Το «Cabinet of Curiosities» του Guillermo del Toro μοιάζει μ’ εκείνα τα παλιά ερμάρια των συλλεκτών, όπου πίσω από κάθε συρτάρι κρυβόταν ένα παράδοξο εύρημα και μαζί του μια ιστορία. Οκτώ αυτοτελή επεισόδια συνθέτουν μια ανθολογία που αντλεί από το weird fiction, τον γοτθικό τρόμο και την κλασική λογοτεχνία του φανταστικού, ζωντανή απόδειξη ότι οι παλιές ιστορίες πάντα θα έχουν τη δύναμη να μας στοιχειώνουν.

Ο τίτλος του δεν είναι τυχαίος. Τα «Cabinets of Curiosities» -ή αλλιώς Wunderkammern- ήταν οι ιδιωτικές συλλογές της Αναγέννησης, χώροι γεμάτοι απολιθώματα, παράξενα πλάσματα, επιστημονικά ευρήματα και αντικείμενα που ισορροπούσαν ανάμεσα στην πραγματικότητα και τον μύθο. Κάθε επεισόδιο είναι μια ξενάγηση σ’ ένα διαφορετικό έκθεμα, σε μια μικρή βιτρίνα του αλλόκοτου, όπου η φρίκη δεν γεννιέται μόνο από όσα βλέπουμε, αλλά κυρίως από όσα υπονοούνται. Η εισαγωγή κάθε ιστορίας λειτουργεί σαν τελετουργία. Ο ίδιος ο Del Toro εμφανίζεται μπροστά σε μια ξύλινη βιβλιοθήκη, αγγίζει προσεκτικά τα εκθέματά της και παρουσιάζει το επόμενο αφήγημα σαν επιμελητής ενός μουσείου αφιερωμένου στο παράξενο. Ανοίγει διακριτικά την πόρτα και αφήνει τις ιστορίες να ξετυλιχθούν, συνεχίζοντας μια παράδοση που ξεκινά από τις κλασικές τηλεοπτικές ανθολογίες τρόμου και φτάνει μέχρι τις ιστορίες που διαβάζονταν κάποτε δίπλα στο τζάκι.

Ο Del Toro ανέκαθεν ενδιαφερόταν λιγότερο για τον τρόμο ως σοκ και περισσότερο για τον τρόμο ως συναίσθημα. Τα τέρατά του είναι τραυματισμένες υπάρξεις, πλάσματα που κουβαλούν μοναξιά, περιθωριοποίηση και θλίψη. Οι πραγματικοί εφιάλτες προκύπτουν σχεδόν πάντα από την ανθρώπινη απληστία, τη ματαιοδοξία, την εμμονή ή την αλαζονεία. Το υπερφυσικό γίνεται απλώς ο καθρέφτης τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι η λογοτεχνία είναι η ραχοκοκαλιά ολόκληρης της σειράς. Δύο επεισόδια βασίζονται σε έργα του H. P. Lovecraft, ενώ άλλες ιστορίες αντλούν έμπνευση από συγγραφείς όπως ο Henry Kuttner και ο Michael Shea. Όμως το «Cabinet of Curiosities» δεν αναπαράγει απλώς κλασικά διηγήματα. Τα μεταφράζει στη γλώσσα του σύγχρονου κινηματογράφου, διατηρώντας ανέπαφη εκείνη την αίσθηση κοσμικού μυστηρίου που χαρακτήρισε τη λογοτεχνία του weird στις αρχές του περασμένου αιώνα.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, όμως, είναι η υλικότητα της σειράς. Πεισματικά αντίθετος με τα ψηφιακά εφέ, με τον φακό του μας θυμίζει πόσο ανεπανάληπτη παραμένει η μαγεία των χειροποίητων εφέ και της πραγματικής, ανθρώπινης κατασκευής.

Ο Del Toro παίρνει ακόμη μία απόφαση που αποδεικνύει πόσο βαθιά αγαπά το ίδιο το είδος: παραχωρεί τη σκηνοθεσία σε διαφορετικούς δημιουργούς. Ο Vincenzo Natali, η Jennifer Kent, ο Panos Cosmatos, η Ana Lily Amirpour κ.ά. αφήνουν ο καθένας τη δική του αισθητική πινελιά, χωρίς ποτέ να διαλύεται η συνοχή του συνόλου. Το αποτέλεσμα θυμίζει συλλογή διηγημάτων: διαφορετικές φωνές, αλλά κοινή ψυχή. Και όχι, δεν είναι όλα τα επεισόδια ισάξια. Κάποια θα σε στοιχειώσουν περισσότερο από άλλα. Αυτό όμως είναι και το προνόμιο κάθε καλής ανθολογίας. Δεν επιδιώκει την ομοιομορφία, αναζητά την ανακάλυψη. Κάθε ιστορία ανοίγει μια διαφορετική πόρτα προς το άγνωστο και προσθέτει ακόμη ένα αντικείμενο στο ιδιόρρυθμο ερμάριο του Del Toro. Μακριά από jump scares και εφήμερες εντυπώσεις, το Cabinet of Curiosities επιλέγει έναν πιο απαιτητικό δρόμο. Θυμάται -και θυμίζει- ότι ο τρόμος γεννήθηκε πρώτα στις σελίδες των βιβλίων, στις λαϊκές δοξασίες, στις αφηγήσεις γύρω από τη φωτιά. Γι' αυτό και μόλις οι τίτλοι τέλους πέσουν, θα αναζητήσεις ξανά αυτή τη σειρά, όπως ακριβώς αναζητάς αυτό το βιβλίο που φοβόσουν κάποτε ν’ ανοίξεις όμως τώρα, η σκοτεινή του γοητεία, σε καλεί ξανά.

| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»

> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.