Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας σηματοδοτεί παραδοσιακά την έναρξη ενός άλλου, εξαιρετικά επίπονου αγώνα δρόμου για χιλιάδες οικογένειες. Αυτού της αναζήτησης φοιτητικής στέγης, μιας διαχρονικά δύσκολης και απαιτητικής εξίσωσης. Μόνο που φέτος, η εύρεση ενός αξιοπρεπούς «κεραμιδιού» πάνω από το κεφάλι των νέων φοιτητών εξελίσσεται σε άσκηση για δυνατούς λύτες, με το κόστος διαβίωσης να εκτινάσσεται σε επίπεδα που απειλούν να εκτρέψουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates, τα ζητούμενα μισθώματα στην ελληνική περιφέρεια καταγράφουν μεσοσταθμική ετήσια αύξηση της τάξεως του 7% σε σχέση με την περσινή χρονιά. Η πίεση γίνεται ακόμη πιο ασφυκτική στα μικρά ακίνητα (30-45 τμ), τα οποία αποτελούν και τη βασική επιλογή των φοιτητών, όπου οι ανατιμήσεις αγγίζουν το 8%, ενώ στα στούντιο έως 25 τμ η άνοδος κυμαίνεται στο 7%.
Το real estate στην Πελοπόννησο
Τα διαφοροποιημένα οικονομικά, κοινωνικά και τουριστικά χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Πελοποννήσου επηρεάζουν και την κτηματομεσιτική αγορά. Η διασπορά των πανεπιστημιακών τμημάτων δημιουργεί μια πολυεπίπεδη ζήτηση, η οποία όμως προσκρούει στις διαφορετικές «ταχύτητες» ανάπτυξης της κάθε περιοχής. Απ’ τη μία, πόλεις με βαριά τουριστική βιομηχανία και έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, όπως η Καλαμάτα, μετατρέπουν τη φοιτητική στέγη σε δυσεύρετο προνόμιο, λόγω κυριαρχίας των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Από την άλλη, περιοχές όπως η Κόρινθος επηρεάζονται άμεσα από τη γεωγραφική εγγύτητά τους με το μητροπολιτικό κέντρο της Αττικής, ενώ η Πάτρα, ως η αδιαμφισβήτητη «μητρόπολη» του φοιτητικού πληθυσμού στη νοτιοδυτική Ελλάδα, παρουσιάζει τις δικές της, ακραίες εσωτερικές αποκλίσεις. Την ίδια ώρα, πόλεις όπως η Τρίπολη και η Σπάρτη προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις πραγματικές ανάγκες και το περιορισμένο απόθεμα σύγχρονων ακινήτων, καθιστώντας σαφές ότι ο χάρτης των ενοικίων στην Πελοπόννησο δεν είναι ενιαίος, αλλά αποτελείται από επιμέρους αγορές με τους δικούς τους «κανόνες».
Στην Τρίπολη, ως έδρα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, οι τιμές ακολουθούν σταθερά ανοδική τροχιά, έχοντας αφήσει πίσω τους τις χαμηλές τιμές του παρελθόντος. Στην κατηγορία των πολύ μικρών στούντιο έως 25 τμ, η διαθεσιμότητα είναι πλέον εξαιρετικά χαμηλή, με αποτέλεσμα να είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν ελεύθερα ακίνητα στην αγορά. Για τις κλασικές γκαρσονιέρες και τα μικρά δυάρια από 30 έως 45 τμ, οι ζητούμενες τιμές κυμαίνονται φέτος από 320€ έως 450€ τον μήνα. Στα μεγαλύτερα διαμερίσματα των 50-60 τμ, το κόστος ξεκινά από τα 350€ και φτάνει τα 500€ μηνιαίως.
Η Καλαμάτα αναδεικνύεται σε μία από τις πλέον απρόσιτες αγορές για τον φοιτητικό προϋπολογισμό, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την εκρηκτική τουριστική της ανάπτυξη. Για τις κατοικίες έως 25 τμ, τα ζητούμενα ενοίκια κυμαίνονται φέτος από 350€ έως και 470€ τον μήνα, καθιστώντας ακόμη και τις ελάχιστες τετραγωνικά λύσεις δυσβάσταχτες. Στη μεσαία κατηγορία, που αφορά διαμερίσματα από 30 έως 45 τμ, η κατάσταση δυσκολεύει ακόμη περισσότερο, με τις τιμές να ξεκινούν από τα 390€ και να σκαρφαλώνουν έως τα 650€, ανάλογα με την εγγύτητα στο παραλιακό μέτωπο ή το κέντρο της πόλης. Όσον αφορά τις μεγαλύτερες κατοικίες των 50-60 τμ, οι οποίες θα μπορούσαν να στηρίξουν το σενάριο της συγκατοίκησης, οι απαιτήσεις των ιδιοκτητών ξεκινούν από τα 480€ και ξεπερνούν τα 650€ ή και 700€ μηνιαίως.
Η Κόρινθος συνεχίζει να καταγράφει υψηλές τιμές, επηρεασμένη σε μεγάλο βαθμό από τη γεωγραφική της εγγύτητα και την εύκολη σύνδεση με την Αθήνα μέσω του Προαστιακού. Τα πολύ μικρά διαμερίσματα έως 25 τμ έχουν πλέον σχεδόν εξαφανιστεί από τις αγγελίες μακροχρόνιας μίσθωσης. Στη δημοφιλή κατηγορία των 30 έως 45 τμ, οι ζητούμενες τιμές κυμαίνονται από 350€ έως 470€ τον μήνα, ενώ στα μεγαλύτερα διαμερίσματα των 50-60 τμ, οι τιμές ξεκινούν πλέον από τη βάση των 400€ και παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις ανάλογα με την παλαιότητα και τις παροχές του ακινήτου, με τους ιδιοκτήτες να προτιμούν σταθερά συμβόλαια μακράς διάρκειας.
Στην Πάτρα, το τρίτο μεγαλύτερο πανεπιστημιακό κέντρο της χώρας, η μέση ετήσια αύξηση κυμαίνεται στο 5% με 6%, ωστόσο η σωρευτική άνοδος της περιόδου 2017-2023 άγγιξε το ιλιγγιώδες 55%, δημιουργώντας συνθήκες ασφυξίας.
Στην περιοχή της Αγίας Σοφίας και του Πυροσβεστείου, οι γκαρσονιέρες έως 25 τ.μ. ξεκινούν από τα 300€ και φτάνουν τα 400€, παρουσιάζοντας εξαιρετικά υψηλή ζήτηση λόγω εγγύτητας στο κέντρο της πόλης. Στην ίδια περιοχή, οι κατοικίες από 30 έως 45 τ.μ. κυμαίνονται από 450€ έως 650€, με τις υψηλότερες τιμές να αφορούν αποκλειστικά νεόδμητα ή πλήρως ανακαινισμένα και επιπλωμένα διαμερίσματα. Η ακριβότερη ζώνη της Πάτρας εντοπίζεται στα Ψηλά Αλώνια και στο κέντρο της πόλης. Εκεί, ένα μικρό στούντιο έως 25 τ.μ. ενοικιάζεται από 280€ έως 450€, ενώ για ένα διαμέρισμα 30-45 τ.μ. το κόστος κυμαίνεται μεταξύ 500€ και 600€. Αν οι φοιτητές επιλέξουν τη λύση της συγκατοίκησης σε σπίτια 50-60 τμ, οι τιμές στην ίδια περιοχή αγγίζουν ακόμη και τα 700€.
Στον αντίποδα, οι πιο οικονομικές οικίες βρίσκονται στο Ψαροφάι, στα Ζαρουχλέικα και στην Ταραμπούρα. Εκεί, το μίσθωμα για ένα στούντιο έως 25 τμ περιορίζεται μεταξύ 250€ και 270€, ενώ για μεγαλύτερα διαμερίσματα 30-45 τ.μ. οι τιμές κυμαίνονται από 260€ έως 400€, αφορώντας κυρίως παλαιότερα ακίνητα που βρίσκονται σε απόσταση από το κέντρο.
Το εκτιμώμενο κόστος
και το έλλειμα στη Σπάρτη
Η Σπάρτη, φιλοξενώντας τρία πανεπιστημιακά τμήματα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου - Οργάνωσης & Διαχείρισης Αθλητισμού, Φυσικοθεραπείας και Ψηφιακών Συστημάτων- προετοιμάζεται να υποδεχθεί το νέο φοιτητικό κύμα, ερχόμενη ωστόσο αντιμέτωπη με τη στενότητα του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος, αλλά και την άνοδο των τιμών. Η πόλη δεν μένει αλώβητη από το γενικότερο κύμα ανατιμήσεων, καθώς τα μισθώματα εμφανίζονται σαφώς «τσιμπημένα» σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με μια πρόχειρη έρευνα αγοράς του «ΛΤ» στις δημοφιλείς ψηφιακές πλατφόρμες ακινήτων, το εύρος τιμών για στούντιο και γκαρσονιέρες στη Σπάρτη κυμαίνεται αυτή τη στιγμή κατά προσέγγιση μεταξύ 270 και 350 ή 400 ευρώ μηνιαίως. Για όσους αναζητήσουν μεγαλύτερα διαμερίσματα της τάξεως των 50 έως 60 τμ, οι τιμές ξεκινούν από τα περίπου 380 ευρώ και μπορεί να αγγίξουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα 600-700 ευρώ.
Οι τιμές αυτές σαφώς παρουσιάζουν αποκλίσεις, οι οποίες υπαγορεύονται από συγκεκριμένες παραμέτρους, όπως το έτος κατασκευής, η ανακαίνιση, η επίπλωση, η ενεργειακή κλάση, ο όροφος, η εγγύτητα στις σχολές ή το κέντρο κ.α..
Στην υπόλοιπη Ελλάδα
Η εικόνα στην υπόλοιπη επικράτεια επιβεβαιώνει τον κανόνα της στεγαστικής κρίσης, με τις τουριστικές περιοχές να κρατούν τα σκήπτρα της ακρίβειας.
Σε Χανιά, Ρέθυμνο, Κέρκυρα και Ρόδο, οι φοιτητές έρχονται αντιμέτωποι με το σκληρό πρόσωπο της εποχικότητας, καθώς η πρακτική των οκτάμηνων μισθώσεων από τον Οκτώβριο έως τον Μάιο εδραιώνεται, υποχρεώνοντας τους νέους να ξεσπιτώνονται κάθε καλοκαίρι για να μετατραπούν τα διαμερίσματα σε τουριστικά καταλύματα. Την ίδια ώρα, στη Βόρεια Ελλάδα και τη Θεσσαλία καταγράφονται παρόμοιες πιέσεις. Στη Θεσσαλονίκη, οι τιμές στο κέντρο και πέριξ των πανεπιστημίων έχουν ξεφύγει προ πολλού από τα όρια του λογικού, με τις εναλλακτικές να εντοπίζονται μόνο σε απομακρυσμένες περιοχές, ενώ στη Λάρισα και τον Βόλο οι τιμές για γκαρσονιέρες κινούνται σταθερά πάνω από τα 280€ με την προσφορά ποιοτικών ακινήτων να είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Στη συντριπτική πλειονότητα των 21 επαρχιακών φοιτητουπόλεων, ο προϋπολογισμός των 300€ θεωρείται πλέον οριακός, αφού με αυτά τα χρήματα οι επιλογές περιορίζονται σε εξαιρετικά μικρούς χώρους κάτω των 20 τμ ή σε παλαιά, ασυντήρητα ημιυπόγεια και ισόγεια.
Η ανάγκη για ρυθμιστικό φρένο
και κοινωνική στέγη
Η φοιτητική στέγη έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί μια απλή στεγαστική ανάγκη και εξελίσσεται σε ένα μείζον κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα που δοκιμάζει τις αντοχές της ελληνικής οικογένειας. Η ανάγκη για τη λήψη θεσμικών μέτρων, τη δημιουργία νέων σύγχρονων φοιτητικών εστιών και τη ρύθμιση της αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων καθίσταται πλέον επιτακτική, προκειμένου η πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση να μη μετατραπεί -αν δεν έχει ήδη συμβεί- σε προνόμιο για λίγους.
