Η φαρμακευτική κάνναβη δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα ζήτημα νομοθεσίας στην Ελλάδα, αλλά έχει αρχίσει να αποκτά θέση στην καθημερινή ιατρική πράξη. Από την έναρξη της συνταγογράφησης το 2024, οι θεραπευτικές επιλογές έχουν σταδιακά διευρυνθεί και το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο πώς μπορεί να αξιοποιηθεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα για τους κατάλληλους ασθενείς.
Το επόμενο βήμα για την Ελλάδα είναι η ουσιαστικότερη ενσωμάτωσή της στην κλινική πρακτική. Αυτό σημαίνει σαφείς θεραπευτικές ενδείξεις, σωστή επιλογή ασθενών, κατάλληλη ενημέρωση των γιατρών και συστηματική παρακολούθηση όσων λαμβάνουν τέτοια θεραπεία.
Η θέση της στη θεραπεία ορίζεται ήδη με σαφήνεια από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων: τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης δεν αποτελούν θεραπεία πρώτης επιλογής. Η συνταγογράφησή τους μπορεί να εξεταστεί όταν οι καθιερωμένες θεραπείες δεν είναι εφικτές, δεν γίνονται ανεκτές ή δεν έχουν αποδώσει για τον συγκεκριμένο ασθενή. Έτσι, η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στη διάγνωση, αλλά και στο ιστορικό των θεραπειών που έχουν προηγηθεί.
Τι συμβαίνει διεθνώς
Η συζήτηση για τη φαρμακευτική κάνναβη δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Σε αρκετές χώρες η χρήση της έχει ήδη ενταχθεί στα συστήματα υγείας, ενώ η εμπειρία από τη χορήγησή της αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο.
Το Ισραήλ, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πολωνία διαθέτουν συστήματα πρόσβασης για ασθενείς που λαμβάνουν σχετικά σκευάσματα. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Τσεχία, η Ουκρανία, η Ελβετία, η Γαλλία και η Αλβανία βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ανάπτυξης του θεσμικού τους πλαισίου.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει, πάντως, ότι η εξέλιξη του πεδίου δεν σημαίνει απλώς περισσότερα διαθέσιμα προϊόντα. Συνοδεύεται από μεγαλύτερη εξοικείωση των επαγγελματιών υγείας, περισσότερα δεδομένα για τη χρήση τους και αυξημένες απαιτήσεις για ποιότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και ασφαλή συντα- γογράφηση.
Για ποιες παθήσεις
χορηγείται στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης προορίζονται για χρήση σε ενήλικες με συγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις. Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη σοβαρή ναυτία ή τον έμετο που συνδέεται με ορισμένες θεραπείες, τον χρόνιο πόνο που σχετίζεται με καρκίνο ή παθήσεις του νευρικού συστήματος και τη σπαστικότητα λόγω πολλαπλής σκλήρυνσης ή βλάβης του νωτιαίου μυελού. Προβλέπεται επίσης χρήση ως ορεξιογόνου στην παρηγορική φροντίδα συγκεκριμένων ασθενών.
Σε άλλες χώρες, το πεδίο διερευνάται και πέρα από τη διαχείριση του πόνου, μεταξύ άλλων για το μετατραυματικό στρες, το άγχος, τις διαταραχές ύπνου και ορισμένες φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου. Η διερεύνηση αυτή δεν σημαίνει ότι πρόκειται για καθιερωμένες θεραπευτικές ενδείξεις στην Ελλάδα.
Όσο η χρήση της φαρμακευτικής κάνναβης διευρύνεται, τόσο μεγαλώνει και η ανάγκη για ένα πλαίσιο που θα εξασφαλίζει ότι η θεραπεία χορηγείται στους κατάλληλους ασθενείς και με τον σωστό τρόπο.
Η παρακολούθηση έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ασφάλεια του ασθενούς. Ο ΕΟΦ συστήνει τη μικρότερη αποτελεσματική δόση για το συντομότερο δυνατό διάστημα, ενώ επισημαίνει πιθανές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα και ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ζάλη και υπνηλία. Στις αντενδείξεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η κύηση και η γαλουχία, καθώς και το ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό ψυχωσικής συνδρομής. Πρόκειται για παράγοντες που ο γιατρός οφείλει να συνεκτιμά πριν από τη χορήγηση και κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία έχουν η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, η σωστή επιλογή των ασθενών, ο έλεγχος της ποιότητας των προϊόντων και η συστηματική καταγραφή της εμπειρίας από την καθημερινή κλινική πράξη.
Το ζητούμενο πλέον για την Ελλάδα δεν είναι μόνο να υπάρχει πρόσβαση στη φαρμακευτική κάνναβη, αλλά να διαμορφωθεί ένα σύστημα στο οποίο η χρήση της θα βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, ασφάλεια και εξατομικευμένη φροντίδα.
