Δημιουργήθηκε με αποκλειστικό σκοπό να υπηρετεί τον άνθρωπο, τον πολιτισμό και την τοπική κοινωνία. Το Σαϊνοπούλειο Ίδρυμα αποτελεί ένα αναπόσπαστο και ζωτικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του τόπου, συνδέοντας άρρηκτα τη φιλανθρωπία και την κοινωνική ευαισθησία με τον βαθύ σεβασμό στην ιστορία και τους ανθρώπους της λακωνικής γης.
Η ιστορία του ξεκινά από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το Ίδρυμα ιδρύθηκε από τους διαμένοντες στην Οκλαχόμα των ΗΠΑ ομογενείς ευεργέτες Ιωάννη και Αικατερίνη Σαϊνοπούλου, θείους του αείμνηστου Γεωργίου Σαϊνόπουλου. Η δημιουργία του υπήρξε αποτέλεσμα δικής του, καθοριστικής πρότασης, κατά την περίοδο που ο ίδιος υπηρετούσε την πόλη ως δήμαρχος Σπαρτιατών.
Οι θεσμικές βάσεις για τη δημιουργία του Ιδρύματος τέθηκαν επίσημα με την επικύρωση της ίδρυσής του μέσω του υπ’ αριθμ. 88 Βασιλικού Διατάγματος της 8ης Φεβρουαρίου 1967, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 20/Α/20.02.1967. Έκτοτε, η βιωσιμότητα και η απόλυτη αυτονομία του φορέα διασφαλίζονται εξ ολοκλήρου από τα έσοδα της ακίνητης περιουσίας του, επιτρέποντάς του να υλοποιεί με σταθερότητα τους κοινωφελείς σκοπούς του, αναδεικνύοντας τον τόπο και βελτιώνοντας το πολιτισμικό επίπεδο της ευρύτερης περιοχής και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Ο Γεώργιος Σαϊνόπουλος υπήρξε αδιαμφισβήτητα ο άνθρωπος που, με το πρωτοπόρο όραμά του, έδωσε στο Ίδρυμα τις σημερινές του διαστάσεις, επενδύοντας με ιδιαίτερη έμφαση στον αθλητισμό, τον πολιτισμό, καθώς και στην οικολογική και κοινωνική ευαισθητοποίηση.
Όπως είχε αποκαλύψει η αείμνηστη σύζυγός του, Χρυσαυγή Σαϊνοπούλου, στη μία και μοναδική συνέντευξη που παραχώρησε το 2016 στα «Πρόσωπα δίπλα μας», ο σύζυγός της ήταν ένας άνθρωπος σεμνός, ο οποίος αγαπούσε τους πάντες και, προπαντός, τη νεολαία. Ως δήμαρχος εργαζόταν ακούραστα, νύχτα και μέρα, παραμένοντας στο γραφείο του στο Δημαρχείο μέχρι αργά, με την ίδια να τον συντροφεύει. Παρά το όραμά του για την πόλη, στις εκλογές του 1978 δεν επανεξελέγη στη δημαρχία. Ωστόσο, μακριά από αισθήματα απογοήτευσης, εκείνος υποσχέθηκε: «Θα κάνω κάτι καλύτερο τώρα», στρέφοντας πλέον όλη του την ενέργεια στο Ίδρυμα. Στη μακρά αυτή διαδρομή, είχε πάντα δίπλα του την ακούραστη σύζυγό του, η οποία συμμεριζόταν έμπρακτα τα σχέδιά του.
Το Σαϊνοπούλειο Άλσος
Η αρχή αυτού του «καλύτερου» έργου πήρε σάρκα και οστά μέσα από τη δημιουργία του Σαϊνοπουλείου Άλσους, ενός χώρου 110 στρεμμάτων που διαμορφώθηκε με την προσωπική επίβλεψη του ζεύγους Σαϊνόπουλου. Η Χρυσαυγή Σαϊνοπούλου θυμόταν πως όταν αντίκρισε την έκταση το 1968, επρόκειτο για έναν άγονο τόπο, που παρομοίασε με «κρανίου τόπο». Για να δημιουργηθεί το Άλσος, το ζεύγος –μαζί με εργάτες και προσωπικό– προχώρησε σε εκτεταμένους καθαρισμούς, ενώ για την επιχωμάτωση χρησιμοποιήθηκε το χώμα που προερχόταν από τα θεμέλια των πρώτων πολυκατοικιών που χτίζονταν τότε στην πόλη της Σπάρτης.
Σήμερα πρόκειται για ένα κατάφυτο φυσικό τοπίο που περιλαμβάνει περισσότερα από 5.000 δέντρα διαφόρων ειδών, πολλά από τα οποία φυτεύθηκαν από το χέρι της Χρυσαυγής.
Το Άλσος, που απέχει μόλις λίγα λεπτά από την πόλη, προσφέρει στους επισκέπτες τη δυνατότητα περιπάτου και χαλάρωσης. Στη δυτική πτέρυγα, διαμορφώθηκε κάτω από τον ίσκιο των ευκαλύπτων μια ασφαλής και πλήρως οργανωμένη παιδική χαρά, με κατάλληλο εξοπλισμό για τους μικρούς επισκέπτες. Σε μία από τις πιο γραφικές ρεματιές του κατασκευάστηκε ο «Νερόμυλος», ένα παραδοσιακό κτίσμα με όλα τα αυθεντικά εξαρτήματά του (φτερωτή, λιθάρια κ.ά.). Ο μύλος αυτός αποτελεί δωρεά του Παναγιώτη Κωστιάνη, από τον νερόμυλό του στα Τσίντζινα, εις μνήμη των Παναγιώτη και Ελένης Γεωργίτσου. Πρόκειται για ένα πολύτιμο κτιριακό κειμήλιο, που θυμίζει ζωντανά τον παραδοσιακό τρόπο παραγωγής του αλευριού και, κατ’ επέκταση, του ψωμιού, συνδέοντας την πολιτιστική μνήμη με την καθημερινή ζωή των παλαιότερων γενεών.
Χάρη στη φυσική ομορφιά και την εξαιρετική ακουστική του σημείου, ο χώρος του Νερόμυλου αξιοποιείται πλέον για μουσικές βραδιές και συναυλίες μικρής κλίμακας, προσφέροντας μια άμεση επαφή του κοινού με την τέχνη και τη φύση.
Το Αμφιθέατρο: Ένα σύγχρονο μνημείο Πολιτισμού
Το φυσικό κάλλος του Άλσους ήταν αυτό που ενέπνευσε στον Γεώργιο Σαϊνόπουλο το μεγαλύτερό του όραμα· την κατασκευή ενός Αμφιθεάτρου, το οποίο θα αποτελούσε μια σύγχρονη συνέχεια του αρχαίου θεάτρου της Σπάρτης.
Όπως είχε εξομολογηθεί η Χρυσαυγή Σαϊνοπούλου, η ιδέα ωρίμασε όταν ο σύζυγός της την πήγαινε κάθε βράδυ στον άγονο, τότε, χώρο του σημερινού Άλσους, αναζητώντας την ιδανική τοποθεσία. Εντόπισαν τελικά ένα μεγάλο βαθούλωμα, το οποίο είχε ως φυσική σκηνογραφία τον αγέρωχο Ταΰγετο και τη βυζαντινή καστροπολιτεία του Μυστρά. Η πίστη τους στο εγχείρημα ήταν τέτοια, που η Χρυσαυγή προέτρεψε τον σύζυγό της να πουλήσει ολόκληρη την περιουσία τους, αν χρειαζόταν, για να χρηματοδοτήσει τη δημιουργία του θεάτρου.
Το αμφιθέατρο κατασκευάστηκε αποκλειστικά από πόρους του Ιδρύματος, διαθέτοντας δεκαπέντε σειρές εδωλίων, χωρητικότητας περίπου 2.000 θεατών. Η αρχαιολόγος Στέλλα Ραυτοπούλου, σε κείμενό της στο «Λακωνικό Ημερολόγιο» του 1999, υπογράμμιζε ότι το Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο ακολουθεί τη νοοτροπία και τις βασικές αρχές των αρχαίων θεάτρων της Ελλάδας, εξασφαλίζοντας σωστό προσανατολισμό, άμεση σχέση ηθοποιού–θεατή, εξαιρετική θέα και ακουστική.
Η ανεπίσημη πρεμιέρα πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 1988 με συναυλία της Παιδικής Χορωδίας της Βιέννης. Το καλοκαίρι του 1990 τελέστηκαν τα επίσημα εγκαίνια, παρουσία του Λάκωνα ακαδημαϊκού και ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου, μέσα από μια μουσική παράσταση αφιερωμένη στα μελοποιημένα ποιήματά του.
Λίγα χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια της ιστορικής συναυλίας του στο Σαϊνοπούλειο, ο μεγάλος Μάνος Χατζιδάκις είχε χαρακτηρίσει το Αμφιθέατρο ως «το ωραιότερο θέατρο της Ελλάδας μετά την Επίδαυρο», δίνοντας έτσι τη δική του σφραγίδα αναγνώρισης στον χώρο.
«Πολιτιστικό Καλοκαίρι»: Ένας θεσμός για την ελληνική περιφέρεια
Από το 1990 και εξής, στο Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο διοργανώνεται, με την υποστήριξη εξειδικευμένης Καλλιτεχνικής Επιτροπής, το φεστιβάλ «Πολιτιστικό Καλοκαίρι», ένας θεσμός που έχει πλέον καθιερωθεί για τη Λακωνία και την ευρύτερη περιοχή. Βασικός συνδιοργανωτής από την πρώτη χρονιά παραμένει ο Δήμος Σπάρτης, ενώ κατά καιρούς, τον ίδιο ρόλο ανέλαβαν ο Δήμος Μυστρά, η Πνευματική Εστία Σπάρτης, η ΤΕΔΚ Νομού Λακωνίας, καθώς και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση μέσω του ΟΠΑΝΑΛ.
Η σκηνή του Σαϊνοπουλείου έχει φιλοξενήσει τα κορυφαία εγχώρια ονόματα του θεάτρου και της μουσικής, καθώς και διακεκριμένα σχήματα του εξωτερικού. Ενδεικτικά, εκεί έχουν εμφανιστεί η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, διάφορα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, η Ορχήστρα των Χρωμάτων και η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ. Παράλληλα, έχουν δώσει το «παρών» διεθνή σύνολα όπως το Κρατικό Μπαλέτο της Όπερας της Οδησσού, η Ορχήστρα Νέων St. Georgen – Furtwangen (Γερμανία), η Ορχήστρα Schenectady (Νέα Υόρκη) και η Καμεράτα Φίλων Μουσικής του Μεγάρου Αθηνών κ.ά.
Η ΕΡΤ, σε εκδήλωση στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, είχε συμπεριλάβει το Φεστιβάλ σε ειδική έντυπη έκδοσή της, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μία από τις πιο επιτυχημένες διοργανώσεις της ελληνικής περιφέρειας, όπου «στη μαγευτική Σπάρτη χτυπά η καρδιά του πολιτισμού». Μεγάλοι οργανισμοί, όπως το Εθνικό Θέατρο, επιλέγουν σταθερά το Σαϊνοπούλειο ως σταθμό των θερινών παραστάσεών τους, θεωρώντας το αντάξιο κορυφαίων σκηνών, όπως εκείνες της Επιδαύρου και του Ηρωδείου.
Αξιοσημείωτο είναι πως το Φεστιβάλ του Σαϊνοπουλείου προσελκύει το ενδιαφέρον του κοινού κι από όμορους νομούς όπως η Αρκαδία και η Μεσσηνία, αποτελώντας σταθμό και πολιτισμικό τοπόσημο ευρύτερα για την Περιφέρεια Πελοποννήσου.
Η «Οδός των Ποιητών»
Η μαγευτική διαδρομή που οδηγεί στο αμφιθέατρο, μέσα στο Άλσος, έχει ονομαστεί «Οδός των Ποιητών». Πρόκειται για έναν δρόμο που κοσμείται από οκτώ προτομές μεγάλων μορφών των γραμμάτων· των σύγχρονων Λακώνων ποιητών Νικηφόρου Βρεττάκου και Γιάννη Ρίτσου, των αρχαίων Σπαρτιατών ποιητών Αλκμάνα και Τυρταίου, του Γεωργίου Σεφέρη και των εθνικών μας ποιητών Κωστή Παλαμά και Διονυσίου Σολωμού. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ιδρύματος, ο χώρος αναμένεται να υποδεχθεί και την προτομή του Αλεξανδρινού Κωνσταντίνου Καβάφη.
Χώρος τοπικής έκφρασης
Το Σαϊνοπούλειο αποτελεί παραδοσιακά ένα πεδίο όπου φιλοξενείται η έκφραση της τοπικής δημιουργικής κοινωνίας. Ο πολιτισμικός αυτός χώρος δίνει σταθερά και διαχρονικά το βήμα σε τοπικούς φορείς και σχολεία της Λακωνίας να παρουσιάσουν το έργο και τις δημιουργίες τους στη σκηνή του, εναρμονιζόμενος πλήρως με το όραμα των δημιουργών του, που έστρεφαν το βλέμμα στη νεολαία και στο τοπικό καλλιτεχνικό ανθρώπινο δυναμικό.
Η ανεξίτηλη παρακαταθήκη: Ο Γιώργος και η Χρυσαυγή
Το τεράστιο αυτό έργο δεν πέρασε απαρατήρητο από την Πολιτεία. Το 1990, το Σαϊνοπούλειο Ίδρυμα και ο Γεώργιος Σαϊνόπουλος τιμήθηκαν με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για την πολυδιάστατη και σημαντική τους προσφορά. Μετά τον θάνατο του ιδρυτή το 2010, το Ίδρυμα ανέλαβε η ακούραστη σύζυγός του, Χρυσαυγή Σαϊνοπούλου, η οποία υπηρέτησε το κοινό όραμα με αφοσίωση και συνέπεια μέχρι και τον δικό της θάνατο το 2022, αφήνοντας πίσω της σπουδαία κληρονομιά ήθους.
Ο Γεώργιος Σαϊνόπουλος δεν εφησύχαζε ποτέ, σχεδιάζοντας λίγο πριν φύγει από τη ζωή και τη δημιουργία του Πολιτιστικού Κέντρου στον πεζόδρομο Κλεομβρότου. Παρά τους δισταγμούς της συζύγου του, εκείνος επέμεινε χαρακτηριστικά: «Πρώτα θα το τελειώσω κι ύστερα θα πεθάνω!».
Στα σχέδια της Χρυσαυγής Σαϊνοπούλου, όπως τα είχε μεταφέρει η ίδια στη συνέντευξή της, συμπεριλαμβανόταν η ίδρυση ενός μουσειακού χώρου στο Σαϊνοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο, προκειμένου να εκτεθούν προσωπικά αντικείμενα του ζεύγους, αλλά και αρχειακό και φωτογραφικό υλικό από τις παραστάσεις του πολυετούς θεσμού, προσφέροντας στο κοινό μια αναδρομή στην ιστορία του πολιτισμού της Ελλάδας.
Στο τελευταίο της δημόσιο μήνυμα προς τη νεολαία το 2016, η Χρυσαυγή Σαϊνοπούλου εξέφρασε τη βαθιά αγάπη της για τα νέα παιδιά, χαρακτηρίζοντάς τα «ελπίδα του τόπου» και επισημαίνοντας πως κάθε προσπάθεια του Ιδρύματος είχε ως απώτερο στόχο τη μόρφωση και την επαφή της νεολαίας με τον πολιτισμό. Δεν έπαψε να εύχεται στη νέα γενιά υγεία και πρόοδο, προκειμένου να μπορεί να φροντίζει και να χαίρεται όσα σπουδαία της κληροδοτήθηκαν.
Μέσα από το Άλσος, το Αμφιθέατρο και κάθε μικρή ή μεγάλη δράση του, το Σαϊνοπούλειο Ίδρυμα συνεχίζει αδιάλειπτα την πορεία του, αποτελώντας ένα διαρκές και φωτεινό μνημείο της δύναμης που κρύβει η ανιδιοτελής αγάπη για τον συνάνθρωπο και την ιστορία. Στην είσοδο του χώρου στέκουν οι προτομές του Γεωργίου και της Χρυσαυγής Σαϊνόπουλου να καλωσορίζουν τους θεατές στις θερινές παραστάσεις, αλλά και να καμαρώνουν για την εξέλιξη και την πορεία του έργου που οραματίστηκαν.
Η Διοίκηση του Ιδρύματος σήμερα
Ύστερα από τον θάνατο του ζεύγους Σαϊνόπουλου, και σύμφωνα με τη διαθήκη του Γ. Σαϊνόπουλου, το Σαϊνοπούλειο Ίδρυμα πέρασε διαχειριστικά στον Δήμο Σπάρτης, ενώ πρόεδρός του ορίζεται ο εκάστοτε δήμαρχος της πόλης. Μια πράξη ενδεικτική της αγάπης και της εμπιστοσύνης που ο ιδρυτής έτρεφε προς τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το σημερινό διοικητικό συμβούλιο του Ιδρύματος σχηματίζεται ως εξής:
- Πρόεδρος: Μιχάλης Βακαλόπουλος, Δήμαρχος Σπάρτης
- Αντιπρόεδρος: Βαρβάρα Αλοιμόνου-Βελδέκη
- Γενικός Γραμματέας: Στέφανος Βρεττάκος
- Ταμίας: Μεταξία Παπαποστόλου
- Μέλος: Απόστολος Αποστολόπουλος
Διατελέσαντες Πρόεδροι:
- Γεώργιος Σαϊνόπουλος (1967-2010)
- Χρυσαυγή Σαϊνοπούλου (2010-2022)
- Πέτρος Δούκας (2022-2023)
Επίτιμος Πρόεδρος: Παναγιώτης Μουζάκης
Γεώργιος Κ. Σαϊνόπουλος: Ένας βίος αφιερωμένος στη ΣπάρτηΟ Γεώργιος Σαϊνόπουλος γεννήθηκε στη Μαγούλα το 1914. Ήταν γιος του καθηγητή μαθηματικών Κωνσταντίνου Σαϊνόπουλου, ο οποίος είχε τιμηθεί με το παράσημο του Φοίνικος για την ευδόκιμο υπηρεσία του, και της Αρτεμισίας Τζιβανοπούλου. Η μητέρα του προερχόταν από τη γνωστή οικογένεια των Τζιβανόπουλων και, πιο συγκεκριμένα, ήταν αδελφή του Μιμίκου Τζιβανόπουλου, ο οποίος θρήνησε τα τέσσερα παιδιά του στο Μονοδένδρι.
Αφού ολοκλήρωσε τις μαθητικές του σπουδές στη Μαγούλα και τη Σπάρτη, σπούδασε φαρμακοποιός στην Αθήνα. Παράλληλα, καλλιέργησε την αγάπη του για τις τέχνες, σπουδάζοντας μουσική και βιολί στο Ελληνικό Ωδείο Αθηνών με τον Ολλανδό καθηγητή Τόνυ Σούλτσε. Το 1948 άρχισε να εργάζεται στο φαρμακείο του Καρελά στη Σπάρτη και το 1950 αγόρασε το ιστορικό αυτό φαρμακείο, μεταφέροντάς το σε ιδιόκτητο κατάστημα κάτω από την οικία του. Άσκησε το επάγγελμα του φαρμακοποιού επί 37 έτη, συνταξιοδοτούμενος το 1985.
Η προσφορά του στα κοινά υπήρξε καθοριστική, καθώς εξελέγη δήμαρχος Σπαρτιατών για δύο τετραετίες. Αρχικά, διετέλεσε δήμαρχος από το 1964 έως το 1967, όταν και απομακρύνθηκε από τη δικτατορία. Το 1974, κατά τη μεταπολίτευση, ορίστηκε αντιδήμαρχος στη μεταβατική δημοτική Αρχή, με δήμαρχο τον πρωτοδίκη Ανδρέα Μαρκάκη. Διεκδίκησε για δεύτερη φορά τη δημαρχία στις πρώτες μεταπολιτευτικές δημοτικές εκλογές του 1975, παραμένοντας στο τιμόνι του Δήμου έως το 1978.
Επί των ημερών του η πόλη άλλαξε όψη, καθώς ο ίδιος επέλυσε χρόνια προβλήματα ύδρευσης, αποχέτευσης και καθαριότητας, προχώρησε σε διανοίξεις δρόμων και φρόντισε για την τοποθέτηση σημαντικών γλυπτών, όπως ο ανδριάντας του Λεωνίδα κ.ά. Επίσης, καθιέρωσε την απόδοση τιμής προς τους 118 εκτελεσθέντες στο Μονοδένδρι.
Το 1968 νυμφεύθηκε τη Χρυσαυγή Χριστοδούλου από τη Ζαχάρω Ηλείας, η οποία στάθηκε στο πλευρό του και συνέβαλε τα μέγιστα στην επίτευξη του πολιτιστικού του οράματος. Μετά τη λήξη της δημαρχιακής του θητείας, ο Γεώργιος Σαϊνόπουλος αφοσιώθηκε ψυχή τε και σώματι στο Σαϊνοπούλειο Ίδρυμα, υπηρετώντας το ως πρόεδρος ισόβια, έως και τον θάνατό του. Ως πολιτισμικός παράγοντας ανέπτυξε πλούσιο κοινωνικό, πολιτιστικό και φιλανθρωπικό έργο, δίνοντας στο Ίδρυμα τις σημερινές, τεράστιες διαστάσεις του.
Ο μέγας ευεργέτης της Σπάρτης και σπουδαίος Λάκωνας έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή 23 Απριλίου 2010, ανήμερα της ονομαστικής του εορτής, σε ηλικία 96 ετών. Πίσω του άφησε έναν τόπο αναγεννημένο πολιτισμικά και μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, ενώ, εις ένδειξη τιμής, σήμερα το όνομά του φέρει η κυκλική πλατεία στη γειτονιά του Νέου Κόσμου Σπάρτης.
| Από την εβδομαδιαία έντυπη έκδοση «Λακωνικός Τύπος Plus+»
> Κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα στα περίπτερα και στην πόρτα σας.
