Το ζήτημα των υψηλών χρεώσεων για πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα που καλούνται να πληρώσουν επιχειρήσεις εστίασης και τουρισμού στη Μονεμβασιά επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση η βουλευτής Λακωνίας και υπεύθυνη ΚΤΕ Πολιτισμού του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Νάγια Γρηγοράκου.
Αφορμή αποτέλεσε η πρόσφατη επιστολή της Ένωσης Επαγγελματιών Μονεμβασίας, η οποία κάνει λόγο για υπέρογκες χρεώσεις από εταιρείες πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων για τη χρήση μουσικής στους επαγγελματικούς χώρους.
Το θέμα, ωστόσο, δεν είναι καινούργιο. Όπως υπενθυμίζεται, η κ. Γρηγοράκου είχε ήδη φέρει το ζήτημα στη Βουλή, καταθέτοντας σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση προς την υπουργό Πολιτισμού (αρ. πρωτ. 1624/3.12.2025), επισημαίνοντας τα σοβαρά προβλήματα που δημιουργεί η λειτουργία των Οργανισμών Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ).
Σύμφωνα με την ίδια, πολλές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλαπλές απαιτήσεις πληρωμών για τη δημόσια εκτέλεση μουσικής, ενώ συχνά δεν υπάρχει σαφής ενημέρωση για τις πραγματικές υποχρεώσεις τους. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα περίπλοκο και οικονομικά επιβαρυντικό πλαίσιο, κυρίως για μικρές επιχειρήσεις της εστίασης και του τουρισμού.
Η βουλευτής Λακωνίας υπογράμμισε ότι ο κατακερματισμός των οργανισμών συλλογικής διαχείρισης οδηγεί στο φαινόμενο οι επιχειρήσεις να καλούνται να καταβάλλουν αμοιβές σε περισσότερους από έναν φορείς για την ίδια δραστηριότητα. Πρόκειται για μια πρακτική που, όπως τονίζει, δημιουργεί σημαντικό οικονομικό βάρος σε επαγγελματίες, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπως η Μονεμβασιά.
Παράλληλα, επεσήμανε ότι η προστασία των δημιουργών και των δικαιούχων πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων είναι απολύτως απαραίτητη, ωστόσο θα πρέπει να συνοδεύεται από διαφάνεια, σαφήνεια και δικαιοσύνη απέναντι στους επαγγελματίες που υποχρεούνται να καταβάλλουν τις σχετικές αμοιβές.
Στην κοινοβουλευτική της παρέμβαση η κ. Γρηγοράκου έθεσε σειρά συγκεκριμένων ερωτημάτων προς το Υπουργείο Πολιτισμού, ζητώντας μεταξύ άλλων να διευκρινιστεί αν εξετάζεται η δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου μητρώου ή ψηφιακής πλατφόρμας, όπου κάθε επιχείρηση θα μπορεί να γνωρίζει εύκολα ποιοι οργανισμοί τηρούν δικαιώματα, τι ακριβώς οφείλει να πληρώσει και με ποια κριτήρια υπολογίζονται οι χρεώσεις.
Επιπλέον, ζήτησε να ενημερωθεί για τα μέτρα που λαμβάνονται απέναντι σε φαινόμενα παραπλάνησης επιχειρήσεων από τρίτους φορείς, αλλά και για το πώς προστατεύονται οι ίδιοι οι δημιουργοί από πιθανή απώλεια εσόδων λόγω ατελούς ενημέρωσης στην αγορά. Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα ενημερωτικών καμπανιών προς τους επαγγελματίες, σε συνεργασία με φορείς της αγοράς, καθώς και το ενδεχόμενο νομοθετικών παρεμβάσεων για την απλοποίηση του πλαισίου.
Η απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού και τα κενά που παραμένουν
Στην απάντησή του, το Υπουργείο Πολιτισμού επισημαίνει ότι, βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης καταρτίζουν οι ίδιοι τα αμοιβολόγια για τη χρήση του ρεπερτορίου που εκπροσωπούν. Τα ποσά διαμορφώνονται ανάλογα με διάφορα κριτήρια, όπως ο τρόπος δημόσιας εκτέλεσης της μουσικής, το μέγεθος και η χωρητικότητα του καταστήματος, η περιοχή λειτουργίας της επιχείρησης και άλλα οικονομικά στοιχεία.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ επιχειρήσεων και οργανισμών σχετικά με το ύψος της αμοιβής, υπάρχει η δυνατότητα προσφυγής είτε στη δικαιοσύνη είτε σε διαδικασία διαιτησίας για τον καθορισμό της λεγόμενης «εύλογης αμοιβής».
Το υπουργείο σημειώνει επίσης ότι την εποπτεία των οργανισμών συλλογικής διαχείρισης ασκεί ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ), ο οποίος όμως δεν παρεμβαίνει στον καθορισμό των ίδιων των αμοιβών.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται από την πλευρά της βουλευτή Λακωνίας, η απάντηση του υπουργείου περιορίζεται κυρίως στην περιγραφή του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, χωρίς να δίνει σαφείς λύσεις στα ζητήματα που τέθηκαν. Μεταξύ αυτών είναι η ανάγκη για ενιαία και αξιόπιστη ενημέρωση των επιχειρήσεων, η αντιμετώπιση παραπλανητικών πρακτικών στην αγορά, η απλοποίηση των διαδικασιών για τους χρήστες μουσικής και η ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με τις οικονομικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων.
Η κ. Γρηγοράκου υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την ύπαρξη του θεσμικού πλαισίου, αλλά κυρίως τον τρόπο λειτουργίας του στην πράξη και την έλλειψη σαφούς και εύκολα προσβάσιμης ενημέρωσης για τους επαγγελματίες.
Όπως σημειώνει, το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις μικρές επιχειρήσεις της Λακωνίας, ειδικά στις τουριστικές περιοχές όπου η μουσική αποτελεί βασικό στοιχείο της λειτουργίας των καταστημάτων.
«Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ένα πιο σαφές, διαφανές και λειτουργικό πλαίσιο, που θα προστατεύει τόσο τα δικαιώματα των δημιουργών όσο και τη βιωσιμότητα των μικρών επιχειρήσεων», τονίζει η βουλευτής Λακωνίας, επισημαίνοντας ότι θα συνεχίσει να παρακολουθεί το θέμα και να αναδεικνύει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες της περιοχής.
