Με αιχμή τη θεσμική αναμόρφωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον υπό διαμόρφωση νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εντείνεται ο διάλογος μεταξύ κυβέρνησης, δήμων και περιφερειών, καθώς τόσο η ΚΕΔΕ όσο και η ΕΝΠΕ τοποθετούνται υπέρ της ανάγκης ενός ενιαίου, σύγχρονου και βιώσιμου πλαισίου για τη λειτουργία της αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού.
Ο νέος Κώδικας αποτέλεσε το βασικό αντικείμενο ειδικής συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος, παρουσία του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, ενώ βρέθηκε στο επίκεντρο τόσο του επιστημονικού συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΠΑ όσο και της συνεδρίασης του ΔΣ της ΚΕΔΕ.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, ο νέος Κώδικας επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις που σήμερα διέπουν τη λειτουργία των ΟΤΑ. Για τις Περιφέρειες, πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία, καθώς –όπως επισημάνθηκε– ο Β’ βαθμός αυτοδιοίκησης λειτουργεί εδώ και 16 χρόνια χωρίς αυτόνομο κώδικα, εφαρμόζοντας κατ’ αναλογία διατάξεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων.
Η επεξεργασία του νέου θεσμικού πλαισίου βρίσκεται πλέον λίγο πριν από τη δημόσια διαβούλευση και την κατάθεσή του στη Βουλή, ενώ ο νέος Κώδικας περιλαμβάνει εκατοντάδες διατάξεις που αφορούν τη συγκρότηση και εκλογή των αυτοδιοικητικών αρχών, το σύστημα διακυβέρνησης, το οργανωτικό και λειτουργικό πλαίσιο αρμοδιοτήτων, την οικονομική διοίκηση, την εποπτεία και ειδικές διατάξεις.
Οι βασικές διεκδικήσεις δήμων και περιφερειών
Στην πλευρά των δήμων, η ΚΕΔΕ κάνει λόγο για μια πολυετή προσπάθεια θεσμικής κωδικοποίησης, που έρχεται να αντιμετωπίσει χρόνιες παθογένειες πολυνομίας, γραφειοκρατίας και διοικητικής πολυπλοκότητας. Όπως τονίστηκε, ο νέος Κώδικας αριθμεί περισσότερες από 760 διατάξεις και φιλοδοξεί να συγκεντρώσει το σύνολο των βασικών ρυθμίσεων που αφορούν τη λειτουργία των δήμων, τα οικονομικά τους και τα νομικά τους πρόσωπα.
Παράλληλα, η Αυτοδιοίκηση θέτει στο τραπέζι και μια σειρά από ευρύτερα αιτήματα που συνδέονται με τη μεταρρύθμιση. Μεταξύ αυτών, η ενίσχυση της διοικητικής και λειτουργικής αυτοτέλειας των δήμων και των περιφερειών, η αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων, η ανάγκη επαρκούς χρηματοδότησης –ιδίως για τις υποχρεώσεις πολιτικής προστασίας– αλλά και η μόνιμη λύση για τους εργαζόμενους στις κοινωνικές δομές των δήμων, οι οποίοι, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, καλύπτουν πάγιες ανάγκες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ερώτημα για το μοντέλο αυτοδιοίκησης που επιθυμεί η χώρα τα επόμενα χρόνια, με στελέχη της ΚΕΔΕ να ζητούν βαθύτερες αλλαγές και όχι μόνο νομοτεχνικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, η ΚΕΔΕ προαναγγέλλει περαιτέρω επεξεργασία του σχεδίου μέσω των επιτροπών και των επιστημονικών συνεργατών της, ενώ στις 26 Μαΐου προγραμματίζεται ειδική ημερίδα για τη συνταγματική αναθεώρηση με έμφαση στα άρθρα 101 και 102 για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Μετά την παρουσίαση των βασικών δεδομένων και προβλέψεων του νέου Κώδικα, ακολούθησαν οι δημόσιες τοποθετήσεις εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης.
Χατζημάρκος: «Μια νέα αρχή για τις Περιφέρειες»
Ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ και περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα «μια νέα αρχή» για τον θεσμό των Περιφερειών, δηλώνοντας χαρακτηριστικά:
«Θέλω να ευχαριστήσω τον Υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο για την πρωτοβουλία που οδηγεί στην κωδικοποίηση και τον εκσυγχρονισμό διατάξεων που υπήρχαν διάσπαρτες σε περισσότερα από 500 νομοθετήματα. Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστά μια νέα αρχή για τον θεσμό που επί 16 χρόνια λειτούργησε με δανεικές διατάξεις».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «μία τολμηρή μεταρρύθμιση σήμερα, μπορεί να βελτιώσει καθοριστικά την καθημερινότητα του πολίτη από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη και από το Ιόνιο μέχρι το Αιγαίο».
Κυρίζογλου: «Τέλος στην πολυνομία»
Από την πλευρά της ΚΕΔΕ, ο πρόεδρός της Λάζαρος Κυρίζογλου υπογράμμισε πως ο νέος Κώδικας επιχειρεί να δώσει τέλος στην πολυνομία της Αυτοδιοίκησης, σημειώνοντας:
«Το εγχείρημα αυτό είναι σημαντικό και αξιόλογο. Πρόκειται για έναν Κώδικα 763 διατάξεων, που επιχειρεί να καλύψει συνολικά το θεσμικό πεδίο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης».
Σε άλλη παρέμβασή του, χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα «μια κρίσιμη θεσμική μεταρρύθμιση» και «ένα θετικό βήμα μπροστά», επισημαίνοντας ότι ήδη σημαντικό μέρος των θέσεων της Αυτοδιοίκησης έχει ενσωματωθεί στο νέο σχέδιο.
Κωνσταντέλλος: «Θέλουμε ισχυρούς Δήμους ή διαχειριστές;»
Ο Α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος έθεσε στο επίκεντρο το ζήτημα του μοντέλου διοίκησης, δηλώνοντας:
«Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θέλουμε ισχυρούς Δήμους με πραγματική δυνατότητα διοίκησης ή απλούς διοικητικούς διαχειριστές».
Παράλληλα, επισήμανε ότι «η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται κάτι περισσότερο από μια διαχειριστική καταγραφή και επιμέρους διορθώσεις. Χρειάζεται ένα πιο ουσιαστικό, πιο βαθύ και πιο τολμηρό όραμα».
Καφαντάρης: «Νέα φιλοσοφία διοίκησης»
Ο γενικός γραμματέας της ΚΕΔΕ Δημήτρης Καφαντάρης στάθηκε ιδιαίτερα στη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης, σημειώνοντας:
«Ο νέος Κώδικας δεν αποτελεί μια απλή νομοθετική παρέμβαση. Εισάγει μια νέα φιλοσοφία διοίκησης και ένα νέο μοντέλο άσκησης δημόσιας εξουσίας».
Παράλληλα, τόνισε ότι η Αυτοδιοίκηση ζητούσε «έναν καθαρό και λειτουργικό Κώδικα, με ξεκάθαρες ευθύνες, όρια και αρμοδιότητες, που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες των Δήμων και των τοπικών κοινωνιών».
