Σε μια ριζική αναβάθμιση του ελεγκτικού της μηχανισμού προχωρά το 2026 η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), ενεργοποιώντας έξι νέα ψηφιακά εργαλεία που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο εντοπίζεται και αντιμετωπίζεται η φοροδιαφυγή. Στον πυρήνα της νέας στρατηγικής βρίσκεται η μαζική αξιοποίηση δεδομένων, η αυτοματοποίηση των διασταυρώσεων και η χρήση προγνωστικών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο στόχος είναι φιλόδοξος: 72.800 έλεγχοι και επιπλέον έσοδα 2,5 δισ. ευρώ, που θα ενισχύσουν τον δημοσιονομικό χώρο για μελλοντικές φοροελαφρύνσεις. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο των εκ των υστέρων ελέγχων και περνά σε ένα σύστημα προληπτικής και «ζωντανής» ανίχνευσης της παραβατικότητας. Με εργαλεία παρακολούθησης, εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων και συνεχή ροή δεδομένων από την αγορά, οι έλεγχοι προσδοκάται να γίνουν πιο στοχευμένοι, πιο γρήγοροι και -κυρίως- πιο αποτελεσματικοί.
Την έκταση αλλά και την ταχύτητα με την οποία εξαπλώνονται τα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, αποτυπώνουν τα στοιχεία της Αρχής για το 2025. Ήδη από το πρώτο έτος συστηματικής εφαρμογής τους, οι ψηφιακές παρεμβάσεις μετέτρεψαν τον έλεγχο σε διαδικασία επιτήρησης της αγοράς, με μετρήσιμα αποτελέσματα. Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 171.000 επιτόπιοι έλεγχοι -φορολογικοί, τελωνειακοί και χημικοί- με τη χρήση των νέων μεθόδων. Εξ αυτών διαπιστώθηκαν περισσότερες από 530.000 παραβάσεις, ενώ εφαρμόστηκαν μέτρα σε 1.380 επιχειρήσεις. Σημειώνεται ότι μέρος των ελέγχων του προηγούμενου έτους αποκάλυψε παρατυπίες -σε ένα μικρό έστω ποσοστό- και στη Λακωνία.
- Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και Τιμολόγηση
Το 2026 σηματοδοτεί την πλήρη εφαρμογή του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική τιμολόγηση. Κάθε διακίνηση αγαθών καταγράφεται πλέον ηλεκτρονικά και παρακολουθείται σε πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας δραστικά τη χρήση εικονικών ή «χαμένων» παραστατικών. Στην πράξη, τα εμπορεύματα αποκτούν ψηφιακό αποτύπωμα από την αφετηρία έως τον τελικό προορισμό τους. Το παλιό φαινόμενο των χάρτινων δελτίων που «σκίζονταν» αν δεν γινόταν έλεγχος στον δρόμο, περνά οριστικά στο παρελθόν, καθώς κάθε απόκλιση γίνεται άμεσα ορατή στις ελεγκτικές υπηρεσίες.
- Ψηφιακό Πελατολόγιο
Μετά τα συνεργεία αυτοκινήτων, το Ψηφιακό Πελατολόγιο επεκτείνεται το 2026 σε νέους κλάδους της αγοράς, όπως κτήματα γάμων και δεξιώσεων, επιχειρήσεις ήχου και φωτισμού και υπηρεσίες εκδηλώσεων. Η λογική είναι απλή αλλά αποτελεσματική: ο έλεγχος ξεκινά πριν ακόμη κοπεί η απόδειξη. Κάθε ραντεβού, κάθε παροχή υπηρεσίας και κάθε εκδήλωση αφήνει ψηφιακό ίχνος, το οποίο διαβιβάζεται αυτόματα στη βάση δεδομένων της ΑΑΔΕ, δημιουργώντας ένα επιπλέον επίπεδο ελέγχου και περιορίζοντας τις «μαύρες» συναλλαγές.
- Νέα προγνωστικά μοντέλα «risk analysis»
Το μεγάλο άλμα στους φορολογικούς ελέγχους έρχεται με τη συστηματική χρήση προγνωστικών μοντέλων ανάλυσης κινδύνου. Από το 2026, η ΑΑΔΕ αξιοποιεί αλγορίθμους που συνδυάζουν δεδομένα από το Taxis, το Κτηματολόγιο, τις τράπεζες, το ΓΕΜΗ αλλά και καταγγελίες πολιτών. Με τη χρήση νευρωνικών δικτύων και δέντρων αποφάσεων, το σύστημα «προβλέπει» ποιες υποθέσεις και ποιοι κλάδοι εμφανίζουν υψηλή πιθανότητα φορολογικής παραβατικότητας. Έτσι, οι έλεγχοι δεν γίνονται τυχαία, αλλά κατευθύνονται εκεί όπου το φορολογικό όφελος είναι μεγαλύτερο.
- Ψηφιακοί «ντετέκτιβ» και Social Media Intelligence
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media). Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί εργαλεία Social Media Intelligence για τη συλλογή και ανάλυση δημόσιων αναρτήσεων σε πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Facebook. Οι λεγόμενοι «ψηφιακοί ντετέκτιβ» αναζητούν ενδείξεις κρυφών πωλήσεων, συγκαλυμμένης διαφήμισης ή παροχής υπηρεσιών χωρίς παραστατικά –ακόμη και χωρίς δήλωση έναρξης δραστηριότητας. Παράλληλα, εντοπίζουν αναντιστοιχίες μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και τρόπου ζωής.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν, μεταξύ άλλων:
- εκδηλώσεις όπου από φωτογραφίες ταυτοποιούνται καλλιτέχνες και διοργανωτές,
- φορολογούμενοι με χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα αλλά πολυτελείς εμφανίσεις,
- επιχειρήσεις εστίασης όπου ο αριθμός πελατών στις αναρτήσεις δεν συμβαδίζει με τις αποδείξεις.
- Ψηφιακό προφίλ «κινδύνου» για κάθε ΑΦΜ
Για κάθε φορολογούμενο δημιουργείται ένα ενιαίο ψηφιακό προφίλ, στο οποίο συγκεντρώνονται εισοδήματα, τραπεζικές συναλλαγές, δαπάνες μέσω καρτών, αγοραπωλησίες ακινήτων, μισθώσεις τύπου Airbnb και δεδομένα από τα social media. Τα ευρετικά μοντέλα της ΑΑΔΕ αναλύουν αυτά τα δεδομένα για να εντοπίσουν αποκλίσεις και ασυνέπειες, λαμβάνοντας υπόψη και τη συνολική φορολογική συμπεριφορά («λευκό» μητρώο ή ιστορικό παραβάσεων). Παράλληλα, η Αρχή ανακοινώνει τον μέσο ετήσιο τζίρο ανά ΚΑΔ, στέλνοντας σαφές μήνυμα αυτοσυμμόρφωσης στις επιχειρήσεις που αποκλίνουν σημαντικά.
- Ηλεκτρονικός Θάλαμος Επιχειρήσεων με ζωντανή παρακολούθηση
Ο «Θάλαμος Επιχειρήσεων» της ΑΑΔΕ μετατρέπεται σε ψηφιακό στρατηγείο, αξιοποιώντας δεδομένα γεωεντοπισμού, σε πραγματικό χρόνο (live traffic) από το Google Maps. Οι ελεγκτές μπορούν να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κίνηση πελατών σε συγκεκριμένες περιοχές και να τη συγκρίνουν με τις εισπράξεις που δηλώνονται στο myDATA. Όταν καταγράφεται αυξημένη κινητικότητα αλλά οι ταμειακές μηχανές «σιωπούν», ενεργοποιείται άμεσα συναγερμός και δρομολογούνται επιτόπιοι έλεγχοι. Έτσι, οι παραδοσιακοί δειγματοληπτικοί έλεγχοι αντικαθίστανται από στοχευμένες, «χειρουργικές» παρεμβάσεις.
Πού εστιάζουν οι έλεγχοι το 2026
Σύμφωνα με σχετική απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, το επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει:
- 26.000 φορολογικούς ελέγχους για φόρους εισοδήματος.
- 25.400 επιτόπιους μερικούς ελέγχους από ΔΟΥ και Ελεγκτικά Κέντρα.
- 18.000 στοχευμένους ελέγχους ΦΠΑ από τις ΥΕΔΔΕ.
- 2.500 ελέγχους μεταβολής περιουσίας (ακίνητα, δωρεές, γονικές παροχές).
- 900 ειδικές έρευνες για μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις «ζωντανές» υποθέσεις πριν από την παραγραφή, καθώς το 80% των ελέγχων θα αφορά την τελευταία πενταετία και το 75% την τελευταία τριετία.
