Μια ιστορική εκκρεμότητα δεκαετιών και ταυτόχρονα το άνοιγμα ενός νέου κεφαλαίου για την πόλη του Γυθείου αρχίζει να αχνοφαίνεται στον μανιάτικο ορίζοντα. Με την υπογραφή της παραχώρησης μέρους του πρώην Στρατοπέδου «Ταγματάρχη Πεζικού Μαντούβαλου» στον Δήμο Ανατολικής Μάνης, ο λακωνικός ΟΤΑ αποκτά πλέον τον έλεγχο μιας έκτασης που φιλοδοξεί να αλλάξει την κοινωνική, αθλητική και διοικητική φυσιογνωμία της περιοχής. Η διαδικασία βρίσκεται πλέον στην τελική της ευθεία, καθώς η τυπική μεταβίβαση από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ) προς τον δήμο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη του τρέχοντος Μαΐου.
Μετά το σφράγισμα του άλλοτε εμβληματικού Στρατώνα Γυθείου, στα τέλη του 2024, στο πλαίσιο του άτυπου στρατιωτικού «Καλλικράτη», «πρωταρχικό μέλημα της Δημοτικής Αρχής αποτέλεσε η διεκδίκηση της παραχώρησης του συγκεκριμένου χώρου, με στόχο την αξιοποίησή του προς όφελος της τοπικής κοινωνίας», υποστηρίζεται αρμοδίως. Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται η κατασκευή κλειστού γυμναστηρίου, το οποίο θα περιλαμβάνει και αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, καλύπτοντας σημαντικές ανάγκες της περιοχής στον τομέα του αθλητισμού και των πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
Κατόπιν της σύναψης της συμφωνίας, την Τρίτη 5 Μαΐου, ο δήμαρχος Πέτρος Ανδρεάκος εξέφρασε «θερμές ευχαριστίες προς τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας, Θανάση Δαβάκη, «για τις άμεσες και ουσιαστικές ενέργειές του, καθώς και για το έμπρακτο και διαχρονικό ενδιαφέρον του για την περιοχή», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι, «η συμβολή του υπήρξε καθοριστική για την προώθηση και ολοκλήρωση της διαδικασίας παραχώρησης».
Το πρότερο πλάνο
για στρατηγική «συγκατοίκηση»
Πριν φτάσουμε όμως στις σημερινές υπογραφές, προηγήθηκε η καθοριστική συνάντηση εργασίας της 29ης Σεπτεμβρίου 2025. Σε σύσκεψη, οριστικοποιήθηκε το σχέδιο για την πολυδιάστατη αξιοποίηση του στρατοπέδου, καθιστώντας σαφές ότι ο χώρος θα μεταμορφωθεί σε ένα πολυδύναμο διοικητικό και κοινωνικό κέντρο.
Πέραν της κατασκευής του κλειστού γυμναστηρίου, ο σχεδιασμός προέβλεπε την οριστική λύση στο στεγαστικό πρόβλημα των Δικαστικών Υπηρεσιών του Γυθείου. Συγκεκριμένα, αποφασίστηκε η εγκατάσταση της Παράλληλης Έδρας του Πρωτοδικείου Λακωνίας και της Εισαγγελίας Πρωτοδικών στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, κατόπιν των απαραίτητων μετασκευών. Ο Θ. Δαβάκης, μάλιστα, είχε δηλώσει τότε με έμφαση πως η ανάγκη για αξιοπρεπή στέγαση της Δικαιοσύνης ικανοποιείται, ενώ παράλληλα το υπόλοιπο τμήμα του στρατοπέδου θα διαμοιραστεί για να καλύψει τις ανάγκες του Δήμου Ανατολικής Μάνης, της Ιεράς Μητρόπολης Μάνης, του Αστυνομικού Τμήματος Γυθείου και των Ενόπλων Δυνάμεων.
Εναρκτήριο λάκτισμα
τον περασμένο Μάιο
Η αφετηρία των ενεργειών και των διεκδικήσεων για το μέλλον της άλλοτε κραταιάς μονάδας του Στρατού, τοποθετείται ακριβώς έναν χρόνο πριν, στις αρχές Μαΐου του 2025. Μόλις πέντε μήνες μετά το οριστικό κλείσιμο του στρατοπέδου την 31η Δεκεμβρίου 2024, ξεκίνησαν έντονες διεργασίες για το μέλλον των εγκαταστάσεων όπου για δεκαετίες στεγάστηκε το 3ο Τάγμα του ΚΕΕΜ.
Εκείνη την περίοδο, ο δήμαρχος Πέτρος Ανδρεάκος είχε ήδη αποστείλει επιστολή στον υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια. Παράλληλα, ο «ΛΤ» είχε επισημάνει ότι η πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Γυθείου, Ανθή Μπαλιτσάρη, πέτυχε να δρομολογήσει τη στέγαση του Πρωτοδικείου, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα που χρονολογείτο, ήδη, σχεδόν δύο αιώνες, από το μακρινό 1860. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τις τότε πληροφορίες, η Αστυνομική Διεύθυνση Λακωνίας είχε κινήσει ενέργειες περί καταλληλότητας των χώρων του στρατοπέδου, για την πιθανή στέγαση του Αστυνομικού Τμήματος Γυθείου.
Η θεμελίωση και το όραμα
της δεκαετίας του '50
Η ιστορική διαδρομή του Στρατοπέδου του 3ου Τάγματος ΚΕΕΜ ξεκινά με μια πράξη βαθιάς εθνικής και τοπικής ευθύνης στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Υπό τη δημαρχία του αείμνηστου Τζώρτζη Τζωρτζάκη και με την καθοριστική συμβολή του προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, Ευθύμιου Μητσάκου, ελήφθησαν οι πρώτες γενναίες αποφάσεις για τη δημιουργία της μονάδας.
Ο Δήμος Γυθείου, αναγνωρίζοντας ότι η μόνιμη εγκατάσταση στρατιωτικής δύναμης θα αποτελούσε ηθική ικανοποίηση για τον λαό της Μάνης και κρίσιμη οικονομική ενίσχυση για την περιοχή, προχώρησε στη δωρεά των 2/3 και την αγορά του υπόλοιπου 1/3, ενός ακινήτου τουλάχιστον 8 στρεμμάτων. Η ιστορική ημέρα που «έπεσαν οι υπογραφές» στο συμβόλαιο αγοραπωλησίας ήταν η Παρασκευή 7 Οκτωβρίου 1956.
Παρά το γεγονός ότι ο δήμος βρισκόταν σε δυσχερή οικονομική κατάσταση και αναγκάστηκε να καταφύγει σε δανεισμό, η «αυτοθυσία» αυτή κρίθηκε απαραίτητη για να ριζώσει το ΚΕΕΜ στο Γύθειο, διαδικασία που επισφραγίστηκε με τα τελικά συμβόλαια τον Οκτώβριο του 1958.
Η γιγάντωση των εγκαταστάσεων
και η αρχαιολογική ευαισθησία
Η ανάγκη για την επέκταση των στρατιωτικών υποδομών οδήγησε σταδιακά στη μεγέθυνση του στρατοπέδου. Ήδη από το 1955, η Στρατιωτική Υπηρεσία είχε ζητήσει την παραχώρηση της χρήσης της έκτασης του πρώην Γυμναστηρίου Γυθείου, εμβαδού 3.132 τ.μ. Η πιο σημαντική όμως επέκταση πραγματοποιήθηκε το 1970, όταν μετά από μια μακρά και επίπονη διαδικασία απαλλοτριώσεων, προστέθηκαν επιπλέον 13.587 τ.μ., ανεβάζοντας τη συνολική έκταση του Στρατώνα στα 26.124 τ.μ. Παρά τη στρατιωτική χρήση, δεν έλειψε η μέριμνα για την πολιτιστική κληρονομιά της πόλης.
Κατά το 1993, μετά από πιέσεις των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού για τον «απεγκλωβισμό» του Αρχαίου Θεάτρου Γυθείου που γειτνίαζε με τα ΤΟΛ του στρατοπέδου, εκδόθηκε Κοινή Υπουργική Απόφαση από τους τότε υπουργούς Ιωάννη Βαρβιτσιώτη και Πέτρο Δούκα. Με την απόφαση αυτή παραχωρήθηκαν δωρεάν 3.283 τ.μ. στο Δημόσιο για λογαριασμό του δήμου, επιτρέποντας την επέκταση και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου.
Το τέλος μιας εποχής
και η επιστροφή στην κοινωνία
Το ημερολόγιο έγραφε 31 Δεκεμβρίου 2024, όταν το στρατόπεδο «είπε» το τελευταίο αντίο στην κοινωνία με την οποία συνδέθηκε άρρηκτα για 70 χρόνια. Η σάλπιγγα σίγησε, κλείνοντας το κεφάλαιο του 3ου Τάγματος ΚΕΕΜ, όπου χιλιάδες νέοι από κάθε γωνιά της Ελλάδας εκπαιδεύτηκαν ως μάγειροι, παίρνοντας μαζί τους αναμνήσεις ζωής από το Γύθειο.
Σήμερα, όλοι -και κυρίως η μανιάτικη κοινωνία- ευελπιστούν αυτός ο θρυλικός χώρος ότι δεν θα αφεθεί στη φθορά του χρόνου. Επιδίωξη πρέπει να είναι η μετατροπή του σε έναν πολυδιάστατο πυρήνα που θα στεγάσει τη Δικαιοσύνη, την Παιδεία, την ασφάλεια και τον Αθλητισμό, δικαιώνοντας το όραμα των Μανιατών του 1955 που πρόσφεραν τη γη τους για την πρόοδο του τόπου.
Επί του πιεστηρίου: Η ιστορία συνεχίζεται...
Το Στρατόπεδο «Μαντούβαλου» υπερβαίνει κατά πολύ τον χαρακτήρα ενός «άψυχου» στρατιωτικού συγκροτήματος, για τους Γυθειάτες και τους Μανιάτες. Συνιστά ένα ζωντανό «κύτταρο» της σύγχρονης ιστορίας του Γυθείου και τον συνδετικό κρίκο γενεών και αναμνήσεων.
Τώρα που οι πρώτες υπογραφές μπήκαν και οι… μπουλντόζες ετοιμάζονται να πάρουν μπρος, το μεγάλο στοίχημα είναι η μεταμόρφωση του οράματος σε χειροπιαστή πραγματικότητα. Ο «Λακωνικός Τύπος» παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα επανέλθει σύντομα με εκτενές ρεπορτάζ, φέρνοντας στο «φως» όλες τις παραμέτρους της αξιοποίησης και το προφίλ των αποφάσεων, αλλά και αναδεικνύοντας αθέατες, προς το παρόν, προοπτικές που ανοίγονται για την τοπική κοινωνία. Η επόμενη ημέρα του Στρατοπέδου «Μαντούβαλου» κρύβει σημαντικό ενδιαφέρον και ο «ΛΤ» θα είναι εδώ για να το καταγράψει.
