Τη δύσκολη εξίσωση και πραγματικότητα της φετινής παραγωγής ελαιοκάρπου σε περιοχές του Δήμου Μονεμβασίας, παρουσιάζει μέσω παρέμβασης που εξασφάλισε ο «ΛΤ», ο κ. Λευτέρης Ανδρεσάκης, αγρότης, ελεύθερος επαγγελματίας κι αρθογράφος, κάτοικος Μονεμβασίας. Ο ίδιος μιλά αρχικά για «προβλήματα της φετινής ελαιοπαραγωγής, που ξεκινά πρώιμα από αρχές Οκτωβρίου στις Δημοτικές Ενότητες Μονεμβασίας και Βοιών». Όπως εξηγεί, διαπιστώνεται «μεγάλη καρπόπτωση, χαμηλή απόδοση και υψηλή οξύτητα, πρωτοφανής για τα δεδομένα της περιοχής». Αυτά τα χαρακτηριστικά, «σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος καλλιέργειας και το υψηλό κόστος συγκομιδής, καθιστούν την ελαιοκαλλιέργεια προβληματική και ασύμφορη, ενώ ήδη αρκετοί αγρότες που δεν έχουν δικά τους “χέρια” την εγκαταλείπουν», υπογραμμίζει ο κ. Ανδρεσάκης.
«Δυστυχώς», όπως υποστηρίζει, «τα ίδια αρνητικά φαινόμενα παρατηρούνται και στις άλλες τρεις Δημοτικές Ενότητες, Ασωπού, Μολάων και Ζάρακα, που ξεκίνησαν την συγκομιδή περίπου 40 μέρες αργότερα». Έχουμε δηλαδή να κάνουμε «με μία πρωτοφανή καταστροφή που επηρεάζει αρνητικά, όχι μόνο τους παραγωγούς, αλλά και το σύνολο της τοπικής οικονομίας», παρατηρεί ο κ. Ανδρεσάκης.
Οι «γνωστοί» και «άγνωστοι εχθροί»
Στην προσπάθεια καταγραφής των αιτιών αυτής της καταστροφής, «διαπιστώσαμε ότι αυτή οφείλεται εν μέρει στον ελλιπή και καθυστερημένο δολωματικό ψεκασμό κατά του γνωστού και μόνιμου εχθρού της ελιάς, του δάκου», ισχυρίζεται. Κυρίως όμως, κατά τον ίδιο, «οφείλεται σε ένα νέο ύπουλο, απρόβλεπτο και άγνωστο για τους αγρότες εχθρό, γνωστό όμως στους γεωπόνους. Πρόκειται για το γλοιοσπόριο. Και όπως αναφέρει στο βιβλίο του “Η ελιά και τα προϊόντα της”, ο Λάκωνας γεωπόνος, Νικόλαος Θεοδωρακόπουλος από το 1992, το γλοισπόριο οφείλεται σε μύκητα που προσβάλλει τους καρπούς, τους ποδίσκους των καρπών, τα φύλλα και τους νεαρούς κλαδίσκους». Σύμφωνα με τον Λ. Ανδρεσάκη, η ασθένεια «αντιμετωπίζεται με δύο ψεκασμούς με χαλκούχα φάρμακα. Ο πρώτος με την έναρξη ωρίμανσης του καρπού και ο δεύτερος μετά από είκοσι ημέρες».
Επικαλείται ενημέρωση γεωπόνων της Λακωνίας, οι οποίοι, «όψιμα μάς πληροφορούν, ότι το γλοιοσπόριο ευδοκιμεί στο ριζικό σύστημα της ελιάς και όταν οι καιρικές συνθήκες ευνοήσουν, δηλαδή υψηλές θερμοκρασίες και ταυτόχρονα υψηλή υγρασία, ο μύκητας εισχωρεί και αναπτύσσεται στο εσωτερικό μέρος του δέντρου και προκαλεί τεράστια ζημιά στην καρποφορία». Όπως προσθέτει, «αποκαλέσαμε το γλοιοσπόριο, ύπουλο εχθρό της ελιάς, διότι στο πέρασμα του δεν αφήνει εξωτερικά ίχνη όπως ο δάκος. Δρα στο εσωτερικό τού ώριμου καρπού και ενώ βλέπεις ένα όμορφο και υγιή καρπό, στο εσωτερικό του είναι σάπιος». Αυτός, λέει ο κ. Ανδρεσάκης, «είναι και ο λόγος της μεγάλης καρπόπτωσης, της υψηλής οξύτητας και της μικρής απόδοσης σε ελαιόλαδο». Συμπληρώνει δε, ότι «όσους αγρότες κι αν ρώτησα ποτέ στο παρελθόν, δεν αντιμετώπισαν ένα τέτοιο φαινόμενο». Ωστόσο, «στις μέρες μας οι συνέπειες, κοινωνικές και οικονομικές, είναι ήδη ορατές, στις τοπικές κοινωνίες του δήμου».
Απογοήτευση και ανασφάλεια
Ο Λ. Ανδρεσάκης διαπιστώνει ότι «υπάρχει μεγάλη απογοήτευση και ανασφάλεια, έρημοι δρόμοι, άδειες πλατείες, σκεπτικοί και σκυθρωποί συνδημότες, που σε προσπερνούν τέτοιες χρονιάρες μέρες, αμίλητοι», λέει και συνεχίζει: «Όλοι διαισθάνονται ότι η ατομική και τοπική οικονομία καταρρέει. Δεν έχουν άδικο σ’ αυτή την εκτίμηση και θα εξηγήσουμε γιατί, μιλώντας με αριθμούς». Περιγράφει λεπτομερώς ότι, «κατά τη φετινή περίοδο η μεγαλύτερη τιμή ελαιόλαδου, διαμορφώθηκε στον Ελαιουργικό Συνεταιρισμό Παπαδιανίκων, στα 5,70 € το κιλό, για λάδι οξύτητες 0,3 ως 0,4 γραμμές. Για λάδι οξύτητες πάνω από 0,5 γραμμές που αποτελούν φέτος την μεγάλη πλειοψηφία, δεν υπάρχει ζήτηση και η μόνη προσφορά που γνωρίζουμε είναι στον Ελαιουργικό Συνεταιρισμό Νομίων - Φουτίων - Μονεμβασίας, στα 4,54 € το κιλό», σημειώνει, για να διευκρινίσει ότι, «το 50-60% αυτών των χρημάτων θα διατεθούν για τα έξοδα συγκομιδής και θα καταλήξουν σε άλλες χώρες, στερώντας πολύτιμο εισόδημα από την τοπική κοινωνία».
«Τι απομένει στον αγρότη για να επιβιώσει με αξιοπρέπεια;»
Όσον αφορά το εναπομείναν ποσοστό προσόδων; «Με το υπόλοιπο 40 - 50 % των εσόδων, ο παραγωγός πρέπει να καλύψει το αυξημένα έξοδα καλλιέργειας, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, άρδευση κτλ που έχουν εκτοξευτεί στα ύψη. Πρέπει να καλύψεις ασφαλιστικές εισφορές και τυχόν δάνεια», αναφέρει αφοπλιστικά ο κ. Ανδρεσάκης και διερωτάται: «Τι απομένει άραγε στον αγρότη για να επιβιώσει με αξιοπρέπεια και να σπουδάσει τα παιδιά του; Απολύτως τίποτα. Και όχι μόνο αυτό. Η οικονομική ανέχεια των ελαιοπαραγωγών επηρεάζει άμεσα και αρνητικά στο σύνολο της την τοπική οικονομία. Εμπορικά καταστήματα, ταβέρνες, καφετέριες, χασάπικα, μανάβικα, σουπερμάρκετ, βιώνουν μια πρωτόγνωρη περίοδο αναδουλειών, από το νοτιότερο στο βορειότερο άκρο του δήμου».
Εκτεταμένες ζημιές σε Ασωπό και Μολάους, απώλειες και σε εσπεριδοειδή, κηπευτικά, αμπελώνες
Ο Λ. Ανδρεσάκης επισημαίνει ακόμα ότι, «σε επικοινωνία που είχαμε με τον αντιδήμαρχο Ασωπού, κ. Γιάννη Σουρλά, μάς επιβεβαίωσε τις τεράστιες καταστροφές στην ελαιοκαλλιέργεια λόγω του γλοιοσπόριου, στους εύφορους κάμπους Ασωπού και Μολάων».
Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Ανδρεσάκη, ο αντιδήμαρχος Σουρλάς «μάς γνωστοποίησε ένα επιπλέον και εξίσου σημαντικό πρόβλημα. Πρόκειται για την ακαρπία των εσπεριδοειδών δέντρων, σε ποσοστό που ανέρχεται στο 70-80 %», γεγονός που συνεπάγεται πως, «εκατοντάδες παραγωγοί θα μείνουν χωρίς εισόδημα». Ο Δήμος Μονεμβάσιας έχει ήδη ζητήσει από τις αρμόδιες υπηρεσίες να διερευνήσουν τα αίτια της ακαρπίας, ώστε οι καλλιεργητές να διεκδικήσουν τις νόμιμες αποζημιώσεις.
Εκτός αυτού, ο Λ. Ανδρεσάκης σημειώνει ότι, «κατά τη φετινή περίοδο, προβλήματα σημειώθηκαν στο κηπευτικά, αλλά και στα σταφύλια, από τα οποία παράγονται τα εξαιρετικά κρασιά του Δήμου Μονεμβασιάς». Συμπεραίνει εκ των παραπάνω: «Έχουμε δηλαδή τέσσερα προϊόντα που αποτελούν την ραχοκοκαλιά της αγροτικής παραγωγής του δήμου, λάδι και πορτοκάλια κινδυνεύουν με αφανισμό, αλλά και ό,τι διασώθηκε ήταν υποβαθμισμένης ποιότητας».
«Οι αρμόδιοι θα ήταν περισσότερο χρήσιμοι εάν έγκαιρα προέβλεπαν τους κινδύνους»
Στη συνέχεια, ο Λ. Ανδρεσάκης γίνεται καυστικός και με υπαινικτικό τόνο λέει: «Κατόπιν εορτής, έρχονται σήμερα οι καθ ύλην αρμόδιοι γεωπόνοι και με βαρύγδουπο ύφος, μάς πληροφορούν ότι το φαινόμενο οφείλεται στην κλιματική αλλαγή. Σιγά τα ωά ωρέ λεβέντες του Μωριά. Και η κουτσή Μαρία γνωρίζει ότι για τα πάντα φταίει η κλιματική αλλαγή. Εσείς τι κάνατε για να αποτρέψετε την δράση ενός μύκητα που κατέστρεψε την ελαιοπαραγωγή; Τίποτα…», υποστηρίζει μεταξύ άλλων. Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι καθ ύλην αρμόδιοι περιορίζονται όπως φαίνεται, σε διαπιστώσεις εκ των υστέρων, ενώ θα ήταν περισσότερο χρήσιμοι εάν έγκαιρα προέβλεπαν τους επερχόμενους κινδύνους και ενημέρωναν έγκαιρα τους αγρότες. Θα είχε σωθεί η παραγωγή και στο ελαιόλαδο και στα εσπεριδοειδή», τονίζει.
«Η τοπική κοινωνία πρέπει να αμυνθεί»
Ωστόσο, όπως παραδέχεται, «επειδή πράγματι η κλιματική αλλαγή αποτελεί μια πραγματική απειλή για το αγροτικό εισόδημα, επειδή το αγροτικό εισόδημα αποτελεί πηγή ζωής για δήμο και δημότες, επειδή οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, σύμφωνα με έμπειρους επιστήμονες μελλοντικά θα επιδεινωθούν, η τοπική κοινωνία πρέπει να αμυνθεί».
Ο Λ. Ανδρεσάκης προτείνει στο Δήμο Μονεμβασίας, «ως πρώτο βήμα την πρόσληψη δύο γεωπόνων μάχιμων και όχι του “γλυκού νερού” που θα ζεσταίνουν τις καρέκλες των γραφείων, γεωπόνους που θα αλωνίζουν καθημερινά βουνά, λαγκάδια και πεδιάδες, θα κάνουν προληπτικούς και δειγματοληπτικούς ελέγχους και θα παρακολουθούν την ανάπτυξη τουλάχιστον των βασικών αγροτικών προϊόντων, από την άνθηση έως και τη συγκομιδή». «Νομίζω» -όπως λέει- «ότι θα είναι μία πράξη ευθύνης, αφού οι αγρότες σε περίπτωση προβλήματος θα ενημερώνονται έγκαιρα, ώστε να πράξουν τα δέοντα για την προστασία της παραγωγής. Εν κατακλείδι, σημειώνει: «Ως μαχόμενος πολίτης ποτέ δεν θα ήθελα να ακούσω ξανά την μοιρολατρία πολλών αγροτών, “ναι, πάθαμε ζημιά, αλλά τι να κάνουμε, την υγειά μας να 'χουμε”. Ναι, να έχουμε την υγεία μας, αλλά χωρίς λεφτά θα την χάσουμε. Δυστυχώς αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα», καταλήγει ο Λ. Ανδρεσάκης.
