Με εκτεταμένους και αυστηρούς ελέγχους επιχειρεί η Επιθεώρηση Εργασίας να καταπολεμήσει το φαινόμενο της αδήλωτης εργασίας. Με βάση τον τρέχοντα επιχειρησιακό σχεδιασμό της, η Ανεξάρτητη Αρχή στρέφει το βάρος σε κλάδους και επιχειρήσεις όπου, βάσει στατιστικών στοιχείων, καταγράφονται υψηλά ποσοστά παραβατικότητας, επιχειρώντας να περιορίσει ένα φαινόμενο που εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικές στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας.
Τα οικονομικά δεδομένα του 2025 αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος. Τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν αποκλειστικά για αδήλωτη εργασία έφτασαν τα 15,6 εκατομμύρια ευρώ, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση σε σύνολο κυρώσεων 44 εκατομμυρίων ευρώ για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας.
Στη δεύτερη θέση των παραβάσεων βρέθηκε η μη ορθή εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, με πρόστιμα που ξεπέρασαν τα 12,6 εκατ. ευρώ, γεγονός που αναδεικνύει τη δυσκολία προσαρμογής πολλών επιχειρήσεων στο νέο ψηφιακό πλαίσιο ελέγχου του χρόνου εργασίας.
Οι κλάδοι στο «μικροσκόπιο»
Σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή, οι έλεγχοι διενεργούνται αιφνιδιαστικά και χωρίς προειδοποίηση, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από τον επισιτισμό, τα βιοτεχνικά πάρκα και τις βιομηχανικές ζώνες έως τα κομμωτήρια, τα πρατήρια βενζίνης, τα συνεργεία αυτοκινήτων, τις μεταφορικές επιχειρήσεις και το λιανικό εμπόριο. Στο επίκεντρο της νέας εκστρατείας της Επιθεώρησης μπαίνουν, επίσης, ο τομέας της καθαριότητας, οι κατασκευές, η φιλοξενία, οι υπηρεσίες ασφάλειας και οι επιχειρήσεις φασόν, κλάδοι όπου η εποχικότητα, οι υπεργολαβίες ή οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης συχνά δημιουργούν περιθώρια καταστρατήγησης της νομοθεσίας.
Παράλληλα με τους ελέγχους, προωθείται ενημερωτική καμπάνια προς εργαζόμενους και εργοδότες, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης και την ανάδειξη των συνεπειών της παραβατικότητας.
Υποχρεωτική συνεργασία
υπό αυστηρό πλαίσιο
Η Επιθεώρηση Εργασίας τονίζει ότι εργοδότες και εργαζόμενοι έχουν νομική υποχρέωση συνεργασίας κατά τη διάρκεια των ελέγχων. Οι εργοδότες οφείλουν να επιτρέπουν την πρόσβαση των επιθεωρητών στους χώρους της επιχείρησης και να προσκομίζουν όλα τα απαραίτητα έγγραφα, όπως: άδεια λειτουργίας και καταστατικό, αποδεικτικά δήλωσης στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης, στοιχεία και αρχεία καταγραφής του χρόνου εργασίας, μισθολογικά και συμβατικά έγγραφα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ορθή λειτουργία της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο σύστημα υποχρεούνται να τηρούν ηλεκτρονικό μηχανισμό μέτρησης του χρόνου εργασίας, με σημάνσεις απολύτως συμβατές με τα νόμιμα ωράρια.
Τονίζεται ότι η παρεμπόδιση ή η μη διευκόλυνση του ελέγχου επιφέρει διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.
Τι ελέγχεται
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων διαπιστώνεται εάν:
- οι εργαζόμενοι έχουν δηλωθεί σωστά στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ και στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης,
- καταβάλλονται οι νόμιμες αποδοχές και τηρούνται τα χρονικά όρια εργασίας,
- γίνεται καταχρηστική λήψη κοινωνικών παροχών (π.χ. επιδόματα ανεργίας),
- απασχολούνται αλλοδαποί χωρίς τις απαιτούμενες άδειες διαμονής ή εργασίας,
- εφαρμόζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης στο δανειζόμενο προσωπικό.
Τσουχτερά πρόστιμα και ποινικές ευθύνες
Ιδιαίτερα αυστηρό είναι το πλαίσιο κυρώσεων. Η αδήλωτη εργασία τιμωρείται με πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο, που μπορεί να φτάσει έως 31.500 ευρώ σε περίπτωση υποτροπής. Επιπλέον, προβλέπονται πρόστιμα για παράνομη απασχόληση αλλοδαπών, μη χορήγηση κατώτατου μισθού, εικονικό δανεισμό προσωπικού και παραβίαση της υποχρέωσης συνεργασίας στους ελέγχους. Για σοβαρές παραβάσεις σε μισθούς, ωράρια και εισφορές, ενεργοποιούνται και ποινικές διαδικασίες.
Σε περιπτώσεις δε, καταχρηστικής λήψης επιδόματος ανεργίας χωρίς ενημέρωση της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, προβλέπεται επιπλέον πρόστιμο 3.000 ευρώ για τον εργοδότη, πέραν των κυρώσεων για την αδήλωτη εργασία.
Δικαιώματα και καταγγελίες
Οι εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν παραβάσεις έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία, να ζητήσουν εργατική διαφορά και να διεκδικήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους.
Συγκεκριμένα, μπορούν:
Ι) να υποβάλουν καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας (επώνυμη ή ανώνυμη): α) μέσω e-mail ή αυτοπροσώπως στο αρμόδιο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας στην περιοχή όπου απασχολούνται, β) μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας υποβολής καταγγελιών στον σύνδεσμο https://e-services.hli.gov.gr/portal/login, γ) μέσω της τηλεφωνικής γραμμής καταγγελιών 1555.
ΙΙ) Να αιτηθούν τη διενέργεια εργατικής διαφοράς για κάθε είδους διαφωνία που πηγάζει από τη σχέση εργασίας αναφορικά με την εφαρμογή και τήρηση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας. Η Επιθεώρηση Εργασίας θα ορίσει ημερομηνία συζήτησης για την εργατική διαφορά, στην οποία θα κληθούν ο εργαζόμενος και ο εργοδότης.
