Μετά από μια μακρά, ατελέσφορη διαδρομή διεκδικήσεων και γραφειοκρατικών κωλυμάτων που δοκίμασαν τις αντοχές της τοπικής κοινωνίας, το παλαιό Δικαστικό Μέγαρο Σπάρτης, φαίνεται ότι ξεπροβάλει επιτέλους από το «ψυγείο» και την αφάνεια. Η είδηση ότι η αποκατάστασή του περνά πλέον στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) του Υπουργείου Παιδείας, αποτελεί την πρώτη ουσιαστική χαραμάδα ελπίδας για ένα ιστορικό οικοδόμημα που παραμένει επί σειρά ετών έρμαιο της εγκατάλειψης και της αμείλικτης φθοράς.
Λεπτομερώς, ο βουλευτής Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικός, γνωστοποίησε χθες, Παρασκευή (17/4), την ένταξη της πράξης «Αποκατάστασης του διατηρητέου του Παλαιού Πρωτοδικείου Σπάρτης και προσαρμογής του για τη στέγαση των ΓΑΚ Λακωνίας» στις πιστώσεις του Υπουργείου Παιδείας, με προϋπολογισμό που ανέρχεται στο ποσό των 2.840.500,90€.
Το μοντέλο της απεμπλοκής:
Στρατιωτική ακρίβεια στην υλοποίηση
Ο παράγοντας που φαίνεται να ξεκλειδώνει τη διαδικασία δεν είναι μόνον η χρηματοδότηση, αλλά το σχήμα της σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας (ΥΠΑΙΘΑ) και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ). Η συγκεκριμένη συνεργασία θα εισαγάγει μια νέα δυναμική στο όλο εγχείρημα. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο κ. Κρητικός, «το πρώτο θετικό βήμα έγινε, καθώς εγκρίθηκαν οι όροι της προγραμματικής σύμβασης με συμβαλλόμενα μέρη το Υπουργείο Παιδείας Θρησκευμάτων & Αθλητισμού και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Το τελευταίο αναλαμβάνει -για λογαριασμό του ΥΠΑΙΘΑ- τη διενέργεια της διαγωνιστικής διαδικασίας, της εκτέλεσης και παρακολούθησης της σύμβασης του έργου, μέσω του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) και ειδικότερα της Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών (ΔΙΚΑΦΚΑ) και της Μονάδας Μελετών και Κατασκευών (ΜΟΜΚΑ).
Ο βουλευτής διευκρίνισε παράλληλα το διοικητικό πλαίσιο: «Εκτός από φορέας χρηματοδότησης, το ΥΠΑΙΘΑ θα είναι και ο κύριος του έργου, με αναθέτουσα αρχή το ΓΕΕΘΑ και φορέα κατασκευής τη ΔΙΚΑΦΚΑ».
Η «ασφαλιστική δικλείδα»
και η λακωνική εγγύηση
Ο Ν. Κρητικός υπογράμμισε δε, ότι «η (επίσημη) ένταξη της Πράξης στο εθνικό σκέλος του ΠΔΕ θα σημάνει και την πρώτη “ασφαλιστική δικλείδα” για το έργο που αναμένει επί δεκαετίες η Σπάρτη». Στάθηκε επίσης στην πολιτική συγκυρία και τον κομβικό ρόλο, που καλείται να διαδραματίσει ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας και βουλευτής, Θανάσης Δαβάκης. «Θετικό πρόσημο στην πορεία υλοποίησης της προγραμματικής προσδίδει η παρουσία του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, Λάκωνα Θανάση Δαβάκη ως εκπροσώπου του ΥΠΕΘΑ και συνυπογράφοντος την προγραμματική, ο οποίος έχει σημαντικό ρόλο να “τρέξει” το χρονοδιάγραμμα, δεδομένου ότι η ενδεικτική διάρκεια εκτέλεσής της προγραμματικής είναι περίπου 4,5 έτη», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Κρητικός.
Ο ορίζοντας της ιστορικής αποκατάστασης
Παρότι το χρονοδιάγραμμα των 54 μηνών φαντάζει εκτενές για μια κοινωνία που έχει κουραστεί να περιμένει, η τεχνική πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Η φύση ενός διατηρητέου, αλλά άκρως καταπονημένου μνημείου δεν επιτρέπει ημίμετρα ή προχειρότητες. Δεν πρόκειται σαφώς για απλή οικοδομική εργασία, αλλά για μια χειρουργική επέμβαση στο «σώμα» της σπαρτιατικής αρχιτεκτονικής. Απαιτούνται εξειδικευμένες παρεμβάσεις, εργαστηριακή ακρίβεια στις αναστηλώσεις και απόλυτος σεβασμός στην αισθητική ταυτότητα του οικοδομήματος. Στόχος είναι το κτίριο να μην ανακαινιστεί απλώς, αλλά να μετασχηματιστεί σε ένα σύγχρονο, ασφαλές και λειτουργικό καταφύγιο για τα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Μια «κιβωτός» που θα προστατεύει τον πλούτο της λακωνικής μνήμης, διατηρώντας τον αλώβητο από το χρόνο και τα στοιχεία της φύσης. Ο στόχος είναι η αναγέννηση του κτιρίου σε έναν ζωντανό πυρήνα πολιτισμού, αντάξιο της ιστορίας του.
Η ώρα της ευθύνης
που δεν επιτρέπει αστοχίες
Για την πόλη της Σπάρτης, το παροπλισμένο κτίριο αποτελεί εδώ και δεκαετίες μια «ανοιχτή πληγή», μια σκιά στον αστικό της ιστό που υπενθυμίζει καθημερινά το κόστος της αδράνειας. Η εμβληματική αυτή κατασκευή, που κάποτε έσφυζε από ζωή και κύρος, αφέθηκε να ρημάζει, παραδομένη στη φθορά και την απαξίωση. Οι διαρκείς οχλήσεις αρχών, με πρωτοστάτη τον Δικηγορικό Σύλλογο Σπάρτης στη γραμμή κρούσης, αναδεικνύουν διαρκώς τον κίνδυνο ολικής κατάρρευσης ενός αρχιτεκτονικού κοσμήματος, όμως οι φωνές αυτές προσκρούουν επί μακρόν σε τείχη γραφειοκρατίας και αναβολών.
Η Σπάρτη έχει κορεστεί από εξαγγελίες που έμειναν κενό γράμμα. Ωστόσο, η παρούσα εξέλιξη φέρει τη σφραγίδα της πράξης. Διαθέτει δεσμευμένους πόρους, την τεχνογνωσία του Στρατού στην εκτέλεση και την πίεση μιας κοινωνίας που δεν ανέχεται άλλη αναβολή.
Πλέον, το ρολόι μετρά αντίστροφα. Το μεγάλο στοίχημα είναι σε 4,5 έτη -δηλαδή στην αυγή της επόμενης δεκαετίας- και μακριά από νέα απρόοπτα ή ανατροπές, το άλλοτε κραταιό μέγαρο, που σήμερα «αργοπεθαίνει», να έχει μετεξελιχθεί στο φωτεινό τοπόσημο που δικαιούται η Σπάρτη.
