Με βαθιά συγκίνηση, ιστορική φόρτιση και τη λιτή μεγαλοπρέπεια που επιτάσσει η ημέρα, πραγματοποιήθηκαν στον Μυστρά οι εκδηλώσεις μνήμης «Παλαιολόγεια 2026», αφιερωμένες στην Άλωση της Κωνσταντινούπολης και στη θυσία του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου.
Η 29η Μαΐου, ημέρα ανεξίτηλα χαραγμένη στη συλλογική μνήμη του Ελληνισμού, αποτέλεσε και φέτος σημείο αναφοράς για την ιστορική συνέχεια, το κλέος της Βασιλεύουσας και τον διαχρονικό συμβολισμό του τελευταίου υπερασπιστή της Πόλης.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με δέηση στον τόπο μαρτυρίου του Αγίου Ανανίου Μητροπολίτη Λακεδαιμονίας, κατά την είσοδο του σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευσταθίου στην καστροπολιτεία. Στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Δημητρίου, εκεί όπου στέφθηκε Αυτοκράτορας ο Κ. Παλαιολόγος, τελέστηκαν στη συνέχεια ο Όρθρος, η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία και η επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως του «Μαρμαρωμένου Βασιλιά» και των συμπολεμιστών του.
Το τελετουργικό
Ξεχωριστή βαρύτητα στη λειτουργική ατμόσφαιρα έδωσαν οι δύο εξέχοντες πρωτοψάλτες της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, ο Άρχων Μαΐστωρ, Γεώργιος Ντόβολος και ο Άρχων Πρωτομαΐστωρ, Γεώργιος Δεμελής, αποδίδοντας με βυζαντινή επισημότητα και κατάνυξη τους ύμνους της ημέρας.
Κεντρικός ομιλητής των εκδηλώσεων ήταν ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, βουλευτής Α’ Αθηνών και πρώην υφυπουργός, Άγγελος Συρίγος. Με μια εμβριθώς δομημένη ομιλία, ο κ. Συρίγος ανέλυσε την ιστορική και γεωπολιτική διάσταση της Πτώσεως, φωτίζοντας παράλληλα τη διαχρονική ακτινοβολία και την πολιτισμική κληρονομιά που κληροδότησε το Βυζάντιο στον σύγχρονο κόσμο.
Ακολούθησε τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στον ανδριάντα του Κ. Παλαιολόγου στην πλατεία του Μυστρά. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η παρουσία της χορωδίας του Δημοτικού Σχολείου Μυστρά–Αγίου Ιωάννη, η οποία παρουσίασε σύντομο μουσικό πρόγραμμα, μεταφέροντας συμβολικά τη μνήμη και την ιστορική παρακαταθήκη στις νεότερες γενιές. Ιστορικό και τελετουργικό χρώμα στις εκδηλώσεις έδωσαν επίσης τα μέλη του Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης και του Λυκείου Ελληνίδων Σπάρτης, ντυμένα με βυζαντινές φορεσιές, δημιουργώντας μια εικόνα όπου το παρελθόν έμοιαζε να συνομιλεί με το παρόν μέσα στον εμβληματικό χώρο της βυζαντινής καστροπολιτείας.
Στις επετειακές εκδηλώσεις παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης, οι βουλευτές Λακωνίας, Νεοκλής Κρητικός και Νάγια Γρηγοράκου, η οποία εκπροσώπησε τη Βουλή, ο γγ του Υπουργείου Εσωτερικών, Αθανάσιος Μπαλέρμπας, ο γγ του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Πέλοπας Λάσκος, ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας, Θεόδωρος Βερούτης, ο αντιπεριφερειάρχης Χωρικού Σχεδιασμού & Διαχείρισης Ακίνητης Περιουσίας, Σπύρος Τζινιέρης, ο δήμαρχος Σπάρτης, Μιχάλης Βακαλόπουλος, ο δήμαρχος Ευρώτα, Δήμος Βέρδος, ο δήμαρχος Αλιάρτου-Θεσπιέων, Γεώργιος Αραπίτσας, ο δήμαρχος Βόρειας Κυνουρίας, Γεώργιος Καμπύλης, κι εκπρόσωποι των Δήμων Μονεμβασίας, Ανατολικής Μάνης και Νότιας Κυνουρίας. Ακόμα, παρευρέθηκαν αιρετοί της Αυτοδιοίκησης, ο πρόεδρος του κόμματος «Νίκη», Δημήτριος Νατσιός, υψηλόβαθμα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας, η Εισαγγελέας Πρωτοδικών Λακωνίας, Ελένη Γυπαράκη, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων.
Το χρέος της μνήμης
μέσα από τις δηλώσεις
Στη δήλωσή του μετά το πέρας των εκδηλώσεων, ο Θ. Δαβάκης υπογράμμισε πως η μνήμη του τελευταίου Αυτοκράτορα «κράτησε όρθιο το γένος μας για εκατονταετίες», σημειώνοντας ότι ο Κωνσταντίνος Δραγάσης Παλαιολόγος «ξεκίνησε από αυτά τα χώματα, από τον ιστορικό Μυστρά, το 1449 για να δοξαστεί στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού».
Όπως συγκινητικά επεσήμανε ο Ν. Κρητικός, «θάνατος του τελευταίου αυτοκράτορα [...] και το σβήσιμο της βυζαντινής αυτοκρατορίας, γράφτηκαν ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη και συνείδηση».
«Τα Παλαιολόγεια μάς υπενθυμίζουν τη σημασία της ιστορικής συνέχειας, της εθνικής αυτογνωσίας και της διαφύλαξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», σημείωσε η Ν. Γρηγοράκου, προσθέτοντας ότι, «ο Μυστράς, η τελευταία μεγάλη πρωτεύουσα του Βυζαντίου, εξακολουθεί να εμπνέει και να διδάσκει, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον».
Στο ίδιο πνεύμα, ο Θ. Βερούτης στάθηκε στη διαχρονική αντοχή του Ελληνισμού, τονίζοντας πως «η Πόλη μπορεί να έπεσε, η Βασιλεύουσα μπορεί να χάθηκε, ο Ελληνισμός όμως συνέχισε την πορεία του μέσα στον χρόνο και συνεχίζει να θριαμβεύει».
Από την πλευρά του, ο Μιχ. Βακαλόπουλος ανέφερε ότι η ιστορική μνήμη δεν περιορίζεται μόνο στις στιγμές δόξας, αλλά και στις στιγμές εθνικής δοκιμασίας. «Το έθνος μας έχει την ιδιότητα να μη γιορτάζει μόνο τις χαρούμενες στιγμές της ιστορίας του, αλλά να τιμά και τις δραματικές, τις θλιβερές στιγμές, αντλώντας μέσα από αυτές δύναμη και παραδείγματα για το μέλλον».
Ο Δ. Νατσιός χαρακτήρισε τον Παλαιολόγο ως «αιώνιο παράδειγμα φιλοπατρίας και θυσίας», σημειώνοντας πως «ο τελευταίος αυτοκράτορας, μας έδωσε αιώνιο παράδειγμα φιλοπατρίας, θυσίας για την πατρίδα και την πίστη».
