Τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στη διαμόρφωση της νέας εικόνας των τραπεζογραμματίων του ευρώ, από εκείνο των 5 έως και των 200 ευρώ, δίνει στους πολίτες της ευρωζώνης η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Με το μήνυμα «Ψηφίστε για το νέο ευρώ», η ΕΚΤ καλεί όλους τους Ευρωπαίους –και φυσικά τους Έλληνες πολίτες– να εκφράσουν τη γνώμη τους, επιλέγοντας μία από τις δέκα εναλλακτικές προτάσεις σχεδίων που παρουσιάστηκαν τον περασμένο Ιούλιο.
Η ψηφοφορία πραγματοποιείται διαδικτυακά, στη διεύθυνση https://surveys.ecb.europa.eu/lng/el/pageTag/SurveyCampaign/cId/gObitxUmQHGly1NV/, και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αναμένεται να επιλέξει την τελική πρόταση σχεδίου προς τα τέλη του έτους. Η απόφασή του θα βασιστεί σε έναν συνδυασμό στοιχείων, μεταξύ των οποίων θα περιλαμβάνονται τα συμπεράσματα της κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού
σχεδίου, η τεχνική αξιολόγηση, καθώς και τα αποτελέσματα δύο διαφορετικών ερευνών.
Η πρώτη είναι η δημόσια διαδικτυακή έρευνα, η οποία θα διαρκέσει έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Παράλληλα, ανεξάρτητη εταιρεία ερευνών θα πραγματοποιήσει ξεχωριστή έρευνα, με τις ίδιες ερωτήσεις, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών της ευρωζώνης.
Μετά την επιλογή της τελικής πρότασης, η ΕΚΤ θα δημοσιεύσει έκθεση με τα αποτελέσματα και των δύο ερευνών. Για τον λόγο αυτόν, η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια διαδικασία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.
Δέκα σχέδια, δύο θεματικές και έντονο ελληνικό ενδιαφέρον
Οι δέκα υποψήφιες προτάσεις βασίζονται σε δύο κεντρικές θεματικές ενότητες.
Η πρώτη έχει τίτλο «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» και αναδεικνύει την πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης μέσα από εμβληματικές προσωπικότητες, όπως η Μαρία Κάλλας, ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες.
Η δεύτερη θεματική, με τίτλο «Ποτάμια και πουλιά», αντλεί έμπνευση από σύμβολα της ελευθερίας, της ενότητας και της σύνδεσης του ανθρώπου με τη φύση.
Οι δύο θεματικές προσεγγίζουν την ευρωπαϊκή ταυτότητα από διαφορετικές, αλλά συμπληρωματικές οπτικές. Η πρώτη στρέφεται στους ανθρώπους και στα έργα που άφησαν ισχυρό αποτύπωμα στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, ενώ η δεύτερη αναδεικνύει το φυσικό περιβάλλον ως κοινό σημείο αναφοράς για τους λαούς της ηπείρου. Έτσι, οι πολίτες καλούνται ουσιαστικά να επιλέξουν εάν η επόμενη σειρά χαρτονομισμάτων θα αφηγείται την ιστορία της Ευρώπης μέσα από τον πολιτισμό της ή μέσα από τη φύση που τη διατρέχει και την ενώνει.
Τα δέκα σχέδια προέκυψαν μέσα από πανευρωπαϊκό διαγωνισμό, στον οποίο συμμετείχαν περισσότεροι από 1.200 γραφίστες. Από αυτούς, 25 κλήθηκαν να δημιουργήσουν προτάσεις για τη μία ή και για τις δύο θεματικές ενότητες.
Όπως δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, «τα τραπεζογραμμάτια ευρώ είναι κάτι παραπάνω από ένα μέσο πληρωμής, καθώς αποτελούν μια από τις πιο απτές εκφράσεις της Ευρώπης. Χάρη στα σχέδιά τους, που συνδυάζουν αισθητική και νόημα, θα ενισχύσουν την κοινή μας ταυτότητα».
Για την Ελλάδα, η διαδικασία παρουσιάζει διπλό ενδιαφέρον. Αφενός, σε μία από τις προτάσεις για το χαρτονόμισμα των 5 ευρώ απεικονίζεται η Μαρία Κάλλας και, αφετέρου, το Σχέδιο Ε έχει δημιουργηθεί από την Ελληνίδα σχεδιάστρια Μυρσίνη Βαρδοπούλου.
Η ίδια, περιγράφοντας την προσέγγισή της για τα χαρτονομίσματα που σχεδίασε, ανέφερε:
«Η επικοινωνιακή προσέγγιση επικεντρώνεται στην οικουμενική αξία του έργου κάθε ατόμου και όχι στην προσωπικότητά του. Ο κύκλος και τα σύμβολα λειτουργούν ως ένα οπτικό μήνυμα που δηλώνει έναν διανοητικό χώρο. Ο χώρος αυτός προσφέρει στους θεατές άμεση οπτική οικειότητα. Ταυτόχρονα, συμβολικά στοιχεία παρέχουν διακριτικές αναφορές για μια βαθύτερη εννοιολογική ανάγνωση.
Με τον τρόπο αυτόν, το σχέδιο μεταδίδει το μήνυμα ότι, παρά την πολυμορφία των ατόμων, η συμβολή τους αποτελεί ενιαία πηγή έμπνευσης και μέσο επανασύνδεσης με οικείες, αλλά συνεχώς εξελισσόμενες, πολιτιστικές αξίες».
