Σημείο καμπής για τη διοικητική, κοινωνική και αναπτυξιακή ζωή του Γυθείου αποτελεί η συμφωνία που επισημοποιήθηκε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας και βουλευτής, Θανάσης Δαβάκης, υπέγραψαν τη συμφωνία συνεργασίας για τη διάθεση μη επιχειρησιακά αναγκαίων στρατοπέδων, μεταξύ των οποίων και το πρώην Στρατόπεδο «Ταγματάρχη Πεζικού Μαντούβαλου» στο Γύθειο.
Με τη συνέργεια αυτή, ένα τμήμα των άλλοτε στρατιωτικών εγκαταστάσεων περνά ουσιαστικά στη Δικαιοσύνη, προκειμένου να στεγαστούν οι Δικαστικές Υπηρεσίες του Γυθείου, που μέχρι σήμερα παραμένουν διάσπαρτες σε μη λειτουργικούς χώρους. Έτσι, δίνεται ουσιαστικά το σύνθημα για την πολεοδομική «ανάσα» της πόλης, καθώς η μεταφορά των δημόσιων υποδομών σε έναν ενιαίο και προσβάσιμο χώρο, επανακαθορίζει τους όρους λειτουργίας ολόκληρης της περιοχής.
Η δήλωση Δαβάκη
Με αφορμή το γεγονός αυτό και μετά τις υπογραφές, ο Θ. Δαβάκης δήλωσε: «Υπογράψαμε, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης κι εγώ, μια σημαντική συμφωνία: Στρατόπεδα που δεν είναι πλέον επιχειρησιακά αναγκαία για τις Ένοπλες Δυνάμεις, θα διατεθούν για να στεγάσουν σύγχρονες δικαστικές υπηρεσίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της συμφωνίας είναι και το Στρατόπεδο Μαντούβαλου στο Γύθειο, όπου σε ένα μέρος του θα στεγαστούν και οι δικαστικές υπηρεσίες της πόλης, οι οποίες σήμερα είναι διάσπαρτες.
Από αυτή τη συνεργασία κερδίζουν όλοι: Η Δικαιοσύνη αποκτά σύγχρονα και λειτουργικά κτίρια. Οι Ένοπλες Δυνάμεις εξασφαλίζουν χρήματα που θα δοθούν απευθείας για τη στήριξη του προσωπικού μας. Αξιοποιούμε σωστά τη δημόσια περιουσία με έργα που πιάνουν τόπο και βοηθούν την κοινωνία».
Το χρονικό της αξιοποίησης
και ο πολυδύναμος σχεδιασμός
Η υπογραφή της υπουργικής απόφασης μεταξύ Φλωρίδη και Δαβάκη δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά τη φυσική συνέχεια ενός ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Η αφετηρία της νέας εποχής γράφτηκε τον περασμένο Μάιο, όταν επισφραγίστηκε η παραχώρηση τμήματος της έκτασης προς τον Δήμο Ανατολικής Μάνης, με στόχο την ανέγερση ενός σύγχρονου κλειστού γυμναστηρίου και αίθουσας πολλαπλών χρήσεων.
Ωστόσο, το πλάνο διατηρεί έναν ξεκάθαρα πολυδιάστατο χαρακτήρα συνολικής αξιοποίησης της έκτασης του στρατώνα, εντάσσοντας ένα ευρύ φάσμα κρίσιμων δημόσιων υποδομών. Με τη συγκέντρωση των Δικαστικών Αρχών -συμπεριλαμβανομένης της Παράλληλης Έδρας του Πρωτοδικείου Λακωνίας και της Εισαγγελίας-, την πρόβλεψη για τη μεταστέγαση του Αστυνομικού Τμήματος Γυθείου, αλλά και τη φιλοξενία εκπαιδευτικών, κοινωνικών και δημοτικών δομών, ο χώρος αναμένεται να μετατραπεί σταδιακά σε έναν σύγχρονο, πολυδύναμο πόλο δημόσιων υπηρεσιών.
Η συγκέντρωση όλων αυτών των φορέων σε ένα ενιαίο, προσβάσιμο, ασφαλές και λειτουργικό περιβάλλον, φιλοδοξεί να βάλει οριστικό τέλος στην ταλαιπωρία των πολιτών και των επαγγελματιών. Παράλληλα, απαλλάσσει το ελληνικό Δημόσιο από δαπανηρά μισθώματα κι επιλύει προβλήματα προσβασιμότητας.
Το αυτοδιοικητικό κοινό «μέτωπο»
προς όφελος της τοπικής κοινωνίας
Πίσω από τη σημερινή θεσμική δικαίωση προηγήθηκε μια σπάνια και ουσιαστική τοπική συναίνεση, που λειτούργησε ως ο βασικός «επιταχυντής» των διεργασιών. Πριν ακόμη ανασταλεί οριστικά η λειτουργία της μονάδας, η παράταξη της αντιπολίτευσης στον Δήμο Ανατολικής Μάνης είχε διατυπώσει μια καθαρή, ώριμη και διεκδικητική θέση. Εξάντληση κάθε περιθωρίου διατήρησης του στρατοπέδου και, σε διαφορετική περίπτωση, άμεση διεκδίκηση των εγκαταστάσεων προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Στον ίδιο βηματισμό συστοιχίστηκε αποφασιστικά, αργότερα, και ο δήμαρχος Πέτρος Ανδρεάκος, ασκώντας συστηματικές πιέσεις στα κέντρα λήψης αποφάσεων για την απόδοση του χώρου στον δήμο. Η ταύτιση συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης σε μια κοινή γραμμή πλεύσης αποδείχθηκε ο καταλύτης που απέτρεψε την εγκατάλειψη, κράτησε τη διεκδίκηση στην κορυφή της ατζέντας κι «έστρωσε» το έδαφος για τις σημερινές υπογραφές.
Πάντως, όπως επισημαίνουν έμπειροι παρατηρητές της τοπικής κοινωνίας, παρά τη θετική αυτή κατάληξη και την ικανοποίηση για τη διάσωση και αξιοποίηση του χώρου, η τοπική αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να θεωρηθεί η απόλυτα «κερδισμένη» της υπόθεσης. Κι αυτό διότι ο Δήμος Ανατ. Μάνης δεν κατάφερε τελικά να λάβει το σύνολο της έκτασης και των εγκαταστάσεων που διεκδικούσε και θεωρούσε ότι του αναλογούν βάσει των τοπικών αναγκών. Παρά ταύτα, η ουσία παραμένει ότι το στρατόπεδο γλιτώνει τη λήθη κι επιστρέφει στην τοπική ζωή.
Επτά δεκαετίες ιστορίας:
Από το 3ο Τάγμα του ΚΕΕΜ στη νέα εποχή
Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος, τη σημασία, αλλά και τη συναισθηματική φόρτιση που συνοδεύει τη μεταμόρφωση της έκτασης, πρέπει να ανατρέξει στην πλούσια ιστορική διαδρομή του χώρου. Το Στρατόπεδο «Ταγματάρχη Πεζικού Μαντούβαλου», υπήρξε ένας ζωντανός οργανισμός, άρρηκτα υφασμένος με τον αστικό, οικονομικό και κοινωνικό ιστό της πόλης του Γυθείου και όχι μόνο.
Οι πρώτες διεργασίες και οι σχεδιασμοί για τη δημιουργία της στρατιωτικής δομής στο Γύθειο ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Έκτοτε, η ιστορία της έκτασης ταυτίστηκε απόλυτα με την παρουσία και προσφορά των Ενόπλων Δυνάμεων στη Λακωνία.
Το στρατόπεδο ονομάστηκε προς τιμήν του Μανιάτη ήρωα Ταγματάρχη Πεζικού, Δημήτριου Μαντούβαλου, συμπυκνώνοντας στο όνομά του τους αγώνες και τη λεβεντιά της περιοχής. Για δεκαετίες, η μονάδα λειτούργησε ως το ιστορικό 3ο Τάγμα του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Εφοδιασμού Μεταφορών (ΚΕΕΜ), αποτελώντας για γενιές νεοσύλλεκτων την πρώτη πύλη εισόδου στη στρατιωτική θητεία.
Κάθε σειρά κατάταξης μεταμορφωνόταν σε μια κυψέλη ζωής για το Γύθειο. Χιλιάδες νέοι από κάθε γωνιά της Ελλάδας περνούσαν την πύλη του «Μαντούβαλου», γνωρίζοντας από κοντά τη μανιάτικη φιλοξενία, την τοπική κουλτούρα και την ομορφιά του τόπου. Οι ορκωμοσίες των νεοσυλλέκτων αποτελούσαν πάντοτε κορυφαία γεγονότα για την πόλη, προσελκύοντας χιλιάδες επισκέπτες, γονείς και συγγενείς, που κατέκλυζαν τα ξενοδοχεία, τα καταστήματα και τα εστιατόρια της περιοχής.
Παράλληλα, η οικονομική αλληλεπίδραση του στρατοπέδου με την τοπική αγορά υπήρξε καθοριστική και αδιάλειπτη. Οι οπλίτες, τα μόνιμα στελέχη και οι οικογένειές τους διοχέτευαν καθημερινά ζωή στην τοπική οικονομία, ενισχύοντας την εμπορική κίνηση και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πέραν όμως από τους αριθμούς και την οικονομία, στους θαλάμους και τους λοιπούς χώρους του στρατοπέδου σφυρηλατήθηκαν σχέσεις φιλίας, κοινωνικοί δεσμοί και αναμνήσεις μιας ολόκληρης ζωής που συνέδεσαν ακατάλυτα το Γύθειο με την οικογένεια των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η οριστική αναστολή της λειτουργίας του, την 31η Δεκεμβρίου 2024, έβαλε τίτλους τέλους σε μια ένδοξη διαδρομή επτά δεκαετιών, αφήνοντας ένα αισθητό κενό στην καθημερινότητα της πόλης. Καλλιεργήθηκε τότε ο βάσιμος φόβος ότι μια έκταση-φιλέτο, γεμάτη αναμνήσεις και προοπτικές, θα αφεθεί στη φθορά του χρόνου, τη γραφειοκρατική αδράνεια και την απαξίωση που συχνά συνοδεύει τα εγκαταλελειμμένα δημόσια ακίνητα. Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία δρομολογήθηκαν οι εξελίξεις μετέτρεψε την πρόκληση της απώλειας σε ευκαιρία ανασύνταξης, διασφαλίζοντας ότι το στρατόπεδο θα συνεχίσει να προσφέρει στην τοπική κοινωνία, αλλάζοντας απλώς «στολή» και αποστολή.
Η υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Εθνικής Άμυνας αποτελεί το εφαλτήριο για μια νέα εποχή -που όλοι ελπίζουν να «ανατείλει» σύντομα- στο Γύθειο. Ο «ΛΤ» θα παρακολουθεί στενά το χρονοδιάγραμμα και τις διαδικασίες, μεταφέροντας συνεχώς κάθε νεότερη εξέλιξη στους αναγνώστες του.
