Η είδηση της απώλειας του Βασίλη Τζαβάρα σκόρπισε βαθιά συγκίνηση στον μουσικό κόσμο της Αρκαδίας και όχι μόνο. Σε ηλικία 90 ετών, ο επί σειρά δεκαετιών καλλιτεχνικός διευθυντής και επίτιμο μέλος της Χορωδίας «Ορφέας» Τρίπολης άφησε πίσω του μια σπάνια παρακαταθήκη: μια ολόκληρη κοινότητα ανθρώπων που έμαθαν να ακούν, να συνυπάρχουν και να δημιουργούν μέσα από την πολυφωνία.
Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Χορωδίας «Ορφέας» Τρίπολης, Δημήτρης Φωτόπουλος:
«Tον μαέστρο Βασίλη Τζαβάρα αποχαιρέτησε η Χορωδία Ορφέας Τρίπολης, στο τελευταίο του ταξίδι. Μια προσωπικότητα που κόσμησε την πόλη του, που δημιούργησε και στερέωσε τη μεγάλη οικογένεια της πολυφωνίας στην Τρίπολη και που με τη στάση ζωής του, με τη γνώση του και την αγάπη του για το χορωδιακό τραγούδι, μυήθηκε βαθιά στα μυστικά του κινούμενος στο μουσικό πρότυπο του μεγάλου Αινιάν, για να φωτίσει τους μουσικούς δρόμους των χορωδών αλλά και όσων μαθήτευσαν κοντά του, και έβαλε την αρμονία στα ακούσματα των ανθρώπων που τον ακολούθησαν, είτε σαν χορωδοί είτε σαν φιλόμουσο κοινό. Συνεργάστηκε με τον Μουσικό Όμιλο Σπάρτης στη διδασκαλία και την απόδοση της «Ορθόδοξης Συμφωνικής Λειτουργίας» του Δημήτρη Παπαποστόλου, που με επιτυχία διηύθυνε το 1992 στο Σαϊνοπούλειο παρουσία του υμνογράφου».
Η αναφορά αυτή δεν αποτελεί απλώς έναν αποχαιρετισμό, αλλά μια συνοπτική αποτύπωση μιας ζωής αφιερωμένης ολοκληρωτικά στη μουσική και, κυρίως, στον άνθρωπο.
Μια ζωή αφιερωμένη στη χορωδιακή τέχνη και τη διδασκαλία
Γεννημένος στην Τρίπολη, στην περιοχή του Μπασιάκου, ο Βασίλης Τζαβάρας έδειξε από νωρίς την κλίση του στη μουσική. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Ελληνικό Ωδείο, με έμφαση στα ανώτερα θεωρητικά και τη μονωδία, ενώ ήδη από την εφηβική του ηλικία είχε ξεκινήσει να διαμορφώνει το δικό του μουσικό αποτύπωμα: μόλις 16 ετών ίδρυσε την πρώτη εκκλησιαστική χορωδία στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως στην Τρίπολη.
Η πορεία του συνδέθηκε στενά με τη χορωδιακή παράδοση της πόλης. Μαθήτευσε δίπλα σε σημαντικούς μαέστρους, όπως ο Φώτης Τσαντήλας και ο Νικηφόρος Κανελλόπουλος, από τους οποίους κληρονόμησε όχι μόνο τεχνικές γνώσεις, αλλά και ένα βαθύτερο ήθος προσφοράς. Το 1961 ίδρυσε τη δεύτερη εκκλησιαστική ανδρική χορωδία στον Ι.Ν. Αγίας Βαρβάρας, δημιουργώντας έναν πυρήνα ανθρώπων που, σε μεγάλο βαθμό, εξακολουθούν μέχρι σήμερα να στηρίζουν τη χορωδιακή ζωή της Τρίπολης.
Το 1979 αποτέλεσε σταθμό: ο Τζαβάρας υπήρξε βασικός ιδρυτής της σύγχρονης μορφής της Χορωδίας «Ορφέας» Τρίπολης, αναλαμβάνοντας την καλλιτεχνική διεύθυνση και τη διεύθυνση τόσο της Μικτής όσο και της Εκκλησιαστικής Χορωδίας. Για περισσότερα από τριάντα χρόνια προσέφερε αδιάκοπα, και μάλιστα αφιλοκερδώς, τη γνώση, την εμπειρία και το πάθος του, διαμορφώνοντας γενιές χορωδών.
Με τον «Ορφέα» ταξίδεψε τη χορωδιακή μουσική της Τρίπολης σε ολόκληρη την Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, από την Αυστρία και τη Γαλλία έως την Κωνσταντινούπολη, λειτουργώντας ως πρεσβευτής ενός πολιτισμού που δεν περιορίζεται στη σκηνή, αλλά αγγίζει κάθε στιγμή της ανθρώπινης έκφρασης.
Παράλληλα, από το 1970 έως το 2006 διετέλεσε διευθυντής του παραρτήματος Τρίπολης του Ελληνικού Ωδείου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μουσική εκπαίδευση της περιοχής. Η προσφορά του αναγνωρίστηκε επισήμως το 2007, όταν τιμήθηκε από την Ένωση Χορωδιών Ελλάδος με την ανώτερη διάκριση για τη συμβολή του στο πολυφωνικό τραγούδι, μια τιμή που, ωστόσο, φαντάζει μικρή μπροστά στο πραγματικά ανεκτίμητο έργο του.
Ξεχωριστή θέση στη διαδρομή του κατέχει και η συνεργασία του με τον Μουσικό Όμιλο Σπάρτης. Το 1992, στο Σαϊνοπούλειο Αμφιθέατρο, διηύθυνε την «Ορθόδοξη Συμφωνική Λειτουργία» του Δημήτρη Παπαποστόλου, σε μια σύμπραξη που άφησε έντονο αποτύπωμα στη μουσική ζωή της περιοχής και παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για όσους τη βίωσαν.
Ο Βασίλης Τζαβάρας δεν υπήρξε μόνο ένας μαέστρος, υπήρξε δάσκαλος με την ουσιαστική έννοια της λέξης, εκείνος που δεν μεταδίδει μόνο γνώση, αλλά ήθος και τρόπο σκέψης που σε ξεχωρίζουν μέσα στο πλήθος. Σε μια εποχή όπου η τέχνη συχνά αποσυνδέεται από την κοινότητα, εκείνος επέμεινε να τη βλέπει ως πράξη πανανθρώπινη, ως κοινό τόπο συνάντησης και καλλιέργειας.
Συγκινητικά είναι και τα λόγια της μαέστρου του "Ορφέα Τρίπολης", Χριστίνας Αθανασοπούλου, που δείχνουν την επίδραση που είχε στις ζωές σημαντικών καλλιτεχνών που έρχονταν στο διάβα του:
"Υπήρξε ο άνθρωπος που με ώθησε στο να αναλάβω την παιδική χορωδία και που μου έδωσε δουλειά στο ελληνικό ωδείο. Ουσιαστικά, ήταν ο μέντορας μου στο χορωδιακό τραγούδι".
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο πολύτιμο μέρος της κληρονομιάς του: όχι μόνο οι συναυλίες, οι διακρίσεις ή οι θεσμοί που υπηρέτησε, αλλά οι άνθρωποι που χάρη σ’ εκείνον, βρήκαν τη φωνή τους, έμαθαν ν’ ακούν ο ένας τον άλλον και, μέσα από αυτή τη συμφωνία αλληλοσεβασμού να βρίσκουν την αρμονία.
Η νεκρώσιμος ακολουθία θα τελεστεί σήμερα στις 12:00 στον Ι.Ν. Προφήτη Ηλία στην Τρίπολη. Ο «ΛΤ» συλλυπείται τους οικείους του εκλιπόντος. Καλό ταξίδι, μαέστρο.
