίς φαγητό για 14 έως 24 ώρες παρουσίαζαν ταχύτερη αύξηση νοσημάτων, κυρίως καρδιαγγειακών, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και το εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά και νευροψυχιατρικών διαταραχών, μεταξύ των οποίων η κατάθλιψη και η άνοια. Δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη σύνδεση με μυοσκελετικές παθήσεις, όπως η αρθρίτιδα και η οστεοπόρωση.
Οι συμμετέχοντες με τα μεγαλύτερα διαστήματα νηστείας ήταν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτεροι σε ηλικία, κατανάλωναν λιγότερα γεύματα, θερμίδες και πρωτεΐνη, ασκούνταν λιγότερο και αντιμετώπιζαν ήδη περισσότερα προβλήματα υγείας. Οι επιστήμονες συνυπολόγισαν παράγοντες όπως η ποιότητα της διατροφής, το κάπνισμα, ο ύπνος, η εκπαίδευση, οι κοινωνικές σχέσεις και η γενικότερη ευπάθεια.
Παρά τις προσαρμογές αυτές, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη ήταν παρατηρητική και επομένως δεν αποδεικνύει πως η νηστεία προκαλεί ασθένειες. Είναι πιθανό να συμβαίνει και το αντίστροφο: Άνθρωποι με ήδη επιβαρυμένη υγεία να τρώνε λιγότερο εξαιτίας μειωμένης όρεξης, προβλημάτων υγείας ή δυσκολιών στην καθημερινότητά τους.
Οι ιδιαίτερες ανάγκες των ηλικιωμένων
Με την πάροδο της ηλικίας, το πεπτικό σύστημα γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό στην απορρόφηση σημαντικών θρεπτικών συστατικών, όπως η βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ, το ασβέστιο και ο σίδηρος. Ένα πολύ περιορισμένο χρονικό «παράθυρο» φαγητού μπορεί, συνεπώς, να δυσκολεύει την κάλυψη των καθημερινών διατροφικών αναγκών.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επαρκής και τακτική πρόσληψη πρωτεΐνης, καθώς οι μύες ανταποκρίνονται λιγότερο αποτελεσματικά σε αυτή όσο μεγαλώνουμε. Η κατανομή της σε περισσότερα γεύματα μέσα στην ημέρα συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, ενώ η απώλειά της συνδέεται με αυξημένη ευπάθεια, πτώσεις και περιορισμό της σωματικής αυτονομίας.
Παράλληλα, πολλοί ηλικιωμένοι λαμβάνουν περισσότερα από ένα φάρμακα. Ορισμένα πρέπει να συνοδεύονται από τροφή, ώστε να απορροφώνται σωστά ή να περιορίζονται οι ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ άλλα μπορεί να επηρεάσουν τα επίπεδα σακχάρου όταν λαμβάνονται με άδειο στομάχι ή πολύ μακριά από τα γεύματα.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει μία «σωστή» διάρκεια νηστείας για όλους. Ένα διατροφικό μοτίβο που μπορεί να ωφελεί έναν νεότερο ενήλικα ίσως να μην έχει την ίδια σχέση οφέλους και κινδύνου σε έναν άνθρωπο μεγαλύτερης ηλικίας. Η κατάσταση της υγείας, η φαρμακευτική αγωγή και οι διατροφικές ανάγκες πρέπει να αξιολογούνται εξατομικευμένα, κατά προτίμηση με τη συμβουλή γιατρού ή διαιτολόγου.
