«Χαίρε Καίσαρ, οι μελλοθάνατοι σε χαιρετούν!»
Σουητόνιος, 2ος αι. μ.Χ.
Γράφει η Νατάσα Μιχαηλίδου
Νομίζουμε ότι ζούμε σε μοναδικές εποχές, ότι έχουμε προοδεύσει όσο ποτέ άλλοτε και ότι η αλματώδης (αν όχι τερατώδης) τεχνολογική εξέλιξη θα φέρει την πολυπόθητη ανέλιξη του ανθρώπου σε ανώτερα επίπεδα βίου!
Ξεχνάμε όμως… Ή μάλλον αρνούμαστε να διαβάσουμε και να μάθουμε από την ιστορία. Ή ακόμα χειρότερα, γονείς στην Ελλάδα του σήμερα τολμούν να ζητούν την απαλλαγή των παιδιών τους από το μάθημα της ιστορίας, γιατί δε χρησιμεύει σε τίποτα στα παιδιά τους και την αυριανή τους «αποκατάσταση»!
Η παπαγαλία ίσως όχι. Είναι αλήθεια ότι χιλιάδες χρόνια ανθρώπινης δραστηριότητας, ονόματα, χρονολογίες, τοπωνύμια δεν είναι καθόλου εύκολο να τα θυμάται κάποιος, είτε είναι 10 είτε 50 χρόνων.
Άλλωστε τι σημασία έχει να τα θυμάσαι απ’ έξω, αν αυτό που διαβάζεις και κυρίως κατανοείς δεν περιλαμβάνει και κάτι μέσα σου που να σε ταράζει, να σου δείχνει απίστευτες ομοιότητες ή διαφορές με το σήμερα, να σε κάνει έστω και λίγο διαφορετικό άνθρωπο, (τολμώ να πω) καλύτερο;
Οι σημερινές χώρες που λογίζονται υπερδυνάμεις (Η.Π.Α., Ρωσία, Ισραήλ κτλ. κτλ.) ή ακόμα και οι παντοδύναμες εταιρείες, πολυεθνικές και μη (βλ. Βιολάντες), δεν κάνουν τίποτα περισσότερο ή λιγότερο απ’ ό,τι έκαναν αντίστοιχοι κυρίαρχοι και στο παρελθόν, απώτερο ή όχι τόσο.
Εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, ανάδειξη του οικονομικού κέρδους και της επιβολής του δυνατού ως κινητήριου μοχλού σε όλες ανεξαιρέτως τις δράσεις τους, αξιοποίηση της προπαγάνδας για να «καλύπτουν» και να κρύβουν πίσω από παραπετάσματα γελοίου επικοινωνιακού καπνού την ανηθικότητά τους, την απανθρωπιά τους και την έλλειψη βιώσιμης προοπτικής.
Και σε μας τους υπόλοιπους τι απομένει; Στους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους που νιώθουν την καυτή ανάσα του παράλογου και της παράνοιας να περιορίζει τα περιθώρια για τη χαρά της ζωής, για την ομορφιά και τη δημιουργία;
Απομένει ένας θεός! Σίγουρα όχι ένας θεός που διχάζει, που οδηγεί σε γενοκτονικές σφαγές και απάνθρωπες συμπεριφορές, αλλά ένας θεός μπροστάρης και ελεήμων.
Ο Αγών στην αρχαία Ελλάδα, ως αφηρημένη έννοια για την προσπάθεια, αθλητική και όχι μόνο, είχε φτάσει να θεοποιηθεί! Ο ξακουστός ταξιδευτής Παυσανίας είχε δει μάλιστα τη μορφή του θεού αυτού ως άγαλμα στην Ολυμπία (5.20.3, 5.26.3).
Διάφορες μορφές μπορεί να πάρει και ο αγώνας του καθενός μας στη σημερινή πραγματικότητα: από το να κάνει ο καθένας μας απλά σωστά τη δουλειά του, παρά τις όποιες σειρήνες, από το να φροντίζει όσο μπορεί το φυσικό περιβάλλον δίπλα του (άρα και τον εαυτό του και τα παιδιά του), μέχρι να συνεχίζει να επιμένει να δημιουργεί, παρά τη δυσβάσταχτη κατάσταση που διαμορφώνεται γύρω μας ή μάλλον ακριβώς εξαιτίας της και καλύτερα εναντίον της.
Με αυτό το πνεύμα δύο καλλιτέχνες τις προηγούμενες μέρες στις Η.Π.Α. στάθηκαν με τον τρόπο τους ενάντια στον εκλεγμένο πρόεδρο της χώρας και έδωσαν ακόμα μεγαλύτερη πνοή στους συμπολίτες τους, που βγαίνουν στους δρόμους και διαμαρτύρονται για τις επαναλαμβανόμενες κρατικές δολοφονίες μέσω του ICE.
Ο Νιλ Γιανγκ παραχώρησε δωρεάν πρόσβαση σε όλα τα τραγούδια του στους κατοίκους της απειλούμενης Γροιλανδίας, ενώ ο Μπρους Σπρίνγκστιν συνέθεσε το τραγούδι «Δρόμοι της Μιννεάπολις».
Συμβολικές κινήσεις, θα πει κανείς. Κάποιος άλλος θα σχολιάσει ότι η φήμη και η περιουσία των συγκεκριμένων καλλιτεχνών αποτελεί και την προστασία τους.
Εγώ θα πω απλά ότι το παρόν κείμενο αφιερώνεται – ως μικρός φόρος τιμής – στους καλλιτέχνες και γενικά στους πολίτες της χώρας μας, που συνεχίζουν – παρά τα όποια τιμήματα – να αντιστέκονται στην απάνθρωπη παράνοια, στο κουτόχορτο που παρέχεται απλόχερα από τα ΜΜΕ και στην απώλεια της κοινής λογικής από τον δημόσιο λόγο αλλά και της φαντασίας από την ψυχή μας.
Γυρνώ στους απλούς λαϊκούς ανθρώπους και κρατώ την αναπάντεχη λέξη της σοφίας τους ως πολύτιμο θησαυρό.
«Η ζωή είναι μια τρύπα» όπως είπες, κυρία Ιωάννα. Ναι είναι! Κι εμείς ως άτομα, ως κοινωνία πέφτουμε αέναα, αιώνια μέσα, χωρίς προφυλάξεις, χωρίς προειδοποιήσεις, χωρίς να μαθαίνουμε τίποτα από το παρελθόν ή το σήμερα.
Γυρνώ στη ρωμαϊκή αρένα, που τόσο μοιάζει η ζωή μας μ’ αυτήν σήμερα. Κρυφοκοιτώ τις μηχανορραφίες των αυτοκρατόρων, την πνευματική σύγχυση του απλού κόσμου, τον άρτο και τα θεάματα που του προσφέρουν.
Θυμάμαι τους μονομάχους και τον χαιρετισμό τους προς τον αυτοκράτορα. Μέσα στον ορυμαγδό και το θανατικό της παγκόσμιας επικαιρότητας ταυτίζομαι με το σχόλιο θεατή της σατιρικής εκπομπής του Χριστόφορου Ζαραλίκου: «Χαίρε Κούλη, οι μελλοθάνατοι σε χαιρετούν».
* Η Νατάσα Μιχαηλίδου είναι Μουσειολόγος-ξεναγός.
