Η προστασία της φύσης ταυτίζεται συνήθως με τα δάση, τα σπάνια φυτά και τα απειλούμενα ζώα. Ωστόσο, υπάρχει μια εξίσου σημαντική πλευρά του φυσικού περιβάλλοντος που παραμένει σχεδόν αόρατη: η γεωποικιλότητα. Τα πετρώματα, τα απολιθώματα, τα σπήλαια και οι γεωλογικοί σχηματισμοί αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία αναπτύσσεται η ζωή, χωρίς όμως να απολαμβάνουν αντίστοιχη προστασία. Σύμφωνα με τον καθηγητή Μανόλη Μανούτσογλου, η αντίφαση αυτή έχει βαθιές ιστορικές και φιλοσοφικές ρίζες.

Η «αόρατη» πλευρά της φύσης
Η γεωποικιλότητα περιλαμβάνει την ποικιλία των πετρωμάτων, των ορυκτών, των γεωμορφών και των γεωλογικών διεργασιών που διαμορφώνουν τον πλανήτη. Δεν αποτελεί απλώς το «σκηνικό» της ζωής, αλλά το θεμέλιό της, καθώς από αυτήν εξαρτώνται τα εδάφη, τα υπόγεια νερά και οι φυσικές συνθήκες που επιτρέπουν την ανάπτυξη των οικοσυστημάτων.

Παρ' όλα αυτά, η περιβαλλοντική προστασία επικεντρώνεται κυρίως στη βιοποικιλότητα, ενώ η γεωλογική κληρονομιά παραμένει στο περιθώριο.

Γιατί μένει εκτός προστασίας
Όπως επισημαίνει ο Μανόλης Μανούτσογλου, η αντίληψη αυτή διαμορφώθηκε ήδη από την Επιστημονική Επανάσταση του 17ου αιώνα, όταν επικράτησε η ιδέα ότι η φύση αποτελεί κυρίως αντικείμενο γνώσης και αξιοποίησης από τον άνθρωπο. Έτσι, τα πετρώματα αντιμετωπίστηκαν ως άψυχα υλικά και όχι ως στοιχείο της φυσικής κληρονομιάς.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα επιχειρεί να αναδείξει τη σημασία της γεωποικιλότητας ως αναπόσπαστου τμήματος του φυσικού περιβάλλοντος. Η προστασία της δεν έρχεται σε αντίθεση με τη βιοποικιλότητα, αλλά τη συμπληρώνει, καθώς χωρίς το γεωλογικό υπόβαθρο δεν μπορεί να υπάρξει ούτε να διατηρηθεί η ζωή.

Το ερώτημα, επομένως, παραμένει επίκαιρο: γιατί, ενώ γνωρίζουμε τη σημασία της γεωποικιλότητας, εξακολουθεί να απουσιάζει από το επίκεντρο των περιβαλλοντικών πολιτικών και της συλλογικής μας συνείδησης;