Στην ανάδειξη ενός ιδιαίτερου κομματιού της αγροτικής κληρονομιάς του Βόρειου Ταϋγέτου είναι αφιερωμένη η 8η Αρχαιολογική και Ιστορική Ημερίδα για τη Λακεδαίμονα, που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 9 Αυγούστου, στο Δημοτικό Σχολείο Αγόριανης του Δήμου Σπάρτης.
Η φετινή διοργάνωση έχει τίτλο «Αποτυπώνοντας τα αλώνια του Βορείου Ταϋγέτου. Αλώνισμα, λίχνισμα και παραγωγή ψωμιού» και επιχειρεί να φωτίσει τη σημασία των αλωνιών ως αναπόσπαστων στοιχείων της ζωής και της παραγωγικής δραστηριότητας των αγροτικών κοινωνιών του 19ου και του 20ού αιώνα.
Στο επίκεντρο της επιστημονικής ημερίδας θα βρεθούν η ανάδειξη και η προστασία των αλωνιών, η μελέτη του παραδοσιακού αλωνίσματος, καθώς και η χαρτογράφηση των αλωνιών της Αγόριανης και άλλων τοπικών κοινοτήτων του Βόρειου Ταϋγέτου.
Μνημεία της αγροτικής ζωής και της λαϊκής αρχιτεκτονικής
Στην Αγόριανη, όπως και σε άλλους οικισμούς του βόρειου τμήματος της κοιλάδας του Ευρώτα και του Ταϋγέτου, διατηρείται μέχρι σήμερα μεγάλος αριθμός αλωνιών. Πρόκειται για κατασκευές που αποτελούν χαρακτηριστικά τεκμήρια του τρόπου ζωής των παλαιότερων αγροτικών κοινωνιών, αλλά και πολύτιμα δείγματα της ελληνικής λαϊκής ξερολιθικής αρχιτεκτονικής.
Το αλώνι, ως υποδομή της αγροτικής παραγωγής αλλά και ως λαϊκό αρχιτεκτόνημα, αποκτούσε σε κάθε περιοχή ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η θέση, η μορφή και τα υλικά κατασκευής του καθορίζονταν από τις ανάγκες των κατοίκων και την προσαρμογή τους στις ιδιαίτερες συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος. Αντίστοιχα, τα αλώνια των οικισμών του Βόρειου Ταϋγέτου διαμορφώνουν έναν ξεχωριστό τοπικό μορφολογικό χαρακτήρα.
Ο μεγάλος αριθμός αλωνιών που εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν κατά τη χαρτογράφηση στο βορειοδυτικό τμήμα του Ταϋγέτου αποτυπώνει, παράλληλα, τον βαθμό στον οποίο οι τοπικές κοινωνίες του 19ου και του 20ού αιώνα ήταν άμεσα συνδεδεμένες με την καλλιέργεια της γης και την επεξεργασία των καρπών της. Την ημερίδα διοργανώνουν ο Εξωραϊστικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Αγόριανης και η Περιφερειακή Ενότητα Λακωνίας.
Από την ξερολιθιά και το σιτάρι μέχρι το πρόσφορο
Το πρόγραμμα ανοίγει στις 8:15 μ.μ. με χαιρετισμό και καλωσόρισμα από εκπρόσωπο του Εξωραϊστικού και Πολιτιστικού Συλλόγου Αγόριανης, ενώ στις 8:20 μ.μ. θα ακολουθήσουν χαιρετισμοί εκπροσώπων της Πολιτείας. Στις 8:30 μ.μ. θα απευθύνει χαιρετισμό ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας Θεόδωρος Βερούτης, ενώ στις 8:45 μ.μ. θα ακολουθήσει ο πρόλογος της ημερίδας.
Στις 9 μ.μ., η Γεωργία Μανεσιώτη, αρχιτέκτων μηχανικός, MSc και υποψήφια διδάκτωρ του ΕΜΠ, θα αναπτύξει το θέμα «Η ξερολιθική αρχιτεκτονική των αλωνιών της Αγόριανης Λακωνίας και η χαρτογράφησή τους».
Τη σκυτάλη θα πάρει στις 9:20 μ.μ. ο Νικόλαος Μάζης, αρτοποιός και επίτιμος πρόεδρος της Συντεχνίας Αρτοποιών Λακωνίας, με ομιλία για τα «Λακωνικά και “σύγχρονα” είδη σιταριού: Η θέση τους στη σύγχρονη διατροφή και αρτοποιία».
Στις 9:40 μ.μ., ο πρωτοπρεσβύτερος Χρυσοβαλάντης Θεοδώρου, δρ. Λειτουργικής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και MSc Βυζαντινής Μουσικολογίας, θα παρουσιάσει την εισήγηση «Από το στάχυ στο πρόσφορο. Ιστορία, παράδοση και πίστη γύρω από το σιτάρι».
Η βραδιά θα ολοκληρωθεί στις 10 μ.μ. με το χορευτικό δρώμενο «Γύρω στου χωριού τ’ αλώνια», συνδέοντας τις επιστημονικές αναφορές με τη ζωντανή παράδοση του τόπου.
Η αγροτική ζωή μέσα από τη ζωγραφική
Παράλληλα με την ημερίδα, στο Δημοτικό Σχολείο Αγόριανης θα παρουσιαστεί έκθεση ζωγραφικής του Γεωργίου Γιαννακάκη, με έργα εμπνευσμένα από την αγροτική ζωή των κοινοτήτων του Βόρειου Ταϋγέτου.
Η έκθεση θα ανοίξει στις 7:30 μ.μ., δίνοντας στο κοινό την ευκαιρία να προσεγγίσει μέσα από την τέχνη εικόνες, μνήμες και στιγμές από έναν τρόπο ζωής στενά δεμένο με τη γη, το σιτάρι, το αλώνισμα και την καθημερινότητα των χωριών του Ταϋγέτου. Με την 8η Αρχαιολογική και Ιστορική Ημερίδα, η Αγόριανη στρέφει το βλέμμα σε ένα στοιχείο της τοπικής κληρονομιάς που μπορεί σήμερα να έχει χάσει την αρχική παραγωγική του χρήση, εξακολουθεί όμως να αποτελεί ζωντανό αποτύπωμα της ιστορίας, της αρχιτεκτονικής και της αγροτικής ταυτότητας του τόπου.
