Την «πραγματική εικόνα εγκατάλειψης» που επικρατεί στον αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας «επιβεβαιώνει, αντί να διαψεύδει, η απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού», υποστηρίζει η Νάγια Γρηγοράκου, σχολιάζοντας την ενημέρωση του φορέα στα κρίσιμα ερωτήματα που είχε καταθέσει η Λάκαινα βουλευτής, σε ερώτησή της στα τέλη του περασμένου Φεβρουαρίου.
Παρά τις διαβεβαιώσεις για «πρόοδο», όπως ισχυρίζεται η βουλευτής, «το ίδιο το υπουργείο παραδέχεται ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί έργα υποδομής, αλλά βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο των μελετών, οι οποίες μάλιστα προβλέπεται να εξειδικευτούν εκ νέου μέσα στο 2026». Με άλλα λόγια, «ενώ το πρόβλημα της στατικότητας έχει επισημανθεί εδώ και χρόνια, τα ουσιαστικά έργα παραμένουν στον… σχεδιασμό», παρατηρεί η κ. Γρηγοράκου.
«Ολοκλήρωση» με… QR codes
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα που προκύπτει για το έργο της Πολιτιστικής Διαδρομής του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο το υπουργείο εμφανίζει ως «ολοκληρωμένο» στο τέλος του 2025, με δαπάνη σχεδόν 500.000 ευρώ. «Ωστόσο», υπογραμμίζει η Ν. Γρηγοράκου, «από την ίδια την απάντηση προκύπτει ότι το βασικό αποτύπωμα του έργου στην Πελλάνα περιορίζεται σε πινακίδες με QR code, ιστοσελίδες και έντυπο υλικό, χωρίς καμία σαφή αναφορά σε ουσιαστικές παρεμβάσεις προστασίας, αποκατάστασης ή ανάδειξης του ίδιου του μνημείου».
Την ίδια στιγμή, για το σοβαρό ζήτημα της φθοράς -κατόπιν κλοπής- του στεγάστρου του θολοειδούς τάφου, που έχει προκύψει εδώ και καιρό, «το υπουργείο αρκείται να αναφέρει ότι οι εργασίες «προγραμματίζονται» για το 2026, χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα και χωρίς εξήγηση για την πολύμηνη καθυστέρηση», τονίζει. Αντίστοιχα, στον τομέα της φύλαξης, «γίνεται επίκληση γενικών προσλήψεων σε επίπεδο Εφορείας, χωρίς καμία δέσμευση ή συγκεκριμένο στοιχείο για την επάρκεια της προστασίας στην ίδια την Πελλάνα», υποστηρίζει η κ. Γρηγοράκου.
«Χιλιάδες ευρώ δαπανήθηκαν αλλά δεν βλέπουμε έργα»
Εν γένει, κατά την ίδια, «η απάντηση του υπουργείου είναι αποκαλυπτική», διαπιστώνοντας αιχμηρά: «Χιλιάδες ευρώ δαπανήθηκαν από το ΤΑΑ, το έργο εμφανίζεται ως “ολοκληρωμένο”, αλλά στην Πελλάνα δεν βλέπουμε έργα –βλέπουμε QR codes. Οι μελέτες παραμένουν μελέτες, τα προβλήματα παραμένουν άλυτα και η αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών μετατίθεται συνεχώς στο μέλλον», διατείνεται, για να καταλήξει υπαινικτικά: «Ο αρχαιολογικός χώρος της Πελλάνας δεν είναι ψηφιακή εφαρμογή για να “ολοκληρώνεται” σε ένα link. Είναι ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος που απαιτεί πραγματικές παρεμβάσεις, προστασία και ουσιαστική ανάδειξη».
Η απάντηση Μενδώνη: Στο Πρόγραμμα του '26 η εκπόνηση μελετών
Στην απάντησή της στις επισημάνσεις της Ν. Γρηγοράκου η υπουργός Λίνα Μενδώνη αναφέρει αρχικά: «Ο αρχαιολογικός χώρος της Πελλάνας περιλαμβάνει δύο σημαντικά μνημειακά σύνολα: Τον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο του Μυκηναϊκού νεκροταφείου στη θέση «Σπηλιές - Πελεκητή» (Υ.Α. 11707/14.6.1966, Β΄ 429) και την ακρόπολη της αρχαίας Πελλάνας στη θέση “Παλαιόκαστρο”. Η επέκταση της κήρυξης και η οριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου της Πελλάνας εγκρίθηκε ομόφωνα από Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο κατά την 6/10.2.2026 συνεδρίασή του.
Σχετικά με το πρώτο και το δεύτερο ερώτημα της κας βουλευτού, με την 151646/13.09.2024 (ΑΔΑ:Ψ64846ΝΚΟΤ-ΝΧΦ) απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων, εγκρίθηκαν υπό όρους: 1. Η Αρχιτεκτονική μελέτη, 2. Η Γεωτεχνική μελέτη, 3. Η Υδρολογική–Υδραυλική μελέτη, 4. Η Στατική μελέτη και 5. Η Ηλεκτρομηχανολογική μελέτη, για την αποκατάσταση και ανάδειξη του Μυκηναϊκού νεκροταφείου Πελλάνας. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας έχει συμπεριλάβει στο Πρόγραμμα Δράσης του 2026, την εκπόνηση των ανωτέρω μελετών σε επίπεδο οριστικών μελετών–μελετών εφαρμογής, σύμφωνα με τους όρους της ανωτέρω απόφασης».
Ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2025 η Πολιτιστική Διαδρομή
Όσον αφορά στο τρίτο ερώτημα της βουλευτής, αναφέρει η Λ. Μενδώνη, «το έργο με τίτλο “Πολιτιστική Διαδρομή: Μνημειακά Έργα Κυκλώπων και Ανθρώπων κατά τη Μυκηναϊκή Περίοδο (2η χιλιετία πΧ)” υλοποιήθηκε με συνολικές δαπάνες 487.221,45€ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με αυτεπιστασία από τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Το φυσικό αντικείμενο του έργου ολοκληρώθηκε στις 31.12.2025, ενώ το διαχειριστικό κλείσιμο του έργου προβλέπεται στις 30.4.2026. Το Μυκηναϊκό Νεκροταφείο στη θέση Σπηλιές-Πελεκητή στον αρχαιολογικό χώρο της Πελλάνας είναι ένας από τους βασικούς σταθμούς/πυλώνες της εν λόγω διαδρομής. Σύμφωνα με την αρμόδια Διεύθυνση και με τα προβλεπόμενα στο Τεχνικό Δελτίο του έργου, τοποθετήθηκε στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου ενημερωτική πινακίδα, η οποία φέρει QR code (κωδικό γρήγορης απόκρισης) μέσω του οποίου (αφού σαρωθεί από ειδικό λογισμικό κινητών συσκευών) είναι εφικτή η μετάβαση στον ιστότοπο που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε στο πλαίσιο της Μυκηναϊκής Πολιτιστικής Διαδρομής (https://www.mycenaeanroute.gr/). Η διαδικτυακή αυτή σύνδεση προσφέρει πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό, εκτενή κείμενα, προτάσεις για παράλληλες δράσεις και επιτρέπει, επιπλέον, τη νοητή αλλά και έμπρακτη διασύνδεση της Πελλάνας με άλλες σημαντικές μυκηναϊκές θέσεις-σταθμούς της Πολιτιστικής Διαδρομής. Επιπλέον, η Πολιτιστική Διαδρομή παρουσιάζεται σε ολιγόλεπτο βίντεο, που είναι διαθέσιμο μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνση https://www.youtube.com/watch?v=yL5JkyDkBbw&t=7s.
Τέλος, στο πολύπτυχο με τα δεκαπέντε έντυπα φυλλάδια ανά περιφερειακή ενότητα, που παρήχθη στο πλαίσιο του έργου, περιλαμβάνεται και φυλλάδιο για την μυκηναϊκή Λακωνία, στην οποία παρουσιάζεται το μυκηναϊκό νεκροταφείο της Πελλάνας, το μυκηναϊκό Μενελάειο και ο θολωτός τάφος του Βαφειού.
Μετά την ολοκλήρωση του έργου πραγματοποιούνται δράσεις ενημέρωσης για την “Πολιτιστική Διαδρομή: Μνημειακά Έργα Κυκλώπων και Ανθρώπων κατά τη Μυκηναϊκή Περίοδο (2η χιλιετία πΧ)” σε τοπικούς φορείς και ευρύ κοινό».
Εντός '26 και η αποκατάσταση του στεγάστρου
Αναφορικά με το τέταρτο ερώτημα της Ν. Γρηγοράκου, η υπουργός σημειώνει ότι, «με την 559358/04.04.2025 απόφαση της Διεύθυνσης Αναστηλώσεως Αρχαίων Μνημείων, εγκρίθηκε η λήψη άμεσων επεμβάσεων και μέτρων προστασίας του στεγάστρου του κεντρικού τάφου του Μυκηναϊκού νεκροταφείου Πελλάνας.
Σύμφωνα με την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων, οι εργασίες περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Δράσης της Εφορείας για το 2026, και θα υλοποιούν με πόρους του ΥΠΠΟ εντός τ.έ».
37 θέσεις για φύλαξη στη Λακωνία, από την οικεία Υπηρεσία η κατανομή
Σχετικά με το ζήτημα του φυλακτικού προσωπικού του αρχαιολογικού χώρου, η Λ. Μενδώνη επισημαίνει ότι, «στο πλαίσιο του ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων προσωπικού με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, για το έτος 2025, εκδόθηκε η αριθμ. ΥΠΠΟ/363445/6.8.2025 απόφαση κατανομής, με συμβάσεις διάρκειας 5 μηνών, σύμφωνα με την οποία κατανέμονται στην ΕΦΑ Λακωνίας προς πλήρωση 5 θέσεις, του κλάδου ΔΕ Φύλαξης - Πληροφόρησης, ειδικότητας ΔΕ Ημερήσιων Φυλάκων Μουσείων και Αρχαιολογικών Χώρων, με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου.
Επιπλέον, στο πλαίσιο του ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων προσωπικού με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου για προσωπικό φύλαξης, για το έτος 2026, εκδόθηκε η 59667/11.02.2026 απόφαση κατανομής, σύμφωνα με την οποία κατανέμονται προς πλήρωση για την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, 32 θέσεις του κλάδου ΔΕ Φύλαξης - Πληροφόρησης, ειδικότητας ΔΕ Ημερήσιων Φυλάκων Μουσείων και Αρχαιολογικών Χώρων και 3 θέσεις του κλάδου ΔΕ Φύλαξης - Πληροφόρησης, ειδικότητας ΔΕ Νυχτοφυλάκων Μουσείων και Αρχαιολογικών Χώρων, με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου με συμβάσεις διάρκειας 7 μηνών. Η κατανομή τού ως άνω προσωπικού ανά αρχαιολογικό χώρο, μουσείο ή μνημείο, πραγματοποιείται σύμφωνα με τις προτεραιότητες που θέτει βάσει των αναγκών των μνημείων η οικεία Υπηρεσία του ΥΠΠΟ».
