Στο στάδιο της αξιολόγησης από το Υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ) βρίσκεται πλέον ο φάκελος της Λέσχης Αξιωματικών Φρουράς (ΛΑΦ) Σπάρτης, καθώς η κατάθεση της νέας μελέτης συνιστά προάγγελο για τις επόμενες διοικητικές ενέργειες που, καλώς εχόντων των πραγμάτων, θα επιτρέψουν στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) να προχωρήσει στον νέο σχετικό διαγωνισμό. Συγκεκριμένα, η νέα, επικαιροποιημένη μελέτη αποκατάστασης της ΛΑΦ υπεβλήθη επισήμως προς έγκριση στην Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων του ΥΠΠΟ.
Η εξέλιξη αυτή, την οποία γνωστοποίησε με δήλωσή του ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, παρουσιάζεται ως το καθοριστικό ορόσημο για την απεμπλοκή του ιστορικού Αρχοντικού Ματάλα από ένα μακροχρόνιο τέλμα. Ωστόσο, η τοπική κοινή γνώμη, έχοντας γίνει πλειστάκις κοινωνός μεγαλόπνοων υποσχέσεων που εγκλωβίστηκαν σε γραφειοκρατικές συμπληγάδες, δικαιούται να αντιμετωπίζει τις διαβεβαιώσεις με τη δέουσα επιφύλαξη, αναμένοντας τα χειροπιαστά αποτελέσματα στο πεδίο.
Το χρονικό μιας διαχειριστικής αρρυθμίας
Για να αποτιμηθεί ολοκληρωμένα η παρούσα συγκυρία, επιβάλλεται μια αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν, το οποίο χαρακτηρίστηκε από παροιμιώδη κωλυσιεργία και διοικητικές αστοχίες.
Με βάση και τη σχετική αναφορά του Θ. Δαβάκη, το 2020, η Περιφέρεια Πελοποννήσου, ενέταξε την ανακατασκευή της Λέσχης στο ΕΣΠΑ, με προϋπολογισμό 412.000€. Η δημοπράτηση του Φεβρουαρίου του 2021 από την Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων Πελοποννήσου, μετουσιώθηκε σε συμβατική υποχρέωση με δραματική καθυστέρηση, μόλις τον Μάιο του 2023. Έναν χρόνο αργότερα, τον Μάιο του 2024, όμως, οι εργασίες στο κτίριο βρίσκονταν σε στασιμότητα και σε ημιτελή κατάσταση, εγκυμονώντας σοβαρούς κινδύνους τόσο για την ασφάλεια των διερχόμενων πολιτών, όσο και για τη στατική επάρκεια του ίδιου του ιστορικού διατηρητέου. Η κατάσταση αυτή ανάγκασε τον Δήμο Σπάρτης να εκδώσει έκθεση επικινδυνότητας τον Οκτώβριο του 2024, οδηγώντας το ΓΕΣ σε εσπευσμένες, πρόχειρες εργασίες προστασίας.
Η πολιτική μετατόπιση
και η οικονομική αναθεώρηση
Η διαφαινόμενη αποτυχία του πρώτου σχεδιασμού οδήγησε σε ριζική αλλαγή στρατηγικής, τον Μάρτιο του 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο κ. Δαβάκης, μετά από δική του πρωτοβουλία τον Απρίλιο του ιδίου έτους και σε συνεννόηση με την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, αποφασίστηκε η μεταφορά της αποκλειστικής ευθύνης του έργου στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΓΕΣ, ως τον φυσικό ιδιοκτήτη της Λέσχης.
Η προηγούμενη, προβληματική -όπως αποδείχθηκε- σύμβαση διαλύθηκε οριστικά τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ η απένταξη από το ΕΣΠΑ ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο εκείνου του χρόνου, ανοίγοντας τον δρόμο για την επανασύνταξη της μελέτης από εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό. Η νέα επικαιροποιημένη μελέτη, η οποία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, επανακαθορίζει το οικονομικό αντικείμενο στο ύψος του 1,4 εκατ. €, ποσό που καταδεικνύει το μέγεθος των απαιτούμενων παρεμβάσεων. σχετική δαπάνη επιμερίζεται σε 1 εκατ. € για το ΓΕΣ και σε 400.000€ για την Περιφέρεια Πελοποννήσου, «ποσό το οποίο η Περιφέρεια είχε διαθέσει στην προηγούμενη διαλυθείσα εργολαβία», διευκρινίζει ο υφυπουργός.
Η εξασφάλιση του 1.000.000€ από πόρους του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί της επιχειρηματολογίας του υφυπουργού, ο οποίος σπεύδει να υπογραμμίσει ότι η δημοπράτηση θα προχωρήσει «ανεξαρτήτως» του χρόνου καταβολής των υπολειπόμενων 400.000€ από την Περιφέρεια.
Ένα τοπόσημο σε αναμονή δικαίωσης
που δικαιολογεί την επιφύλαξη
Αν και η αποφασιστικότητα που εκπέμπεται από το γραφείο του Λάκωνα υφυπουργού διαθέτει πολιτικό έρεισμα και δομημένη επιχειρηματολογία, η λακωνική κοινωνία έχει γίνει κατ’ επανάληψη κοινωνός μεγαλόπνοων υποσχέσεων που μετέπειτα εγκλωβίστηκαν στις μυλόπετρες της κρατικής μηχανής. Το γεγονός ότι ολόκληρη η αρχιτεκτονική του νέου σχεδιασμού στηρίζεται -και προβάλλεται- σχεδόν αποκλειστικά μέσω προσωπικών ενεργειών του κ. Δαβάκη, δημιουργεί μια πρόσθετη ευθύνη. «Η έγκριση της μελέτης από την Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, με την οποία είμαστε σε συνεχή επαφή, αποτελεί το τελευταίο στάδιο πριν τη δημοπράτηση του έργου», διαμηνύει ο Θ. Δαβάκης, όμως η ουσιαστική δικαίωση θα κριθεί στο πεδίο των κατασκευαστικών έργων και όχι στις αίθουσες των συσκέψεων.
Η Λέσχη Αξιωματικών υπήρξε για δεκαετίες ένα αναπόσπαστο σημείο αναφοράς, στενά συνυφασμένο με τον κοινωνικό ιστό της λακωνικής πρωτεύουσας ,αλλά και την ιστορική διαδρομή των Ενόπλων Δυνάμεων. Πρόκειται για μια πραγματικότητα την οποία ορθώς επισημαίνει και ο ίδιος ο Θ. Δαβάκης, υπογραμμίζοντας πως η σπουδαιότητα του κτιρίου επέβαλε «να προβούμε άμεσα σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την αποκατάστασή του κτιρίου, προετοιμάζοντας ήδη το αμέσως προσεχές διάστημα, τη δημοπράτηση του έργου, σε νέες βάσεις οικονομικής και τεχνικής επάρκειας».
Μολαταύτα, ο «ΛΤ», προσηλωμένος στη δεοντολογική του αποστολή, οφείλει να παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της υπόθεσης, διαχωρίζοντας τη θεσμική αισιοδοξία από την τελεσφόρο έκβαση. Η Σπάρτη δεν διαθέτει πλέον ούτε τα περιθώρια για άλλη μια χαμένη ευκαιρία, ούτε την αντοχή να αντικρίσει ένα ακόμη διακοσμητικό, «παγωμένο» εργοτάξιο στον αστικό της ιστό. Οι προθέσεις, όσο ευγενείς, καλοπροαίρετες και ρητές αν παρουσιάζονται, κρίνονται εκ του αποτελέσματος. Ο χρόνος, ο αδέκαστος αυτός κριτής (και) της πολιτικής συνέπειας, θα καταδείξει αν οι παρούσες προσδοκίες θα μετουσιωθούν σε χειροπιαστό έργο...
