Με την αδιάλειπτη πνευματική καθοδήγηση και την πολυεπίπεδη προσφορά στην Εκκλησία και την κοινωνία να σφραγίζουν τη διαδρομή του, ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κ. Ευστάθιος συμπλήρωσε φέτος 46 χρόνια ευλογημένης, ακάματης και καρποφόρας αρχιερατείας. Σε μια εποχή πνευματικής ρευστότητας και κρίσης αξιών, η μακρά, άοκνη και θεοφιλής ποιμαντορία του αποτελεί ζωντανό ορόσημο και ασφαλή φάρο για τον τόπο μας, επιβεβαιώνοντας ότι ηγεσία σημαίνει αυταπάρνηση, θυσιαστική αγάπη και αδιάλειπτη παρουσία στο πλευρό του δοκιμαζόμενου -και όχι μόνο- ανθρώπου. Καθόλου τυχαία, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κκ Βαρθολομαίος, κατά την ιστορική του επίσκεψη στη Σπάρτη τον Νοέμβριο του 2024, είχε χαρακτηρίσει τον κ. Ευστάθιο, «καύχημα και κεφάλαιο της Εκκλησίας της Ελλάδος», αναφέροντας ότι «φέγγει ως λύχνος εν τη σκοτία, οδηγώντας σε ευστάθεια τα των ανθρώπων πράγματα…».
Διπλή χαρά στην ΙΜ Ιέρακος
Η 31η Αυγούστου, ημέρα εορτασμού της Κατάθεσης της Αγίας Ζώνης, ήταν ιδιαίτερη για την Ιερά Μητρόπολη Μονεμβασίας & Σπάρτης (ΙΜΜΣ), καθώς συμπίπτει με την 46η επέτειο της εις Επίσκοπον χειροτονίας του Μητροπολίτη κ. Ευσταθίου. Ως είθισται, ο σεπτός Ποιμενάρχης χοροστάτησε στην πανηγυρίζουσα ΙΜ Ευαγγελιστρίας Γέρακα, πλαισιωμένος από τον Επίσκοπο Λακεδαιμονίας κ. Θεόφιλο, κληρικούς και πλήθος προσκυνητών.
Κατά την πανηγυρική σύναξη τελέσθηκε και η εις πρεσβύτερον χειροτονία του διακόνου π. Πορφυρίου Ρούγα. Ο νέος κληρικός εξέφρασε βαθιά συγκίνηση και ευγνωμοσύνη, ευχαριστώντας θερμά τον κ. Ευστάθιο για την πατρική του αγάπη, ενώ του ευχήθηκε για την επέτειο της αρχιερατικής του εκλογής. Παράλληλα, απηύθυνε θερμές ευχαριστίες στον Επίσκοπο Λακεδαιμονίας κ. Θεόφιλο, στην οικογένειά του και στους κληρικούς που τον στήριξαν στα πρώτα του βήματα στο Ιερό Θυσιαστήριο.
Στην αντιφώνησή του, ο σεβασμιώτατος κ. Ευστάθιος αναφέρθηκε «στον δύσκολο, αλλά και ωραίο, δρόμο που καλείται να διαβεί ο κάθε ιερέας, ο οποίος θα πρέπει να αντλεί δύναμη από την ακλόνητη πίστη και την αδιάλειπτη προσευχή του», ενώ παράλληλα «θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από θυσιαστική αγάπη για το ποίμνιό του, ταπεινότητα, συγχωρητικότητα και εργατικότητα». Ολοκληρώνοντας, υποσχέθηκε τόσο ο ίδιος, όσο και εν γένει η τοπική Εκκλησία, να είναι δίπλα στο νέο πρεσβύτερο σε κάθε δυσκολία του ιερατικού του βίου. Πριν την περιφορά της ιερής εικόνας και των ιερών λειψάνων, που φυλάσσονται στη μονή, ο Μητροπολίτης ευχαρίστησε αρχικά τον Θεό, που του χάρισε ένα μακροχρόνιο επίγειο βίο, αλλά κυρίως που επέτρεψε και ενίσχυσε ό,τι καλό έχει συντελεστεί στην τοπική Εκκλησία κατά τη διάρκεια της αρχιερατείας του. Επίσης, ευχαρίστησε την Υπεραγία Θεοτόκο, την Οποία -όπως ανέφερε- νιώθει «συμπαραστάτρια» σε κάθε βήμα της ζωής του. Ο σεπτός Ποιμενάρχης, κάνοντας ένα μικρό απολογισμό της πολυετούς αυτής πορείας, επεσήμανε ότι αυτό που θα πρέπει κάθε χριστιανός να έχει κατά νου είναι ότι «η αγάπη είναι επιστροφή». Ο ίδιος προσπάθησε και προσπαθεί να δείξει την ποιμαντική του αγάπη «με προσευχές, έργα, λόγια και σκέψεις», ωστόσο «μόνο ο Θεός γνωρίζει» σε ποιο βαθμό τα έχει καταφέρει. Παράλληλα, ζήτησε από τον λαό να εύχεται και να προσεύχεται, ώστε τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής του να δίνει «λόγο εντίμου πίστεως και αγάπης». Στη συνέχεια, ευχαρίστησε θερμά τον θεοφιλέστατο Επίσκοπο Λακεδαιμονίας, τον ιερό κλήρο, την ηγουμένη της μονής και όλη την αδελφότητα, τους τοπικούς άρχοντες, τους χριστιανούς που συμπροσευχήθηκαν θέλοντας να του ευχηθούν εκ του σύνεγγυς, αλλά και κάθε πιστό της ΙΜΜΣ, για τον σεβασμό, την αγάπη και την στήριξη. Παράλληλα, ευχήθηκε ο ευσεβής λαός της Μητρόπολης να βρίσκεται πάντα υπό την Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Από την πλευρά του, ο θεοφιλέστατος Επίσκοπος κ. Θεόφιλος, ευχαρίστησε τον σεβασμιώτατο για «τη θυσιαστική αγάπη του για όλο το ποίμνιο, την ανύστακτη φροντίδα του σε ό,τι καλό συντελείται στον τόπο» και «τη σοφή πνευματική καθοδήγηση». Ολοκληρώνοντας, ευχήθηκε, «ο Θεός δια πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου», να χαρίζει στον σεβασμιώτατο, «υγεία, μακροημέρευση και φώτιση», ώστε να συνεχίσει να αποτελεί τη «“γέφυρα” που ενώνει τον Ουρανό με το χριστεπώνυμο πλήρωμα της ΙΜΜΣ».
Η εκλογή και η ιστορική ενθρόνιση του 1980
Ο κατά κόσμον Κωνσταντίνος Σπηλιώτης γεννήθηκε το 1940 στη Βαλύρα Μεσσηνίας, ως το τρίτο τέκνο της πολύτεκνης οικογένειας του Αθανασίου και της Παναγιώτας. Μετά την αποφοίτησή του από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1963, εκάρη μοναχός στην Ιερά Μονή Βουλκάνου και υπηρέτησε με αφοσίωση ως ιεροκήρυξ και πρωτοσύγκελλος στη Μεσσηνία και τη Γόρτυνα.
Στις 28 Αυγούστου 1980, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπό την προεδρία του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρού Σεραφείμ, συνήλθε εκτάκτως με κύριο θέμα την πλήρωση του χηρεύοντος θρόνου της Ιεράς Μητροπόλεως Μονεμβασίας και Σπάρτης, μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Μητροπολίτη κυρού Ιεροθέου Κυριαζόπουλου. Κατά τη μυστική ψηφοφορία ισοψήφησαν οι αρχιμανδρίτες Μάξιμος Ξύδας και Ευστάθιος Σπηλιώτης λαμβάνοντας από 34 ψήφους. Λόγω της ισοψηφίας, εφαρμόστηκε ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Ελλάδος που προβλέπει την προτίμηση του έχοντος τα πρεσβεία, αναδεικνύοντας νέο Μητροπολίτη τον κ. Ευστάθιο.
Η εις Επίσκοπον χειροτονία του ακολούθησε με εκκλησιαστική μεγαλοπρέπεια στις 31 Αυγούστου 1980 στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ και με τη συμμετοχή πλήθους αρχιερέων και πιστών. Στην προσφώνησή του, ο μακαριστός Προκαθήμενος εξήρε τα ηθικά και πνευματικά προσόντα του νέου Ιεράρχη, υπενθυμίζοντας παράλληλα τις ευθύνες και τη θυσιαστική αποστολή απέναντι στο έθνος και την Εκκλησία. Από την πλευρά του, ο εψηφισμένος Μητροπολίτης, βαθύτατα συγκινημένος, ανέφερε εκ ψυχής το «Κύριε το έλεός σου μέγα επ’ εμέ», διαβεβαιώνοντας ότι θα αναλώσει όλες του τις δυνάμεις για να φανεί αντάξιος των προσδοκιών του ποιμνίου του.
«Δώστε μου τα χέρια σας και πάρτε την καρδιά μου!»
Η κορυφαία στιγμή της υποδοχής στη Σπάρτη γράφτηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 1980. Στη συμβολή των Λεωφ. Παλαιολόγου και Λυκούργου, μπροστά στο πλήθος που τον ανέμενε με ανείπωτη προσδοκία, ο Μητροπολίτης διατύπωσε τη φράση που χαράχθηκε ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη: «Μέχρι χθες ήμουν Μεσσήνιος, από σήμερα είμαι Σπαρτιάτης! Ήρθα στη Σπάρτη, όχι απλά για να ζήσω μαζί σας, αλλά για να δώσω ακόμη και το αίμα μου και να πεθάνω εδώ. Δώστε μου τα χέρια σας και πάρτε την καρδιά μου!...».
Το πολυσχιδές έργο
Η μακρόχρονη πορεία του κ. Ευσταθίου έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα σε κάθε τομέα της εκκλησιαστικής, πνευματικής και κοινωνικής ζωής. Καθώς το μέγεθος και το εύρος της προσφοράς του σεπτού Ποιμενάρχη υπερβαίνουν τα στενά όρια ενός δημοσιεύματος, ο «ΛΤ» καταγράφει ενδεικτικά ορισμένους μόνο από τους βασικότερους σταθμούς αυτής της θεοφιλούς, πολύπλευρης διαδρομής.
Εκκλησιαστική και πνευματική οικοδομή: Ολοκλήρωσε το Επισκοπείο και τα κεντρικά γραφεία της Μητρόπολης, αποπεράτωσε και εγκαινίασε τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στη Σπάρτη, ενώ συνολικά εγκαινίασε τουλάχιστον 200 ναούς και τέλεσε θυρανοίξια σε 18 ακόμη. Χειροτόνησε 134 νέους, αξιόλογους κληρικούς και εξασφάλισε 70 ιερατικές στέγες για την αξιοπρεπή διαβίωση των οικογενειών τους. Παράλληλα, αναβίωσε και ανακαίνισε ριζικά ιστορικές μονές, όπως των Αγίων Τεσσαράκοντα, των Αγίων Αναργύρων, της Ευαγγελιστρίας Ιέρακος και της Γόλας, δρομολόγησε το δύσκολο έργο αναβίωσης της ΙΜ Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στον Χάρακα και της λειτουργίας της νέας ΙΜ του Οσίου Θωμά του εν Μαλεώ, ενώ το 2021 πέτυχε την επίσημη αναγνώριση έξι εγκαταλειμμένων μοναστηριών: Παναγίας Ελεούσης Κούμπαρη, Παναγίας Ρεματιανής, Παναγίας Ταϋγέτης, Παναγίας Βρεσθενιτίσσης, Τιμίου Προδρόμου στο Συντζάφι Χρυσάφων, Προφήτη Ηλία Γεωργιτσίου. Σημαντικός σταθμός υπήρξε και η ίδρυση της «Νεανικής Γωνιάς», η οποία φιλοξενεί την Εκκλησιαστική Βιβλιοθήκη, το Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης, τον Ραδιοφωνικό σταθμό της τοπικής Εκκλησίας και τη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής.
Κοινωνική πρόνοια και φιλανθρωπία: Δημιούργησε ένα εκτεταμένο δίκτυο προνοιακών δομών υψηλών προδιαγραφών που αγκαλιάζουν τον συνάνθρωπο. Σε αυτές συγκαταλέγονται το Ίδρυμα Περιθάλψεως Χρονίως Πασχόντων, Ηλικιωμένων και ΑΜΕΑ «Ο Άγιος Παντελεήμων» (Άσυλο Ανιάτων) στη Σπάρτη, η επέκταση και ο τριπλασιασμός της δυναμικότητας στο Γηροκομείο Σπάρτης «Οι Άγιοι Ανάργυροι», καθώς και τα Ιδρύματα περιθάλψεως ηλικιωμένων στη Νεάπολη («Άγιος Αθανάσιος»), στους Μολάους («Αγία Παρασκευή») και στην Ελίκας («Άγιος Χαράλαμπος»).
Σημαντική πνοή προσφέρουν επίσης οι βρεφονηπιακοί σταθμοί σε Σπάρτη και Μονεμβασία, οι μόνιμες Νεανικές Κατασκηνώσεις στην Ταϋγέτη Μυστρά και Κατασκηνώσεις ΑμεΑ στο Παλαιόκαστρο Νεάπολης, και το καθιερωμένο πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι».
Πρωτοποριακοί θεσμοί: Υπήρξε ο εμπνευστής και ιδρυτής πρωτοποριακών θεσμών για την εποχή, όπως η Σχολή Γονέων από το 1983, το Κέντρο Εθελοντικής Αιμοδοσίας, η Σχολή Αγιογραφίας «Φώτης Κόντογλου» και πλήθος κύκλων μελέτης της Αγίας Γραφής.
Η ευρύτατη αναγνώριση
Το πολυδιάστατο έργο και η προσφορά του έχουν τύχει ευρύτατης αναγνώρισης από την Πολιτεία, την Εκκλησία και την ακαδημαϊκή κοινότητα. Κατά τη διάρκεια της μακράς διακονίας του, παρουσίασε και συνεχίζει να διανθίζει ένα τεράστιο έργο, το οποίο καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα εκκλησιαστικής, κοινωνικής και φιλανθρωπικής διακονίας.
Για το εν γένει έργο του έχει τιμηθεί με πολλά μετάλλια και διακρίσεις από Πατριάρχες, Εκκλησίες, ανθρώπους των Γραμμάτων και της Τέχνης, από Υπουργεία και από την Πανελλήνια Ένωση Ιδιοκτητών Επαρχιακού Τύπου. Το έτος 2006 αναγορεύτηκε σε Επίτιμο Διδάκτορα της Σχολής Επιστημών Ανθρώπινης Κίνησης και Ποιότητας Ζωής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και το 2019 σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Πληροφορικής της Σχολής Τεχνολογιών, Πληροφορικής και Επικοινωνιών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Το 2024 ευτύχησε να υποδεχθεί με τιμή στη Σπάρτη τον Οικουμενικό Πατριάρχη κκ Βαρθολομαίο, που αποδέχθηκε την πρόσκληση του κ. Ευσταθίου για να παραστεί στους εορτασμούς του Οσίου Νίκωνος.
Στο πρόσωπο του Μητροπολίτη κ. Ευσταθίου, το ποίμνιο της τοπικής Εκκλησίας αναγνωρίζει τον ακούραστο πνευματικό πατέρα που υπηρετεί με αυταπάρνηση, συνέπεια και πατρική θαλπωρή την τοπική κοινωνία. Ο «Λακωνικός Τύπος» καταθέτει τον ειλικρινή σεβασμό και τις θερμότερες ευχές του. Ο Θεός να του χαρίζει υγεία, αντοχή και μακροημέρευση, ώστε να συνεχίζει το θεάρεστο έργο του. Εις πολλά έτη, Δέσποτα!
