Ένα ξεχασμένο «φάντασμα» του Ψυχρού Πολέμου συνεχίζει να προκαλεί ανησυχία στα παγωμένα νερά του Βορρά. Το σοβιετικό πυρηνικό υποβρύχιο K-278 Komsomolets, που βυθίστηκε το 1989, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να διαρρέει ραδιενεργό υλικό στον ωκεανό, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.

Το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος περίπου 1.680 μέτρων στη Νορβηγική Θάλασσα και παραμένει εδώ και δεκαετίες στο «μικροσκόπιο» των επιστημόνων. Στο εσωτερικό του κουβαλά έναν πυρηνικό αντιδραστήρα και δύο πυρηνικές τορπίλες, καθιστώντας το μια διαρκή περιβαλλοντική «βόμβα» – έστω και αν μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί καταστροφικές επιπτώσεις μεγάλης κλίμακας.

Διαρροές με… «εκρήξεις» ραδιενέργειας
Σύγχρονες μετρήσεις δείχνουν ότι ο αντιδραστήρας του υποβρυχίου συνεχίζει να αποσυντίθεται, απελευθερώνοντας κατά διαστήματα νέφη ραδιενεργών ουσιών στο νερό. Οι διαρροές αυτές δεν είναι συνεχείς, αλλά εμφανίζονται σποραδικά από συγκεκριμένα σημεία του σκάφους, όπως σωλήνες και το τμήμα του αντιδραστήρα.

Οι επιστήμονες εντόπισαν ισότοπα όπως καίσιο, στρόντιο, ουράνιο και πλουτώνιο. Πολύ κοντά στο ναυάγιο, τα επίπεδα ραδιενέργειας εκτοξεύονται σε ακραία ύψη – έως και εκατοντάδες χιλιάδες φορές πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα της περιοχής.

Ωστόσο, το φαινόμενο φαίνεται να περιορίζεται τοπικά, καθώς λίγα μόλις μέτρα μακριά από το υποβρύχιο οι συγκεντρώσεις μειώνονται απότομα, χάρη στη γρήγορη αραίωση στο θαλασσινό νερό.

Οι τορπίλες «κρατούν» αλλά ο κίνδυνος παραμένει
Αν και το μεγαλύτερο «αγκάθι» είναι ο αντιδραστήρας, οι πυρηνικές τορπίλες φαίνεται να παραμένουν ασφαλείς. Από τη δεκαετία του 1990 έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες στεγανοποίησης, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν εντοπιστεί διαρροές πλουτωνίου από αυτές.

Παράλληλα, δείγματα από θαλάσσιους οργανισμούς γύρω από το ναυάγιο –όπως σφουγγάρια και κοράλλια– δείχνουν ελαφρώς αυξημένα επίπεδα ραδιενέργειας, χωρίς όμως εμφανείς βλάβες ή παραμορφώσεις.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, αν και η κατάσταση δεν έχει εξελιχθεί σε περιβαλλοντική καταστροφή, το υποβρύχιο παραμένει μια «ωρολογιακή βόμβα» στον βυθό. Η φθορά του μετάλλου συνεχίζεται και με το πέρασμα του χρόνου ενδέχεται να επιδεινωθεί.

Γι’ αυτό και τονίζουν την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση, καθώς το Komsomolets αποτελεί κρίσιμο «μάθημα» για τους κινδύνους που κρύβουν τα πυρηνικά ναυάγια και οι εγκαταλελειμμένοι αντιδραστήρες στις θάλασσες του πλανήτη.