Σχεδόν 1 δισ. ευρώ σε κοινοτικά και εθνικά κονδύλια διατέθηκαν την περίοδο 2014-2022 για την προώθηση καινοτόμων πρακτικών στη γεωργία, ωστόσο τα αποτελέσματα δεν έφτασαν όσο θα έπρεπε στους ίδιους τους αγρότες. Αυτό προκύπτει από ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), που επισημαίνει ότι το σχετικό εργαλείο της ΕΕ δεν αξιοποιήθηκε στο έπακρο.

Οι χρηματοδοτήσεις δόθηκαν μέσω της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας για την παραγωγικότητα και βιωσιμότητα της γεωργίας (EIP-AGRI), η οποία θεσπίστηκε το 2012 και χρηματοδοτείται από την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τα ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας. Στο πλαίσιο της ΚΑΠ 2014-2022 χρηματοδοτήθηκαν περισσότερα από 4.000 έργα, με στόχο τη συνεργασία γεωργών, ερευνητών και επιχειρήσεων του αγροδιατροφικού τομέα για την ανάπτυξη νέων πρακτικών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ελεγκτές, πολλές ευκαιρίες χάθηκαν, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις τα έργα δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών.

Το ΕΕΣ εξέτασε δείγμα 70 έργων σε Ισπανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Πολωνία και διαπίστωσε ότι η συμμετοχή των γεωργών ήταν συχνά περιορισμένη, ενώ το δυναμικό καινοτομίας δεν αποτελούσε πάντα βασικό κριτήριο επιλογής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα έργα είχαν μικρή άμεση σχέση με τη γεωργική παραγωγή, καθώς επικεντρώνονταν σε ζητήματα όπως η βιομηχανική επεξεργασία τροφίμων ή η εμπορική ταυτότητα επιχειρήσεων. Παράλληλα, πάνω από τα μισά έργα δεν οδήγησαν σε επιτυχημένες καινοτομίες, ενώ μόνο λίγα από τα αποτελέσματα που προέκυψαν υιοθετήθηκαν ευρέως από τον αγροτικό τομέα.

Οι ελεγκτές επισημαίνουν ακόμη ότι η διάδοση των αποτελεσμάτων ήταν περιορισμένη και ότι χάθηκαν ευκαιρίες συνεργασίας με το πρόγραμμα έρευνας «Ορίζων 2020», το οποίο είχε διαθέσει πάνω από 1,5 δισ. ευρώ για έρευνα στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας.

Το ΕΕΣ καλεί την ΕΕ και τα κράτη-μέλη να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στις πρακτικές ανάγκες των αγροτών και στη διάδοση της γνώσης, ώστε η καινοτομία να φτάσει πραγματικά στην αγροτική παραγωγή.

Την ίδια στιγμή, οι ελεγκτές υπογραμμίζουν ότι όταν οι ίδιοι οι αγρότες συμμετείχαν ενεργά στα έργα, τα αποτελέσματα ήταν αισθητά καλύτερα. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι λύσεις που προέκυψαν ήταν πιο πρακτικές και πιο εύκολο να εφαρμοστούν στην καθημερινή αγροτική παραγωγή. Αυτό δείχνει, σύμφωνα με την έκθεση, ότι η στενότερη συνεργασία μεταξύ παραγωγών, ερευνητών και συμβούλων μπορεί να αποτελέσει βασικό παράγοντα για να περάσει η καινοτομία από τη θεωρία στην πράξη.