Με τα πρώτα χαρακτηριστικά ίχνη πάνω στην άμμο, το ελληνικό καλοκαίρι απέκτησε και φέτος έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Οι πρώτες φωλιές της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta για το 2026 είναι πλέον γεγονός, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας ακόμη κρίσιμης περιόδου για την προστασία ενός από τα πιο εμβληματικά είδη της Μεσογείου.
Οι πρώτες καταγραφές έγιναν από τους εθελοντές του ΑΡΧΕΛΩΝ στις 13 Μαΐου στην παραλία Βουνάκι του Κυπαρισσιακού Κόλπου και μία ημέρα αργότερα στην παραλία Γέρακα της Ζάκυνθος, κατά τη διάρκεια των πρωινών ερευνών πεδίου. Οι φωλιές εντοπίστηκαν και προστατεύτηκαν άμεσα, όπως προβλέπεται από τα πρωτόκολλα προστασίας του οργανισμού.
Για τους ανθρώπους του ΑΡΧΕΛΩΝ, η εμφάνιση των πρώτων φωλιών δεν αποτελεί απλώς ένα αισιόδοξο σημάδι της φύσης. Είναι η αρχή μιας απαιτητικής αποστολής που θα διαρκέσει ολόκληρο το καλοκαίρι, με καθημερινές καταγραφές, επιτήρηση και προστασία δεκάδων παραλιών ωοτοκίας σε ολόκληρη τη χώρα.
Το φετινό πρόγραμμα προστασίας εκτείνεται σε σχεδόν 100 χιλιόμετρα παραλιών στον Κόλπο Λαγανά, στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, αλλά και σε περιοχές όπως η Κορώνη, ο Λακωνικός Κόλπος, τα Χανιά, το Ρέθυμνο και ο Κόλπος της Μεσσαράς στην Κρήτη. Παράλληλα, οι ειδικοί αναμένουν τις πρώτες φωλιές και στις υπόλοιπες παραλίες ωοτοκίας μέσα στις επόμενες ημέρες.
Ωστόσο, η περίοδος ωοτοκίας φέρνει μαζί της και μεγάλες προκλήσεις. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες στις παραλίες μπορούν εύκολα να διαταράξουν τη διαδικασία αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών. Ένα έντονο φως, ένας δυνατός θόρυβος, ακόμη και ο εξοπλισμός που παραμένει στην ακτή μετά τη δύση του ήλιου, μπορεί να αποτρέψει μια θηλυκή χελώνα από το να γεννήσει.
Ο ΑΡΧΕΛΩΝ καλεί πολίτες, επαγγελματίες και επισκέπτες να δείξουν ιδιαίτερη προσοχή κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η απομάκρυνση ομπρελών και ξαπλωστρών τις νυχτερινές ώρες, η αποφυγή φωτισμού στις παραλίες, η μη χρήση τροχοφόρων στην άμμο και η προστασία της σήμανσης των φωλιών είναι μερικά μόνο από τα μέτρα που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην επιβίωση των νεοσσών.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στις λεγόμενες «σποραδικές φωλιές», καθώς ορισμένες θαλάσσιες χελώνες επιλέγουν κάθε χρόνο νέες ή άγνωστες ακτές για να γεννήσουν. Οι καταγραφές αυτών των φωλιών αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για τη μελέτη της συμπεριφοράς και των μετακινήσεων των πληθυσμών της Caretta caretta. Για τον λόγο αυτό, ο ΑΡΧΕΛΩΝ ενθαρρύνει τους πολίτες να λειτουργήσουν ως «πολίτες-επιστήμονες», καταγράφοντας πιθανά ίχνη ή φωλιές σε παραλίες που δεν παρακολουθούνται συστηματικά. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι πολίτες καλούνται να μην ενοχλούν τη χελώνα ή τη φωλιά, να καταγράφουν με ακρίβεια την τοποθεσία και να ενημερώνουν άμεσα τον οργανισμό. Υπενθυμίζεται πως οι θαλάσσιες χελώνες, οι φωλιές, τα αυγά και τα νεογνά προστατεύονται από την ελληνική νομοθεσία και διεθνείς συμβάσεις, ενώ σε περίπτωση τραυματισμένης ή νεκρής χελώνας λειτουργεί η 24ωρη γραμμή διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ στο 6941 511 511.
Και οι χελώνες της Λακωνίας υπό την προστασία του ΑΡΧΕΛΩΝ
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρουσία του ΑΡΧΕΛΩΝ στον Λακωνικό Κόλπο, μία από τις σημαντικότερες περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας στην Ελλάδα. Οι δράσεις του οργανισμού στην περιοχή ξεκίνησαν ήδη από το 1985 και συνεχίζονται αδιάκοπα μέχρι σήμερα, με στόχο την καταγραφή της αναπαραγωγικής δραστηριότητας, την προστασία των φωλιών και την ενημέρωση του κοινού. Στις παραλίες γύρω από το Γύθειο και κοντά στις εκβολές του ποταμού Ευρώτας, ο ΑΡΧΕΛΩΝ παρακολουθεί περίπου 25 χιλιόμετρα ακτογραμμής, όπου κάθε χρόνο καταγράφονται περισσότερες από 200 φωλιές Caretta caretta. Παράλληλα, δεκάδες εθελοντές από την Ελλάδα και το εξωτερικό συμμετέχουν κάθε καλοκαίρι στις δράσεις πεδίου, από την περίοδο ωοτοκίας μέχρι και την εκκόλαψη των νεοσσών. Η περιοχή του Λακωνικού Κόλπου αποτελεί μάλιστα τμήμα του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη οικολογική αξία της για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα. Εκτός από την Caretta caretta, στα νερά της περιοχής συναντάται συχνά και η πράσινη θαλάσσια χελώνα Chelonia mydas, ένα ακόμη προστατευόμενο είδος της Μεσογείου.
