Η εφιαλτική πρόβλεψη για έναν παρατεταμένο οικονομικό χειμώνα μέσα στην άνοιξη του 2026 φαίνεται να επιβεβαιώνεται με τον πλέον δραματικό τρόπο.
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat και οι αναλύσεις της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου & Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) συνθέτουν το κάδρο μιας εγχώριας αγοράς που πολιορκείται από εξωγενείς πιέσεις, με τον πληθωρισμό στην Ελλάδα να παρουσιάζει επικίνδυνη επιτάχυνση, αποκομμένος πλέον από τους ρυθμούς της υπόλοιπης Ευρωζώνης.
Η πρώτη εκτίμηση της Eurostat για τον περασμένο Απρίλιο προκάλεσε αίσθηση στους οικονομικούς κύκλους, καθώς ο πληθωρισμός στη χώρα μας εκτινάχθηκε στο 4,6%, σημειώνοντας μια βίαιη άνοδο από το 3,4% του Μαρτίου. Η μηνιαία αύξηση της τάξης του 1,7% μέσα σε μόλις τριάντα ημέρες καταδεικνύει την ταχύτητα με την οποία οι γεωπολιτικές αναταράξεις μεταφράζονται σε ανατιμήσεις στα ράφια και τις υπηρεσίες.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωζώνη συνολικά εμφανίζει σαφώς μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, με τον πληθωρισμό να περιορίζεται στο 3%, γεγονός που υπογραμμίζει μια ανησυχητική εθνική απόκλιση. Για τρίτο συνεχόμενο μήνα, η Ελλάδα καταγράφει ετήσια απόκλιση 0,8 ποσοστιαίων μονάδων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, μια διαφορά που υποβαθμίζει την αγοραστική δύναμη του Έλληνα καταναλωτή.
Το «φάντασμα» των Στενών του Ορμούζ και η διεθνής ενεργειακή ασφυξία
Η ρίζα του κακού εντοπίζεται σαφώς στη Μέση Ανατολή, όπου η γενικευμένη σύρραξη και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει έμφραγμα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Ο κλάδος της ενέργειας στην Ελλάδα καλπάζει πλέον με ετήσιο ρυθμό 10,9%, έχοντας υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 5,1% του προηγούμενου μήνα. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, από το βήμα συνεδρίου στο Παρίσι, ήταν αποκαλυπτικός: «Ο κόσμος μας αντιμετωπίζει μια μεγάλη οικονομική και ενεργειακή πρόκληση».
Με την τιμή του πετρελαίου να παγιώνεται πάνω από το ψυχολογικό και οικονομικό όριο των 120 δολαρίων, οι αγορές πετρελαίου και αερίου βρίσκονται σε κατάσταση πολιορκίας, ασκώντας ασφυκτικές πιέσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Η ακτινογραφία της εσωτερικής αγοράς μέσα από την έρευνα της ΕΣΕΕ
Η δε ανάλυση της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου & Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) για τα πεπραγμένα του Μαρτίου του 2025 έρχεται να συμπληρώσει την δυσμενή εικόνα, χαρακτηρίζοντας την περίοδο αυτή ως τη χειρότερη του τελευταίου δωδεκαμήνου.
Το ενεργειακό κόστος αναδεικνύεται στον απόλυτο αρνητικό πρωταγωνιστή, με το πετρέλαιο θέρμανσης να σημειώνει ετήσια αύξηση 24,6% και το πετρέλαιο κίνησης 22,8%. Ακόμη πιο σοκαριστική είναι η μηνιαία σύγκριση, όπου μέσα σε ένα μήνα το πετρέλαιο θέρμανσης ανατιμήθηκε κατά 30%. Αυτές οι αυξήσεις λειτούργησαν ως θρυαλλίδα για μια σειρά από δευτερογενείς ανατιμήσεις. Οι μεταφορές επιβαρύνθηκαν κατά 8,1%, με τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων να εκτοξεύονται στο 22%, ενώ ο κλάδος της στέγασης και της εστίασης ακολούθησαν με αυξήσεις 5,7% και 6,1% αντίστοιχα.
Ο δομικός πληθωρισμός και η παγίωση των υψηλών τιμών
Το στοιχείο, πάντως, που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό στους αναλυτές είναι η ενίσχυση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των νωπών προϊόντων. Η άνοδός του κατά 3,15% υποδηλώνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις έχουν πλέον διαχυθεί σε όλο το φάσμα της οικονομίας και έχουν αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά. Παρά τη μικρή κάμψη στην ένταση των αυξήσεων στα τρόφιμα και τα είδη διατροφής, το συνολικό κόστος ζωής παραμένει σε δυσθεώρητα ύψη.
Η επιτάχυνση του πληθωρισμού στο πρώτο τρίμηνο του 2026 στο 3%, έναντι 2,6% το αντίστοιχο περσινό διάστημα, δείχνει ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε μια παρατεταμένη φάση αστάθειας, με το ενεργειακό κόστος να λειτουργεί ως διαρκή τροχοπέδη στην ανάπτυξη, την κατανάλωση και τη εν γένει επιστροφή στην κανονικότητα.
Εύθραυστη ισορροπία
Παρά την περιρρέουσα ανησυχία, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρεί την εκτίμηση για μια σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη, «βλέποντας» επιστροφή κοντά στον στόχο του 2% εντός του 2026. Ωστόσο, η εικόνα παραμένει θολή. Η τελευταία τριμηνιαία έρευνα μεταξύ επαγγελματιών αναλυτών δείχνει ότι η πλήρης σταθεροποίηση ενδέχεται να καθυστερήσει, με τις προβλέψεις για το 2027 και το 2028 να αναθεωρούνται ελαφρώς ανοδικά. Η ισορροπία είναι εύθραυστη, καθώς οι προσδοκίες για την ανάπτυξη γίνονται όλο και πιο συγκρατημένες, την ώρα που ο πόλεμος σαλλάζει διαρκώς τα δεδομένα.
Η μεγαλύτερη ανησυχία των κεντρικών τραπεζιτών δεν είναι μόνο οι τιμές στην αντλία, αλλά ο κίνδυνος οι αυξήσεις αυτές να περάσουν μόνιμα στους μισθούς και τις προσδοκίες των πολιτών, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Αν και οι επιχειρήσεις σήμερα εμφανίζονται πιο «θωρακισμένες» σε σύγκριση με το 2022, η σταδιακή μετακύλιση του κόστους από το πετρέλαιο του Μαρτίου στα τελικά αγαθά και τις υπηρεσίες είναι ήδη γεγονός. Το πραγματικό διακύβευμα, ωστόσο, παραμένει η καταναλωτική εμπιστοσύνη. Αν ο φόβος της ακρίβειας παγώσει οριστικά τη ζήτηση, η ευρωπαϊκή οικονομία θα βρεθεί μπροστά σε μια νέα, βαθύτερη πρόκληση.
