Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων στη σκιά της κρίσης

Γιατί οι μισθοί δεν φτάνουν;

Παρασκευή, 20 Νοέμβριος 2026 07:00 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων στη σκιά της κρίσης

Οι ανατιμήσεις πιέζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, ενώ το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα παραμένει χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα.

Το ενοίκιο, τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ και οι ανάγκες των παιδιών απορροφούν κάθε μήνα μέρος του οικογενειακού εισοδήματος. Το πόσο δύσκολα καλύπτονται αυτές οι δαπάνες εξαρτάται τόσο από την άνοδο των τιμών όσο και από την αγοραστική δύναμη με την οποία τα νοικοκυριά μπήκαν στην περίοδο της ακρίβειας. Στην Ελλάδα, η υποχώρηση των εισοδημάτων στα χρόνια της κρίσης και των Μνημονίων εξακολουθεί να καθορίζει τα περιθώρια του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Η κρίση παραμένει ορατή
στα εισοδήματα
Την έκταση της απώλειας ανέδειξε ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας, Απόστολος Πεταλάς, παρουσιάζοντας στοιχεία της Eurostat για την εξέλιξη του πραγματικού εισοδήματος, δηλαδή του εισοδήματος αφού συνυπολογιστούν οι μεταβολές των τιμών.

Στη σύγκριση που παρουσίασε, η Ελλάδα κατατάσσεται τελευταία μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη Γαλλία στην προτελευταία θέση. Με βάση τις 100 μονάδες του 2010, ο δείκτης για την Ελλάδα διαμορφώθηκε στις 77,7 μονάδες, έναντι 125,4 για την ΕΕ και 260,2 για τη Ρουμανία. Για την Ελλάδα, η τιμή του δείκτη αποτυπώνει υποχώρηση του πραγματικού εισοδήματος κατά 22,3% σε σχέση με το έτος βάσης.

Το βάθος της απώλειας είχε περιγράψει και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο συνέδριο Money and Banking στο Μπουένος Άιρες. Στην κορύφωση της κρίσης, όπως ανέφερε, το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ είχε μειωθεί κατά περίπου 26%, ενώ το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είχε υποχωρήσει κατά περίπου 36%. Και τα δύο μεγέθη παραμένουν χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα, παρά την ανάκαμψη που ακολούθησε. Για να περιοριστεί η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σύμφωνα με τον ίδιο, τα πραγματικά εισοδήματα στην Ελλάδα θα πρέπει να αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι στην ΕΕ για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Πόσο αυξήθηκαν οι τιμές
και τι δείχνει το καλάθι
Στη συζήτηση για την ακρίβεια παρενέβη ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, επικαλούμενος στοιχεία του ΟΟΣΑ για τη σωρευτική μεταβολή του δείκτη τιμών καταναλωτή από τον Δεκέμβριο του 2019 έως τον Σεπτέμβριο του 2026. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 25,4% στην Ελλάδα, έναντι 31,1% στην ΕΕ και 40,6% στον ΟΟΣΑ. Μεγαλύτερη άνοδο κατέγραψαν 19 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ και 21 από τις 35 χώρες του ΟΟΣΑ που περιλαμβάνονταν στη σύγκριση.

Η επιλογή της περιόδου αναφοράς επηρεάζει την εικόνα. Ο Απόστολος Πεταλάς επισήμανε ότι, στα χρόνια της ελληνικής κρίσης, η χώρα πέρασε περιόδους πολύ χαμηλού πληθωρισμού ή και πτώσης των τιμών, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη οι τιμές αυξάνονταν κατά μέσο όρο κοντά στο 2% ετησίως. Η διαφορετική αυτή πορεία επηρεάζει τις συγκρίσεις όταν εξετάζονται μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Για το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων, ο κ. Πεταλάς υποστήριξε ότι οι ανατιμήσεις στα σούπερ μάρκετ κινούνται χαμηλότερα από τον συνολικό πληθωρισμό των τροφίμων. Απέδωσε τη διαφορά στον ανταγωνισμό μεταξύ των αλυσίδων, στις προσφορές και στα προγράμματα επιβράβευσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το περιθώριο κέρδους των αλυσίδων υποχώρησε από 1,92% το 2020 σε 1,39% το 2025, σε μια αγορά όπου οι καταναλωτές αναζητούν συστηματικά οικονομικότερες επιλογές.

Ο κ. Σκέρτσος απέδωσε εν μέρει τη συγκριτικά χαμηλότερη άνοδο των τιμών στην Ελλάδα στα κυβερνητικά μέτρα, αναγνωρίζοντας παράλληλα τις δυσκολίες των νοικοκυριών να καλύψουν τις μηνιαίες υποχρεώσεις τους. Αναφέρθηκε στις αυξήσεις μισθών και συντάξεων, στις φορολογικές ελαφρύνσεις και στις στοχευμένες ενισχύσεις, θέτοντας ως κριτήριο για την αξιολόγηση της οικονομικής πολιτικής το εισόδημα που απομένει στο τέλος του μήνα.

Από την ανάκαμψη της οικονομίας
στους πραγματικούς μισθούς
Οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν από περίπου 11% του ΑΕΠ το 2019 σε 18% το 2025, ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προσεγγίζουν πλέον τα δύο πέμπτα του ΑΕΠ. Στην άνοδο των επενδύσεων συνέβαλαν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, που χρηματοδοτούν έργα υποδομής, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Η παραγωγικότητα της εργασίας, παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, παραμένει χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Η αξιοποίηση των επενδύσεων για την αναβάθμιση της παραγωγής, την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και την κατάρτιση των εργαζομένων μπορεί να στηρίξει διατηρήσιμες αυξήσεις στους πραγματικούς μισθούς. Για τα νοικοκυριά, η ανάκαμψη θα γίνει αισθητή στον βαθμό που οι αυξήσεις των αποδοχών θα υπερβαίνουν την άνοδο των τιμών και θα αφήνουν περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα μετά την κάλυψη των βασικών αναγκών.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Του Αντρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
Του Αντρέα Πετρουλάκη

Πρόσφατα Νέα