Μια σαφή και ουσιαστική εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο η ανατολική Πελοπόννησος μετασχηματίζεται δραστικά μέσα από στοχευμένες επενδύσεις, πολιτιστικές παρεμβάσεις και δημόσιες υποδομές, άφησε το τετραήμερο οδοιπορικό παρουσίασης των αποτελεσμάτων του τοπικού προγράμματος Leader/CLLD 2014–2020, του Αναπτυξιακού Οργανισμού Πάρνωνα ΑΕ, που ολοκληρώθηκε στις 23 Νοεμβρίου. Δημοσιογράφοι, στελέχη φορέων, αυτοδιοικητικοί και νέοι/νέες επιστήμονες που επιλέχθηκαν μέσω δημόσιας πρόσκλησης ταξίδεψαν σε Αργολίδα, Αρκαδία και Λακωνία, καταγράφοντας επί τόπου την προστιθέμενη αξία ενός από τα χαρακτηριζόμενα ως πιο επιτυχημένα προγράμματα τοπικής ανάπτυξης στη χώρα. Στη Λακωνία, ειδικότερα, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά ένα σύνολο παρεμβάσεων και επενδύσεων σε τουρισμό, πολιτισμό, αγροδιατροφή και βασικές υποδομές, έργα που ενισχύουν το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής, αναβαθμίζουν την καθημερινότητα και ανοίγουν νέες αναπτυξιακές δυνατότητες για τους κατοίκους.
Σημειώνεται ότι στο πλαίσιο του προγράμματος υλοποιήθηκαν πάνω από 240 έργα, με συνολική δημόσια δαπάνη άνω των 21 εκατ. ευρώ. Μέσα από στοχευμένο σχεδιασμό, ενεργή διαβούλευση και συστηματική δημοσιότητα, η Αναπτυξιακή Πάρνωνα προσέλκυσε ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον και, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, πέτυχε υπερδέσμευση πόρων, εντάσσοντας όλες τις θετικά αξιολογημένες προτάσεις. Έτσι, το πρόγραμμα σχεδόν διπλασίασε τον αρχικό προϋπολογισμό του (από 11,7 σε 21,45 εκατ. ευρώ), επιβεβαιώνοντας την ισχυρή δυναμική της εταιρείας ως ΟΤΔ και την ικανότητά της να υλοποιεί ολοκληρωμένες στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης.
Εκκίνηση από Αρκαδία και Αργολίδα
Η πρώτη ημέρα του οδοιπορικού χωρίστηκε σε δύο παράλληλες διαδρομές, αναδεικνύοντας το εύρος των επενδύσεων του Αναπτυξιακού Πάρνωνα. Η μία ομάδα ξεκίνησε από το παλαιό Γυμνάσιο Λεωνιδίου, όπου παρουσιάστηκαν παρεμβάσεις στον τουρισμό, τη γαστρονομία και την πολιτιστική κληρονομιά, και συνέχισε προς τη Λιμνοθάλασσα Μουστού, έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Πελοποννήσου. Η δεύτερη ομάδα επισκέφθηκε επιχειρήσεις μεταποίησης και αγροδιατροφής στην Αργολίδα, καταγράφοντας τον αντίκτυπο των επενδύσεων στην τοπική οικονομία. Η ημέρα ολοκληρώθηκε στην Τρίπολη, με παρουσίαση του έργου τεχνικής υποστήριξης της Αναπτυξιακής προς τους ΟΤΑ.
Τη δεύτερη ημέρα, η αποστολή κινήθηκε σε Τεγέα, Κερασίτσα και Ρίζες, σε σημεία όπου η ιστορία συναντά τη σύγχρονη ανάπτυξη: το Πάρκο και το κτίριο της Οικοκυρικής Σχολής, το Αρχαιολογικό Μουσείο Τεγέας και τον Πολυχώρο «Γρηγόρης Λαμπράκης». Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε σε επιχείρηση-κτήμα, με παρουσίαση για τον Μαντινειακό αμπελώνα και ξενάγηση στο οινοποιείο, αναδεικνύοντας τη δυναμική του οινικού τομέα και τη συμβολή των επενδύσεων στην αναβάθμιση της τοπικής παραγωγής.
Τουρ στη Λακωνία: Σταθμοί σε Καρυές,
Σπάρτη, Γύθειο, Μονεμβασιά, Βάτικα
Η συνέχεια του οδοιπορικού είχε στο πυρήνα της αποκλειστικά τον νομό Λακωνίας, που αποτελεί συμπαγές κομμάτι του εξελισσόμενου αναπτυξιακού πάζλ. Από τις Καρυές έως τα Βάτικα, οι συντελεστές και οι συμμετέχοντες της δράσης περιηγήθηκαν σε σημεία όπου η παράδοση συναντά τη σύγχρονη πρόοδο, γνωρίζοντας από κοντά επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, αλλά και πολιτιστικά και περιβαλλοντικά έργα που αναδεικνύουν τον πλούτο και τις δυνατότητες του τόπου.
Συγκεκριμένα, τη δεύτερη πάντα ημέρα, ιδιαίτερη στιγμή αποτέλεσε η επίσκεψη στο Κέντρο Μνήμης και Πολιτισμού Καρυών, όπου ο Μιχάλης Ρέπουλης, πρόεδρος του συλλόγου, υποδέχθηκε τους συμμετέχοντες με αφορμή την πρόσφατη ανακήρυξη του Αποθέματος «Όρος Πάρνων – Ακρωτήριο Μαλέας» στο πρόγραμμα MaB Unesco. Ο Χρήστος Λαμπρόπουλος, αναπληρωτής περιφερειάρχη, και ο Κοσμάς Σιδηρόπουλος, σύμβουλος τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης, ανέπτυξαν τις προοπτικές που ανοίγονται για την περιοχή, ενώ μέλη της Επιτροπής Υποστήριξης του Αποθέματος συμμετείχαν στη συζήτηση, προσδίδοντας στη συνάντηση χαρακτήρα στρατηγικού διαλόγου για το μέλλον του Πάρνωνα. Στη συνέχεια της ημέρας η ομάδα επισκέφτηκε και επιχειρήσεις νέων επιστημόνων στην περιοχή, που έχουν υποστηριχθεί από το Τοπικό Πρόγραμμα Leader/CLLD 2014-2020. Από τον ορεινό όγκο, η ομάδα κατευθύνθηκε προς τη Σπάρτη, όπου επισκέφθηκε δύο χώρους που αναδεικνύουν τη σημασία της αγροδιατροφής για τη Λακωνία. Στο Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού έγινε περιήγηση στην εκθεσιακή συλλογή, πριν ακολουθήσει μια πλούσια γευσιγνωσία σε χώρο συλλογής και διάθεσης τοπικών παραγόμενων αγαθών, με τον Δημήτρη Βασιλάκο, τεχνολόγο–γεωπόνο, να παρουσιάζει εκλεκτά λακωνικά προϊόντα και τις δυνατότητες του ελαιολάδου ως πρεσβευτή της τοπικής παραγωγής. Η ημέρα κορυφώθηκε στο Επιμελητήριο Λακωνίας στο Γύθειο, όπου πραγματοποιήθηκε εκδήλωση αφιερωμένη στην ολοκλήρωση του Τοπικού Προγράμματος Leader/CLLD 2014–2020. Ο Ιωάννης Παναρίτης, πρόεδρος του Επιμελητηρίου, αναφέρθηκε στη σημασία της πολυετούς προσπάθειας, ενώ η Μαριλού Μπούζιου, συντονίστρια του Τοπικού Προγράμματος της ΟΤΔ Πάρνωνα, παρουσίασε χαρακτηριστικά παραδείγματα νέων επιχειρηματιών και επενδύσεων που ενισχύθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Η συζήτηση ανέδειξε το Leader ως εργαλείο ενδυνάμωσης της τοπικής οικονομίας και στήριξης της καινοτομίας, κλείνοντας μια γεμάτη ημέρα που ανέδειξε δεσμούς πολιτισμού, παραγωγής, φύσης και επιχειρηματικότητας σε μια ενότητα.
Η τρίτη ημέρα του οδοιπορικού ξεκίνησε στον Δήμο Ευρώτα, με πρώτη στάση σε ελαιουργική-εμπορική επιχείρηση στο Δαφνί, όπου ο επενδυτής Αθανάσιος Πολυμενάκος παρουσίασε την εξέλιξη και τον αντίκτυπο της επένδυσης στην τοπική παραγωγή και απασχόληση. Αμέσως μετά, η αποστολή κατευθύνθηκε προς τον Δήμο Ευρώτα. Εκεί ο δήμαρχος Δήμος Βέρδος υποδέχτηκε τα μέλη του οδοιπορικού στην βιοκλιματική Πλατεία Πηγών Σκάλας, ενώ αργότερα πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο ιστορικό, βιομηχανικό Κτίριο Μπασουράκου. Επιπλέον, η ομάδα επισκέφτηκε λογιστική εταιρεία που διατηρεί 10 θέσεις εργασίας. Στη συνέχεια, το οδοιπορικό μεταφέρθηκε σε αρτοποιείο και ζαχαροπλαστείο στους Μολάους, όπου σημειώθηκε η σημασία της παραδοσιακής παραγωγής, της τοπικής προμήθειας πρώτων υλών και της νέας δυναμικής που δίνει το πρόγραμμα Leader στις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις. Μεταξύ των στάσεων εντάχθηκε και κατάστημα γεωργικών εφοδίων, όπου ο Σταύρος Κωστάκος παρουσίασε τη σημασία της τεχνικής υποστήριξης των αγροτών και του εκσυγχρονισμού των καλλιεργητικών πρακτικών. Ακολούθησε επίσκεψη στη Νεάπολη, όπου ο επενδυτής Αντώνιος Δαμιανάκης ξενάγησε την ομάδα σε σύγχρονη μονάδα ζαχαροπλαστικής, αναδεικνύοντας τη σύνδεση παράδοσης και καινοτομίας στη γαστρονομία της Λακωνίας. Η διαδρομή συνεχίστηκε στο Γεωπάρκο Αγίου Νικολάου, όπου ο Στάθης Λιβανός ανέδειξε την ιδιαίτερη γεωλογική και πολιτισμική φυσιογνωμία της περιοχής, καθώς και τον ρόλο του Συλλόγου Αγίου Νικολάου Βοιών στην ανάδειξη και προστασία της. Η ημέρα κορυφώθηκε σε οινοποιητική επιχείρηση στον Άγιο Νικόλαο Βοιών, όπου η επενδύτρια Μαριαλένα Τσιμπίδη παρουσίασε την αναβίωση του ιστορικού οίνου «Μalvasia», ενός από τα σημαντικότερα κεφάλαια της οινικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής. Η ξενάγηση συνοδεύτηκε από τη δράση «Malvasia Myth» και την αφήγηση του Σωτήρη Μπόλη για τη διαδρομή του μυθικού οίνου μέσα στον χρόνο, συνδέοντας την παραγωγή με τον τόπο, τη μνήμη και τις ταυτότητες της Μονεμβασίας. Μετά την οινογνωσία, η ομάδα συνέχισε προς τη Μονεμβασιά για τη διανυκτέρευση, ολοκληρώνοντας μια ημέρα με έντονο χαρακτήρα τοπικής παραγωγής, ιστορικής αναφοράς και πολιτιστικής κληρονομιάς, που ανέδειξε με τον πιο ζωντανό τρόπο τη συνύπαρξη αγροτικής οικονομίας, φυσικού τοπίου και πολιτιστικών αφηγήσεων στην ανατολική Πελοπόννησο.
Η τέταρτη και τελευταία ημέρα του οδοιπορικού ξεκίνησε μέσα από το μοναδικό τοπίο της Μονεμβασιάς, με περιήγηση στην καστροπολιτεία και σύντομες στάσεις που ανέδειξαν τη διαχρονική σχέση του τόπου με την ιστορία και την πολιτιστική του ταυτότητα. Σημαντικός σταθμός αποτέλεσε η επίσκεψη στο Μουσείο Γιάννη Ρίτσου, έναν χώρο που συνδέει το έργο και τη ζωή του μεγάλου ποιητή με τη μνήμη της Μονεμβασιάς. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες και τεκμήρια που φωτίζουν τη σχέση του Ρίτσου με τον τόπο όπου γεννήθηκε, αναδεικνύοντας το πώς το πολιτιστικό αποτύπωμα μιας προσωπικότητας μπορεί να λειτουργήσει ως ζωντανός πόρος για μια ολόκληρη περιοχή. Ακολούθησε η επίσκεψη σε ξενοδοχειακή μονάδα, όπου η επενδύτρια Νεκταρία Μπραβάκη παρουσίασε τον χώρο και τη φιλοσοφία της επένδυσης, προσφέροντας ένα παράδειγμα ποιοτικού τουρισμού που ενσωματώνει την πολιτιστική κληρονομιά στο σύγχρονο περιβάλλον φιλοξενίας. Η αποστολή συνέχισε στο λιμάνι Μονεμβασιάς, όπου ο αντιδήμαρχος Μονεμβασιάς, Σταύρος Χριστάκος, παρουσίασε τα έργα ηλεκτροφωτισμού και αναβάθμισης αλιευτικών και λιμενικών εγκαταστάσεων, δείχνοντας πώς η σύγχρονη υποδομή ενισχύει την ασφάλεια, τη λειτουργικότητα και την τουριστική απήχηση του λιμανιού.
Ιδιαίτερη θέση στην ημέρα κατείχε η εκδήλωση στο Τουριστικό Περίπτερο του Δήμου Μονεμβασιάς, όπου πραγματοποιήθηκε εργαστήριο με επίκεντρο τις επιχειρηματικές συνεργασίες για τα τοπικά προϊόντα στο πλαίσιο των δράσεων για το Απόθεμα Βιόσφαιρας Πάρνωνα–Μαλέα. Οι Κοσμάς Σιδηρόπουλος και Σωτήρης Μπόλης ανέλυσαν τον ρόλο του Leader ως μηχανισμού που συνδέει παραγωγούς, πολιτιστικούς φορείς και επιχειρήσεις, προωθώντας νέες μορφές συνεργασίας και δικτύωσης. Παράλληλα, παρουσίασαν τον τρόπο με τον οποίο η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να ενσωματωθεί δημιουργικά στο τοπικό «brand», ενισχύοντας τον τουρισμό και την εξωστρέφεια. Ο Στ. Χριστάκος τόνισε τη στρατηγική σημασία των συμπράξεων για το μέλλον της περιοχής και τη δέσμευση του Δήμου να στηρίξει πρωτοβουλίες που ενώνουν παραγωγή, πολιτισμό και περιβάλλον.
Το οδοιπορικό ολοκληρώθηκε στο Λιμάνι Ιέρακα, όπου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της παρέμβασης «Βελτίωση – επισκευή πρόσβασης στο Λιμένα Ιέρακα» και πραγματοποιήθηκε ο τελικός απολογισμός του τετραημέρου. Οι Μαρίνης Μπερέτσος, Μαριλού Μπούζιου, Σωτήρης Μπόλης, Σόφη Μουτάφη και Χρήστος Χρυσανθόπουλος αναφέρθηκαν συνολικά στην εμπειρία του οδοιπορικού, επισημαίνοντας τη δυναμική που αναδεικνύεται όταν η τοπική ανάπτυξη αντιμετωπίζεται ως σύνθεση υποδομών, τοπικών προϊόντων, πολιτιστικού πλούτου και ενεργών κοινοτήτων.
Διακριτή η συμμετοχή νέων
Ξεχωριστή θέση στο οδοιπορικό είχε η συμμετοχή των νέων επιστημόνων που επελέγησαν μέσω δημόσιας πρόσκλησης. Με παρεμβάσεις και ενεργό συμμετοχή σε συζητήσεις, τόνισαν πόσο σημαντική ήταν η εμπειρία της άμεσης επαφής με τις επενδύσεις, τις τοπικές κοινωνίες και τα φυσικά τοπία. Πολλοί ανέφεραν ότι το τετραήμερο αποτέλεσε πολύτιμο πεδίο μάθησης, αποτυπώνοντας στην πράξη το πώς η τοπική ανάπτυξη, η πολιτιστική κληρονομιά και η επιχειρηματικότητα συνδέονται σε ένα ενιαίο οικοσύστημα.
Μπερέτσος: «Πρόγραμμα που γίνεται κατανοητό
μόνο όταν το δει κανείς να λειτουργεί επί τόπου»
Ο Μαρίνης Μπερέτσος, διευθύνων σύμβουλος της Αναπτυξιακής Πάρνωνα, σημείωσε: «Με το οδοιπορικό αυτό θελήσαμε να κάνουμε κάτι περισσότερο από έναν τυπικό απολογισμό. Θέλαμε να φέρουμε τους ανθρώπους κοντά στα έργα, στα τοπία και στις πραγματικές ιστορίες των τοπικών κοινωνιών. Το Leader/CLLD είναι ένα πρόγραμμα που γίνεται κατανοητό μόνο όταν το δει κανείς να λειτουργεί επί τόπου, κοντά στους ανθρώπους που επιχειρούν, στους φορείς που συνεργάζονται, στην περιφέρεια που αλλάζει. Η επικοινωνιακή αυτή δράση αποτελεί καινοτομία για την ανατολική Πελοπόννησο. Πρόκειται για ένα ζωντανό εργαστήριο δημόσιας ανάπτυξης που συνδέει δημοσιογράφους, ερευνητές, τοπικούς φορείς και την κοινωνία. Είμαστε υπερήφανοι που η Αναπτυξιακή Πάρνωνα ανοίγει νέους δρόμους στο πώς μιλάμε για την ανάπτυξη, αλλά κυρίως στο πώς τη βιώνουμε».
Το τετραήμερο οδοιπορικό επιβεβαίωσε ότι το Leader/CLLD παραμένει ένας από τους πιο αποτελεσματικούς μηχανισμούς ενδυνάμωσης της υπαίθρου. Κινητοποιεί ανθρώπους, ενισχύει συνεργασίες, προστατεύει το περιβάλλον και δημιουργεί νέες ευκαιρίες για την τοπική οικονομία. Η Αναπτυξιακή Πάρνωνα συνεχίζει, μετά από τριάντα χρόνια λειτουργείας, με συνέπεια και στρατηγικό σχεδιασμό, να επενδύει σε μια Ανατολική Πελοπόννησο που αναπτύσσεται με όρους βιωσιμότητας, καινοτομίας και σεβασμού στον τόπο και την ιστορία του.
Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με τον απολογισμό του Τοπικού Προγράμματος Leader/CLLD 2014–2020 της ανατολικής Πελοποννήσου, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται τον σύνδεσμο https://leader2014-2020.parnonas.gr/, ενώ πληροφορίες για τον Αναπτυξιακό Οργανισμό Πάρνωνα ΑΕ και την ευρύτερη δραστηριότητά του μπορούν να αναζητήσουν στη σελίδα https://www.parnonas.gr/.
