Το πρόγραμμα «Άνθρωπος και Βιόσφαιρα» της Unesco εγκαινιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970, αποτελώντας μία διακυβερνητική δράση που έχει ως στόχο τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος. Η εφαρμογή του προγράμματος γίνεται μέσω της ανακήρυξης, παγκοσμίως, μεγάλων εκτάσεων οι οποίες ονομάζονται Αποθέματα Βιόσφαιρας. Πρόκειται για περιοχές όπου ο Άνθρωπος και η Φύση συνυπάρχουν αρμονικά, μέσω της διατήρησης του φυσικού πλούτου αλλά και του ανθρώπινου πολιτισμού.
Στις αρχές του 2020, η Αναπτυξιακή Εταιρία Πάρνωνας ΑΕ σε συνεργασία με τον Φορέα Διαχείρισης Πάρνωνα, Μουστού, Μαινάλου και Μονεμβασιάς γνωστοποίησαν ότι βρίσκονταν σε διαδικασία σύνταξης φακέλου υποψηφιότητας για την ανακήρυξη ενός νέου Αποθέματος Βιόσφαιρας (ΑΒ) στην περιοχή της νοτιοανατολικής Πελοποννήσου. Η ονομασία του προτεινόμενου ΑΒ ήταν «Απόθεμα Βιόσφαιρας Πάρνωνα-Μαλέα». Οριοθετείται γεωγραφικά και διοικητικά, περιλαμβάνοντας τους Δήμους Βόρειας Κυνουρίας και Νότιας Κυνουρίας στην Αρκαδία και Σπάρτης, Ευρώτα, Μονεμβασίας και Ελαφονήσου στη Λακωνία.
«Η ένταξη θα δημιουργήσει έναν σταθερό πόλο έλξης
για πολλούς επισκέπτες»
Σήμερα, σχεδόν τρία αργότερα, το εγχείρημα για το «Απόθεμα Βιόσφαιρας Πάρνωνα-Μαλέα» επανέρχεται στο προσκήνιο, «χτυπώντας» την πόρτα της Unesco. «Αυτή την περίοδο, με πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και συγκεκριμένα του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος & Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), συντάσσεται φάκελος υποψηφιότητας ένταξης στο παγκόσμιο δίκτυο αποθεμάτων βιόσφαιρας της Unesco με τίτλο “Απόθεμα Βιόσφαιρας όρους Πάρνωνα-Κάβου Μαλέα”», γνωστοποιεί στον «Λακωνικό Τύπο» ο λακωνικής καταγωγής χωροτάκτης – πολεοδόμος, κ. Σπύρος Πετρολέκας.
Στον παγκόσμιο αυτό κατάλογο έχουν ενταχθεί 701 περιοχές από 124 χώρες. Από την Ευρώπη έχουν καταχωριστεί 206 περιοχές (Ισπανία 53 – Ιταλία 20 – Πορτογαλία 12 – Βουλγαρία 10 κλπ), ενώ από την Ελλάδα στη λίστα έχουν συμπεριληφθεί το φαράγγι της Σαμαριάς, το όρος Όλυμπος και η οροσειρά Αστερουσίων.
Όπως εξηγεί ο κ. Πετρολέκας, «βασικά κριτήρια για την ανακήρυξη μιας περιοχής είναι η διατήρηση των τοπίων, των οικοσυστημάτων και η ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης, η οποία θα είναι κοινωνικά πολιτιστικά και οικολογικά βιώσιμη. Η ένταξη δε στον κατάλογο της Unesco θα δημιουργήσει έναν σταθερό πόλο έλξης για πολλούς επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς θα αποτελεί κορυφαίο προορισμό φυσιολατρικού τουρισμού. Σημαντικό στοιχείο για τη θετική αξιολόγηση μιας περιοχής αποτελεί η ενεργός συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και των επί μέρους φορέων αυτής.»
Σύμφωνα με τον Σπ. Πετρολέκα, «κάθε απόθεμα βιόσφαιρας ακολουθεί ένα σύστημα ζωνοποίησης ανάλογα με το καθεστώς προστασίας. Η περιοχή του πυρήνα στην οποία το οικοσύστημα, λόγω της υψηλής σπουδαιότητάς του, διατηρείται με την ελάχιστη δυνατή όχληση. Μια ρυθμιστική ζώνη γύρω από την περιοχή του πυρήνα και τέλος μια μεταβατική ζώνη στην οποία λαμβάνει χώρο η πλειοψηφία των κοινωνικοοικομικών χρήσεων με αειφόρο προσανατολισμό.»
Το τρίγωνο «Χάρακας-Κυπαρίσσι-Κρεμαστή»
και η Ρειχέα
Ο ειδικός επιστήμονας παραθέτει στη συνέχεια ένα απόσπασμα χάρτη από τη μελέτη που αφορά τη ΔΕ Ζάρακα, συμπεριλαμβανομένου και του οικισμού της Κρεμαστής, καθόσον -όπως επισημαίνει- «τη θεωρώ αναπόσπαστο ιστορικό και περιβαλλοντικό παράγοντα του Ζάρακα.»
Ερμηνεύοντας τον χάρτη, ο κ. Πετρολέκας καταθέτει «δύο εντυπωσιακές παρατηρήσεις»:
«- Από όλη την έκταση του Δήμου Μονεμβάσιας μόνο δύο περιοχές του Ζάρακα χαρακτηρίζονται ως πυρήνας. Πρόκειται για έκταση μεταξύ “τριγώνου” Χάρακας-Κυπαρίσσι-Κρεμαστή και μία αντίστοιχη στην Ρειχέα. Πρόκειται για αυστηρά προστατευόμενη ζώνη που συμβάλει στην διατήρηση των τοπίων, των ειδών, των οικοσυστημάτων, της γενετικής ποικιλότητας.
- Σχεδόν όλη η υπόλοιπη έκταση του Ζάρακα χαρακτηρίζεται ως ρυθμιστική ζώνη, ενώ η υπολειπόμενη του δήμου προτείνεται ως μεταβατική ζώνη.»
«Όλα αυτά τα αναφέρω γιατί αυτή η περιβαλλοντική “προίκα” ουδόλως έχει αναδειχθεί αξιοποιηθεί. Δεν έχει ενταχθεί στη βιώσιμη ανάπτυξη του Ζάρακα μέσω ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού επιχειρησιακού προγράμματος», υποστηρίζει ο Σπ. Πετρολέκας και προσθέτει: «Στον ορεινό όγκο του Ζάρακα οι παραδοσιακοί οικισμοί πληθυσμιακά συρρικνώνονται επικίνδυνα, ενώ έχει μείνει αναξιοποίητος ένας αμύθητης αξίας περιβαλλοντικός πλούτος και το πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα. Οι επιστημονικές μελέτες το τεκμηριώνουν: Δίκτυο natura-ΠΑΔ αδιατάρακτες περιοχές-πυρήνας στο Απόθεμα Βιόσφαιρας-τοπία ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους-13 παραδοσιακοί οικισμοί κ.α. Τα γράφω αυτά γιατί μόνο με ένα οραματικό σχέδιο μπορεί να σωθεί αυτός ο “πτωχός;” τόπος.»
Καταλήγοντας, ο Σπ. Πετρολέκας λέει με νόημα: «Ένα πράγμα φοβάμαι! Τον στρατηγό Αίολο και τα πολλά μποφόρ του.»
Το «πράσινο φως»
του ΔΣ Μονεμβασίας το 2021
Στο Δημοτικό Συμβούλιο Μονεμβασίας της 27ης Απριλίου 2021 είχε συζητηθεί θέμα «Περί συμμετοχής του Δήμου Μονεμβασίας στο “Απόθεμα Βιόσφαιρας Όρους Πάρνωνα- Κάβου Μαλέα” του προγράμματος “Άνθρωπος και Βιόσφαιρα» της Unesco”», με το σώμα να εγκρίνει τελικά την υποψηφιότητα του δήμου της νοτιοανατολικής Λακωνίας.
Μεταξύ άλλων ανέφερε η απόφαση:
«Η περιοχή, εκτός από τη συμμετοχή της σε ένα από τα πιο παλιά προγράμματα της Unesco,
• θα είναι πλέον ενεργό μέλος ενός δικτύου ανάπτυξης - αποκτά αναγνώριση με παγκόσμια εμβέλεια
• μπορεί να ακολουθήσει καινοτόμες προσεγγίσεις οικονομικής ανάπτυξης
• θα έχει την δυνατότητα για διάκριση των προϊόντων και των υπηρεσιών της χάρη στην αναγνωρισιμότητα του δικτύου.
• θα έχει την ευκαιρία για συνεργασίες με άλλα αποθέματα σε πολλαπλά επίπεδα.»
φωτο: Γιάννης Γκιουζέλης (kremasti.gr)
Ενημερωθείτε για όλη την επικαιρότητα της Λακωνίας και όχι μόνο μέσα από τη συνεχή ροή του www.lakonikos.gr. Κάνετε like στη σελίδα και γίνετε μέλος στην ομάδα του lakonikos.gr στο Facebook για να μαθαίνετε τα νέα πρώτοι! Με το κύρος και την αξιοπιστία του «Λακωνικού Τύπου», της μοναδικής ημερήσιας εφημερίδας της Λακωνίας με ιστορία 25 και πλέον ετών
