Η συζήτηση περί αναπτυξιακής υστέρησης της λακωνικής υπαίθρου διάγει, δυστυχώς, μια μακρά περίοδο θεωρητικών διαπιστώσεων, την ώρα που το δημογραφικό μαράζωμα και η οικονομική καχεξία απειλούν με ερήμωση τα χωριά μας. Υπ’ αυτή τη θεώρηση, η παρέμβαση του έμπειρου αυτοδιοικητικού, πρώην αντιδημάρχου και δημοτικού συμβούλου Σπάρτης, Βασίλη Σκρουμπέλου, για μετατροπή του επιβλητικού και ιστορικού Σχολείου Γεωργιτσίου σε «Ανοιχτό Μουσείο Λόγου και Παροιμίας», έρχεται να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά.
Δεν πρόκειται για θεωρητική σύλληψη και μια ρομαντική χίμαιρα, αλλά για μια συγκροτημένη, ρεαλιστική πρόταση που εισηγείται τη δημιουργία ενός ψηφιακού θεματικού πάρκου πραγματικών παραστάσεων της αρχαίας σοφίας, των γνωμικών και της λαογραφικής παράδοσης. Μια πρόταση που έχει ήδη κατατεθεί θεσμικά στο Τοπικό Συμβούλιο Γεωργιτσίου, φέροντας ως οικονομική εγγύηση το Κληροδότημα Περδίκη.
Ο Β. Σκρουμπέλος ανοίγει τα χαρτιά του στον «ΛΤ». Μιλά για το όραμά του και την εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων, αναλύει τη βιωματική δυναμική των εκθεμάτων ως πόλο επισκεψιμότητας και στέλνει προσκλητήριο προς τα αυτοδιοικητικά αντανακλαστικά. Διατρανώνει δε, πως η ύπαιθρος δεν ζητά ελεημοσύνη, αλλά διεκδικεί ένα στιβαρό έναυσμα αυθυπαρξίας, ικανό να κρατήσει αναμμένη τη σπίθα της ζωής στον Ταΰγετο.
Συνέντευξη στον Χρήστο Πετρούλια
- Ποιο ήταν το ερέθισμα για την ιδέα και γιατί επιλέξατε τον «Λόγο» και την «Παροιμία» ως το όχημα για αναζήτηση ενός «βηματισμού επιβίωσης του χωριού την ύστατη στιγμή»;
Σχεδόν 100 χρόνια πριν, στο Γεωργίτσι, χτίστηκε από τους ομογενείς της Αμερικής ένα σύγχρονο για την εποχή σχολείο, με μέγεθος περί τα 1.200 τμ. Αυτό το σχολείο στέγασε χιλιάδες μαθητές, λειτούργησε ως Δημοτικό μέχρι το 2004, φιλοξένησε το Ειρηνοδικείο αλλά και το αγροτικό ιατρείο της περιοχής και υπήρξε χώρος συνάντησης και εορτασμών της τοπικής κοινωνίας. Για χρόνια συζητιέται στο Γεωργίτσι πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αυτό το κτίριο. Το να γίνει κάποιο μουσείο είναι η πρώτη σκέψη για πολλούς, όπως ήταν και για εμένα, αλλά κάτι μου έλειπε. Τι κάνει μια αίθουσα, έναν χώρο να ζωντανεύει; Οι ανθρώπινες συζητήσεις, η ομιλία, ο λόγος. Τότε σκέφτηκα, κι αν ο ίδιος ο λόγος είναι το έκθεμα; Η γλώσσα, ως ζωντανή ταυτότητα και όχι ως στατικό έκθεμα, μπορεί να φέρει πάλι πνοή στις άδειες αίθουσες του σχολείου, στους ήσυχους δρόμους του χωριού και να γεμίσει πάλι τις πλατείες με συζητήσεις και δημιουργική ενέργεια. Μήπως, αναρωτήθηκα, θα μπορούσε όλο το χωριό να γίνει ένα θεματικό πάρκο, ένα ανοιχτό μουσείο ψηφιακής μορφής και παραστάσεων της αρχαίας σοφίας, των γνωμικών και των παροιμιών της ελληνικής παράδοσής, με βάση το σχολείο;
- Γιατί προκρίνετε το σχολείο; Πώς φαντάζεστε τη σύζευξη της πέτρινης αρχιτεκτονικής αυτού του χώρου μάθησης με τις σύγχρονες, διαδραστικές τεχνολογίες ενός ψηφιακού θεματικού πάρκου;
Ως κέντρο μάθησης, με την επιβλητική αρχιτεκτονική του μεσοπολέμου και την ιστορία του, το Σχολείο Γεωργιτσίου καθίσταται ιδανικό σκηνικό για κάτι τέτοιο. Για φανταστείτε έναν αιώνα μετά «να ξαναχτυπήσει το κουδούνι του σχολείου» και τώρα για λίγες ώρες οι μαθητές να είστε εσείς. Να νιώσετε πάλι παιδιά. Να καθίσετε σε ένα θρανίο του 1930, και μέσω της διάδρασης και της τεχνολογίας τού σήμερα να μάθετε για τον ελληνικό λόγο στον ίδιο χώρο που γενιές και γενιές μάθαιναν την ελληνική γλώσσα με την κιμωλία να ηχεί στον μαυροπίνακα. Κι όταν τελειώσει το μάθημα, να ακολουθήσει μια βόλτα στα μονοπάτια του χωριού, να ανακαλύψετε τις κρυμμένες επιγραφές, τους διαλόγους της ρούγας, τα γνωμικά και τις παροιμίες που άφησαν οι παλιότεροι στο διάβα τους. Να μάθετε για τις ντοπιολαλιές, όχι μόνο του Γεωργιτσίου ή της Λακωνίας, αλλά ολόκληρης της Ελλάδας. Να βιώσετε πώς το γλωσσικό μωσαϊκό του τόπου μας γίνεται γέφυρα επικοινωνίας και εξέλιξης, συνομιλώντας με την ελληνική σοφία, απολαμβάνοντας τις ομορφιές και τα λοιπά δρώμενα του τόπου μας.
Αυτό είναι το όραμα και τώρα έχουμε τη δύναμη να το κάνουμε πράξη. Το κτίριο του σχολείου είναι εκεί, χρόνια αναξιοποίητο, και μας περιμένει.
– Υποστηρίζεται ότι ανάλογο θεματικό κέντρο δεν υφίσταται σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο. Ποιο το συγκριτικό πλεονέκτημα που προσδίδει αυτή η μοναδικότητα και σε ποιες ομάδες-στόχους εκτιμάτε ότι μπορεί να απευθυνθεί;
Η ολοκλήρωση ενός τέτοιου εγχειρήματος θα προσελκύσει όχι μόνο σχολεία, αλλά και πολιτιστικούς ταξιδιώτες, μελετητές της «σοφίας», ομογενείς και όλους όσοι θέλουν να ξανανιώσουν την ξεγνοιασιά του χωριού και των μαθητικών χρόνων μέσα από μια τεχνολογική και βιωματική εμπειρία που όμοιά της δεν υπάρχει στην Ελλάδα. Αυτή η ποικιλομορφία του κοινού, σε συνδυασμό με την εναλλαγή της φυσικής ομορφιάς του Ταϋγέτου κάθε εποχή του χρόνου και τη μικρή απόσταση του Γεωργιτσίου από αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα, η Σπάρτη, η Τρίπολη, η Καλαμάτα κτλ. εξασφαλίζουν την επισκεψιμότητα σε δωδεκάμηνη βάση, δίνοντας οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη τόσο στο Γεωργίτσι, όσο και στην ευρύτερη περιοχή.
– Από τη μακρά διαδρομή σας στα κοινά, γνωρίζετε ότι η βιωσιμότητα ενός έργου κρίνεται στο πεδίο της χρηματοδότησης.
Μιλώντας με τους συγχωριανούς μου είτε δια ζώσης είτε και μέσω κοινωνικών δικτύων, η διάθεση της τοπικής κοινωνίας για συνεργασία και στήριξη υπάρχει. Χρηματικά, η αξιοποίηση του Κληροδοτήματος Περδίκη που βρίσκεται σε εξέλιξη μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό εναρκτήριο κεφάλαιο, με μία προϋπόθεση: Την εκπόνηση μελέτης για τη βιώσιμη εκμετάλλευσή του. Αυτό είναι το απαραίτητο επόμενο βήμα για να απελευθερωθεί αυτό το κεφάλαιο και να χρησιμοποιηθεί από το χωριό.
Αυτή η συνεργασία θα καταστήσει δυνατή την αξιοποίηση του κληροδοτήματος -του οποίου η πώληση μπορεί να αποφέρει περίπου 1.000.000€- μέσω της προκαταρκτικής μελέτης της παρούσας πρότασης για το θεματικό πάρκο. Ταυτόχρονα, θα πραγματοποιηθούν και συμπληρωματικές μελέτες που θα αφορούν μια ολιστική προσέγγιση προς την απελευθέρωση και αξιοποίηση του κεφαλαίου του κληροδοτήματος. Μια τέτοια συνεργασία, θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει και στην ένταξη αυτού του έργου σε ευρωπαϊκά και διεθνή χρηματοδοτικά προγράμματα όπως το Horizon Europe για τον τομέα Πολιτισμού και Δημιουργικότητας ή και σε εγχώρια προγράμματα για την τοπική και ψηφιακή ανάπτυξη.
– Θέτετε κάλεσμα προς τοπικούς φορείς;
Αυτοδιοικητικά, η πρόταση προχωράει. Κατέθεσα στο Τοπικό Συμβούλιο (ΤΣ) Γεωργιτσίου την πρότασή μου και κατ’ επέκταση στον Δήμο Σπάρτης. Συμπαραστεκόμενοι στο ΤΣ, τόσο εγώ όσο και ο επί πολλά χρόνια πρόεδρος του χωριού κ. Ν. Γιάνναρης -και οι δυο μας με δεκαετίες εμπειρίας στην Αυτοδιοίκηση-, ζητάμε από κοινού να προχωρήσει ο δήμος σε προγραμματική σύμβαση με πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας για την εκπόνηση και ολοκλήρωση αυτής της μελέτης από επί πτυχίω φοιτητές.
– Η πρόταση φέρνει αναπόδραστα στη μνήμη τη θητεία σας στη Δημοτική Αρχή Βαλιώτη, όταν προ 6ετίας προτείνατε το μεγαλόπνοο project «Σπαρτάπολις». Ωστόσο, δεν ευοδώθηκε. Τι έφταιξε για εκείνη τη χαμένη ευκαιρία;
Εκείνο το έργο που είχα εισηγηθεί ως δημοτικός σύμβουλος, τότε, δυστυχώς δεν ευοδώθηκε, κυρίως λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης των μετέπειτα διοικήσεων που δεν πίστεψαν στο όραμα. Όμως, εκείνη η χαμένη ευκαιρία έγινε για μένα ένα μεγάλο αυτοδιοικητικό μάθημα. Σήμερα, στο Γεωργίτσι, δεν περιμένουμε μόνο μια μελλοντική επένδυση. Ξεκινάμε αντίστροφα, έχοντας ως εγγύηση το εξασφαλισμένο εναρκτήριο κεφάλαιο του Κληροδοτήματος Περδίκη, το μοναδικό κτίριο του σχολείου και, πάνω απ’ όλα, την έμπρακτη υποστήριξη της τοπικής κοινωνίας από την πρώτη κιόλας μέρα.
– Απευθύνετε ένα συγκινησιακά φορτισμένο προσκλητήριο: «Για πάμε λοιπόν όλοι μαζί». Ποιο είναι το μήνυμα που στέλνετε σε όσους βλέπουν τα φώτα στα χωριά να «σβήνουν»;
Το να δώσουμε ξανά ζωή στο σχολείο μας δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά το κοινό μας μέλλον. Αυτή η προσπάθεια αποτελεί μια συλλογική υπόσχεση για να δώσουμε πάλι πνοή στην περιφέρεια και στα χωριά μας. Καλώ την Περιφέρεια Πελοποννήσου, τον Δ. Σπάρτης, κάθε συγχωριανό μας, αλλά και κάθε συνδημότη που ενδιαφέρεται να αγκαλιάσουν το εγχείρημα και μέσα από τον πολιτισμό, την καινοτομία και τη συνεργασία να δώσουμε το σύνθημα της αναγέννησης. Το Γεωργίτσι, όπως και σχεδόν το σύνολο των χωριών μας, ζητά βηματισμό επιβίωσης. Τον δρόμο προς αυτή την κατεύθυνση ας τον περπατήσουμε μαζί.
