Σε νέα συμφωνία προχώρησε ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αγίων Αποστόλων στα Βάτικα, ανακοινώνοντας την περασμένη Δευτέρα (27/10), τη διάθεση επιπλέον 10 βυτίων εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου εσοδείας 2025-26 στην τιμή των 5,35 ευρώ το κιλό.
Η εξέλιξη αυτή, αν και σημαντική, σηματοδοτεί αισθητή υποχώρηση σε σχέση με τα προηγούμενα επίπεδα, καθώς πριν από λίγες μόλις ημέρες ο ίδιος συνεταιρισμός είχε διαθέσει άλλα 6 βυτία αγουρέλαιου προς 7,85 ευρώ/κιλό, ενώ στην ίδια τιμή είχε κλείσει συμφωνία και ο Αγροτικός Ελαιουργικός Συνεταιρισμός Παντάνασσας για ένα βυτίο αγουρέλαιο Αθηνοελιάς.
Φαίνεται ότι «χάθηκαν» 2,5 ευρώ, αλλά η πραγματικότητα συχνά διαφέρει από τις αρχικές εκτιμήσεις. Σύμφωνα με αναλύσεις, στα τέλη Οκτωβρίου και αρχές Νοεμβρίου, ξεκινά η μαζική παραγωγή και οι έμποροι καθορίζουν τις τιμές με βάση τα πραγματικά στοιχεία του φετινού ισοζυγίου. Η διαφορά αυτή αντικατοπτρίζει τη νέα ισορροπία προσφοράς και ζήτησης, που συχνά απέχει από τις προβλέψεις του καλοκαιριού.
Έτσι, δείχνουν να παγιώνονται προς ώρας τα συγκεκριμένα ύψη τιμών, καθώς ιδιώτες παραγωγοί στη νοτιοανατολική Λακωνία, φέρονταν τις προηγούμενες ημέρες να διέθεσαν φετινό ελαιόλαδο στα επίπεδα των 5,5 ευρώ/κιλό.
Αντιθέτως, ευχάριστη έκπληξη έκανε ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Παλαιοπαναγιάς, που όπως κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο, έφτασε σε συμφωνία για πώληση έξτρα παρθένου βιολογικού ελαιολάδου στην εντυπωσιακή τιμή των 8,5€/κιλό.
Αιφνιδιασμός και δυσανασχέτηση
για την «τιμή κόστους»
Εντούτοις, σε ό,τι αφορά πάντα τη νοτιοανατολική Λακωνία, η απότομη υποχώρηση της τιμής -έστω κι αν ενδεχομένως αποτελεί συνθήκη της περιόδου και δεν προδικάζει το μέλλον- έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η αιφνίδια πτώση από τις παρυφές των 8€ στα 5,35 €/κιλό έχει θορυβήσει παραγωγούς, συνεταιριστές και γνώστες επί του κλάδου, καθώς σε δημόσια σχόλια εκφράζεται απογοήτευση, δυσπιστία ως και οργή σε κάποιες περιπτώσεις.
Σχολιαστές αναρωτιούνται αν η τιμή αυτή προέκυψε μετά από δημοπρασία, καθώς όπως διατείνονται δεν υπήρξε επίσημη ενημέρωση για το πώς και πότε αποφασίστηκε η πώληση, ενώ άλλες «φωνές» ζητούν αναλυτική ενημέρωση. Μερικοί άλλοι αναφέρονται σε πιέσεις από εμπόρους κι έλλειψη συντονισμού, που οδηγεί σε απώλεια διαπραγματευτικής δύναμης. Οι περισσότεροι κάνουν λόγο για «τιμή κόστους», υπολογίζοντας ότι τα έξοδα παραγωγής φτάνουν τα 4,70–4,80 €/κιλό, άρα δεν υπάρχει ουσιαστικά περιθώριο κέρδους. Η πτώση των 2,5 ευρώ μέσα σε λίγες ημέρες χαρακτηρίζεται από ορισμένους ως καθίζηση «χωρίς λογική», τη στιγμή που -όπως επισημαίνουν- η συγκομιδή μόλις ξεκίνησε στη νότια Λακωνία.
Άλλα σχόλια μιλούν ανοιχτά για «παιχνίδια εμπόρων» στην αγορά ελαιολάδου, θεωρώντας ότι οι έμποροι είναι οι μόνοι κερδισμένοι, τη στιγμή που οι αγρότες «αγωνίζονται για επιβίωση». Κάποιοι δε, φτάνουν στο σημείο να μιλήσουν για «ταξικό διαχωρισμό» μέσα στο ίδιο επάγγελμα, υποστηρίζοντας ότι «οι μεγάλοι παραγωγοί αντέχουν», ενώ οι μικροί ασφυκτιούν οικονομικά. Προτάσσεται ακόμα το αίτημα για ενότητα και οργάνωση ομάδων παραγωγών, ώστε να μπορούν να διαπραγματεύονται καλύτερα τις τιμές. Μάλιστα, μερίδα σχολιαστών καλούν τους παραγωγούς να μην πουλήσουν το λάδι τους και να «παίξουν το δικό τους παιχνίδι» απέναντι στους εμπόρους προβλέποντας ότι οι τιμές θα ανέβουν αργότερα.
τον αντίποδα, κάποιοι διατηρούν αισιοδοξία, τονίζοντας ότι η πτώση τιμών μπορεί να είναι συγκυριακή και ότι η αγορά έχει ακόμη περιθώριο για ανάκαμψη, καθώς ακόμα δεν έχει «ανατείλει» καλά-καλά η ελαιουργική περίοδος. Όπως σημειώνουν, «δεν τελειώσαμε ακόμα, έχουμε μέλλον», υπογραμμίζοντας τη σημασία της στρατηγικής, αλλά και της… πίστης από πλευράς παραγωγών.
Ο γρίφος των τιμών
Με την έναρξη της νέας εσοδείας ελαιολάδου, η ελληνική αγορά εισέρχεται σε περίοδο αβεβαιότητας ως προς τη διαμόρφωση των τιμών με τις ασφαλείς προβλέψεις να μοιάζουν παρακινδυνευμένες. Παρά τις αρχικές προσδοκίες για σταθεροποίηση στο επίπεδο του παραγωγού, η μειωμένη φετινή παραγωγή και οι εξωτερικές πιέσεις συνεχίζουν να επηρεάζουν αρνητικά τις τιμές. Εκτιμήσεις των ειδικών εκτιμούν ότι η τιμή παραγωγού θα κυμανθεί περίπου στα 4,5–5 €/κιλό το επόμενο διάστημα, εξαιτίας τόσο της υποβαθμισμένης ποιότητας ορισμένων ποικιλιών, όσο και της αυξημένης παραγωγής σε χώρες όπως η Τυνησία και η Τουρκία, που αντιμετωπίζουν φέτος υπερπαραγωγή.
Ωστόσο, ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, Μανώλης Γιαννούλης, σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, υποστήριξε ότι η φετινή χρονιά θα είναι «ήσυχη» από πλευράς διακυμάνσεων. «Δεν θα δούμε τα ιστορικά χαμηλά των προηγούμενων ετών. Η παραγωγή σε όλη τη Μεσόγειο είναι μέτρια προς καλή, δεν υπάρχει υπερπαραγωγή. Το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης είναι ήρεμο», δήλωσε. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τιμές παραγωγού αυτή την περίοδο κυμαίνονται μεταξύ 4 και 5 ευρώ το κιλό, επίπεδα που αναμένεται να διατηρηθούν. Διαφορετική εκτίμηση κάνει λόγο για παγίωση τιμών μεταξύ 4,50 και 5,50€ το κιλό στο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, μέσα στο Νοέμβριο.
Παρά τις πιέσεις από το εξωτερικό, οι αναλυτές θεωρούν ότι η αγορά δεν κινδυνεύει από κατάρρευση των τιμών, καθώς οι υπόλοιπες μεσογειακές χώρες παρουσιάζουν μέτριες έως ικανοποιητικές αποδόσεις, περιορίζοντας τον κίνδυνο υπερπροσφοράς. Η φετινή σεζόν προδιαγράφεται επομένως απαιτητική, αλλά όπως λέγεται έχει περιθώρια σταθεροποίησης.
Έλλειψη εργατών γης και αυξημένα κόστη
Ξέχωρα των παραπάνω, σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί -και στη Λακωνία- από τη δεδομένη έλλειψη εργατών γης, με αποτέλεσμα τα μεροκάματα να έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει κίνδυνος να μείνουν ασυγκόμιστοι ελαιώνες. Γνωρίζοντες κάνουν λόγο για «αβάσταχτο κόστος συλλογή του ελαιόκαρπου», με ισχυρισμούς για συνολικά μεροκάματα ύψους ακόμα και 300-700(!) ευρώ ημερησίως. «Πώς θα επιβιώσει ο ίδιος (σσ ο παραγωγός), η οικογένειά του με τις υποχρεώσεις, πώς μπορεί να καλλιεργήσει έπειτα…», διερωτάται πολίτης.
Ενδεικτικό της λειψανδρίας σε εργατικά χέρια είναι ότι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, σε πολλές περιοχές της χώρας, οι παραγωγοί υποχρεώνονται να προχωρούν σε εκ περιτροπής συγκομιδή με τα λίγα συνεργεία που είναι διαθέσιμα.
Πού θα κυμανθεί η φετινή παραγωγή
Οι υπολογισμοί για τον όγκο παραγωγής αποτυπώνουν μια χρονιά με σχετικά μέτρια αποτελέσματα. Σύμφωνα με στοιχεία του Συλλόγου Γεωπόνων Ελευθέρων Επαγγελματιών Νομού Μεσσηνίας, που όπως επικαλείται άντλησε από επικοινωνία με συλλόγους γεωπόνων σε όλη τη χώρα, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν πως η συνολική παραγωγή ελαιολάδου στην Ελλάδα για το 2025 δεν θα ξεπεράσει τους 200.000 τόνους. Άλλες προσεγγίσεις κάνουν λόγο για μια παραγωγή μέτριας έως καλής δυναμικής, η οποία αναμένεται να διαμορφωθεί μεταξύ 200.000-250.000 τόνων. Η συνολική εικόνα δεν φαίνεται να διαφοροποιείται ιδιαίτερα σε σχέση με την περσινή περίοδο, αν και σε ορισμένες περιοχές παρατηρείται ελαφρά κάμψη, ενώ σε άλλες καταγράφονται οριακά καλύτερες αποδόσεις. Την προηγούμενη σεζόν, κατά τα στοιχεία, η παραγωγή είχε αγγίξει τους 250.000 τόνους.
Η συνύπαρξη των χαμηλότερων τιμών, της μειωμένης παραγωγής και των διογκωμένων εξόδων συγκομιδής συνθέτουν μια δύσκολη εξίσωση για τους ελαιοπαραγωγούς της Λακωνίας και των υπόλοιπων ελαιοπαραγωγικών περιοχών. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο κλάδος προσπαθεί να ισορροπήσει και να προσαρμοστεί(;) μετά τις προηγούμενες «χρυσές» χρονιές στο χρηματιστήριο του ελαιολάδου.
