Κάθε χρόνο, στις 16 Ιουνίου, η Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας μας υπενθυμίζει τη σημασία της προστασίας ενός από τα πιο εμβληματικά είδη της Μεσογείου. Οι θαλάσσιες χελώνες ταξιδεύουν στους ωκεανούς εδώ και εκατομμύρια χρόνια, όμως η επιστήμη εξακολουθεί να ανακαλύπτει νέες πτυχές της ζωής τους.
Μέχρι πρόσφατα, οι ερευνητές θεωρούσαν ότι οι χελώνες Καρέττα (Caretta caretta) ακολουθούν σχετικά προβλέψιμες διαδρομές μετά την ωοτοκία τους. Ωστόσο, τα νεότερα στοιχεία από το πρόγραμμα δορυφορικής παρακολούθησης του συλλόγου «ΑΡΧΕΛΩΝ» που υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου LIFE MareNatura, αποκαλύπτουν μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα.
Το 2024 και το 2025 τοποθετήθηκαν δορυφορικοί πομποί σε συνολικά 38 χελώνες, επιτρέποντας στους επιστήμονες να παρακολουθήσουν με ακρίβεια τις μετακινήσεις τους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Τα δεδομένα έδειξαν ότι δεν υπάρχει μία κοινή στρατηγική μετανάστευσης, αλλά πολλές διαφορετικές συμπεριφορές, ανάλογα με το κάθε άτομο.
Ορισμένες χελώνες επιλέγουν έναν συγκεκριμένο προορισμό και παραμένουν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Άλλες κινούνται διαρκώς μεταξύ βαθιών και ρηχών νερών, πιθανότατα αναζητώντας τροφή σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Υπάρχουν όμως και εκείνες που δεν φαίνεται να εγκαθίστανται πουθενά, πραγματοποιώντας εντυπωσιακά ταξίδια χιλιάδων χιλιομέτρων σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Εξίσου ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ορισμένες θηλυκές χελώνες επιλέγουν να ωοτοκούν σε περισσότερες από μία παραλίες μέσα στην ίδια αναπαραγωγική περίοδο. Η στρατηγική αυτή θεωρείται ότι λειτουργεί ως «διασπορά κινδύνου», αυξάνοντας τις πιθανότητες επιβίωσης των αυγών και των νεοσσών.
Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οι θαλάσσιες χελώνες χρησιμοποιούν ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο ενδιαιτημάτων απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα, μετακινούμενες τόσο σε παράκτιες όσο και σε ανοιχτές θαλάσσιες περιοχές. Παράλληλα, καταγράφηκε συχνότερη παρουσία τους στη Δυτική Μεσόγειο, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία διεθνούς συνεργασίας για την προστασία τους.
Η γνώση αυτή έχει ιδιαίτερη αξία για τη διατήρηση του είδους. Η προστασία των παραλιών ωοτοκίας παραμένει κρίσιμη, δεν αρκεί όμως από μόνη της. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτείται μια ευρύτερη προσέγγιση, που θα λαμβάνει υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής των χελωνών και τις διασυνοριακές μετακινήσεις τους.
Κάθε χελώνα ακολουθεί τη δική της πορεία. Και όσο περισσότερα μαθαίνουμε για αυτά τα εντυπωσιακά θαλάσσια πλάσματα, τόσο καλύτερα μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι θα συνεχίσουν να ταξιδεύουν στις θάλασσές μας και τις επόμενες γενιές.
Περισσότερες πληροφορίες θα παρουσιαστούν στο 8ο Μεσογειακό Συνέδριο για τις Θαλάσσιες Χελώνες που θα πραγματοποιηθεί φέτος στην Ελλάδα, στις 9-13 Νοεμβρίου. Το συνέδριο διοργανώνεται από τον ΑΡΧΕΛΩΝ και αποτελεί το κορυφαίο σημείο συνάντησης για επιστήμονες, ερευνητές και φορείς που εργάζονται για τη μελέτη και προστασία των θαλάσσιων χελωνών στη Μεσόγειο.
