Μόλις πέντε ημέρες έκθεσης σε αερόλυμα ηλεκτρονικού τσιγάρου ήταν αρκετές για να προκαλέσουν κυτταρικές αλλαγές στους πνεύμονες πειραματόζωων, οι οποίες παρέμεναν ανιχνεύσιμες δέκα ημέρες αργότερα. Αυτό έδειξε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JCI Insight, αναδεικνύοντας επιδράσεις που μπορεί να μην συνοδεύονται από εμφανή συμπτώματα.
Ερευνητές από το National Jewish Health και το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Κολοράντο εξέτασαν, μέσα από πειράματα σε ανθρώπινα κύτταρα και χάμστερ, πώς η σύντομη έκθεση επηρεάζει τους μηχανισμούς προστασίας και αποκατάστασης των πνευμόνων, αλλά και την αντιιική άμυνα. Τα αποτελέσματα, πάντως, δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στους ανθρώπους.
Αλλαγές που επιμένουν
μετά τη διακοπή
Στα εργαστηριακά πειράματα, ανθρώπινα πνευμονικά κύτταρα και δείγματα ιστού εκτέθηκαν σε αερόλυμα εμπορικού ηλεκτρονικού τσιγάρου με νικοτίνη. Μέσα σε 24 ώρες καταγράφηκαν διαταραχές στον προστατευτικό φραγμό των κυττάρων που επενδύουν τους μικρούς αεραγωγούς και τα αιμοφόρα αγγεία. Η επίδραση γινόταν εντονότερη όσο αυξανόταν η έκθεση.
Παράλληλα, ενεργοποιήθηκε ένας μηχανισμός κυτταρικού στρες που επηρέασε την αυτοφαγία: τη διαδικασία με την οποία τα κύτταρα απομακρύνουν και ανακυκλώνουν τα κατεστραμμένα συστατικά τους. Η δυσλειτουργία αυτή συνοδεύτηκε από συσσώρευση άχρηστων υλικών, επιβράδυνση της κυτταρικής ανάπτυξης και θάνατο ορισμένων κυττάρων.
Στα χάμστερ, η έκθεση διήρκεσε πέντε συνεχόμενες ημέρες. Δέκα ημέρες μετά τη διακοπή της, τα ζώα διατηρούσαν σταθερό βάρος και δεν εμφάνιζαν εμφανή πνευμονική φλεγμονή. Ωστόσο, οι εξετάσεις έδειξαν τετραπλασιασμό της πρωτεΐνης p62, ένδειξη διαταραχής της κυτταρικής ανακύκλωσης, καθώς και συνεχιζόμενο κυτταρικό θάνατο στα πνευμονικά αγγεία. Καταγράφηκαν επίσης μεταβολές στη δραστηριότητα εκατοντάδων γονιδίων που συνδέονται με το κυτταρικό στρες, τους ιστούς και το ανοσοποιητικό.
Τι έδειξε η έρευνα
για την άμυνα απέναντι στους ιούς
Οι ερευνητές εξέτασαν και την ανταπόκριση των ζώων στη λοίμωξη από SARS-CoV-2. Όσα είχαν προηγουμένως εκτεθεί στο ηλεκτρονικό τσιγάρο παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα του ιού στους αεραγωγούς και μειωμένη δραστηριότητα γονιδίων που συμμετέχουν στην αντιιική προστασία.
Σε ορισμένα πειραματόζωα είχε προηγηθεί λοίμωξη από γρίπη, η οποία φάνηκε να προσφέρει μερική προστασία απέναντι στη μετέπειτα λοίμωξη από SARS-CoV-2. Η παρατήρηση συνδέεται με το φαινόμενο της «ιικής παρεμβολής», κατά το οποίο η αντίδραση του οργανισμού σε έναν ιό μπορεί να επηρεάσει την εγκατάσταση ενός άλλου. Πρόκειται, ωστόσο, για εύρημα του συγκεκριμένου πειραματικού μοντέλου, που δεν επιτρέπει αντίστοιχα συμπεράσματα για τους ανθρώπους.
Παρατηρήθηκαν επίσης διαφορές μεταξύ αρσενικών και θηλυκών ζώων, αλλά οι μικρές ομάδες δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα και απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.
Το βασικό εύρημα είναι ότι οι κυτταρικές διαταραχές παρέμεναν ακόμη και όταν τα πειραματόζωα φαίνονταν υγιή. Η απουσία εμφανών συμπτωμάτων, επομένως, δεν σήμαινε και απουσία βιολογικών επιδράσεων.
Η μελέτη, ωστόσο, δεν αποδεικνύει ότι πέντε ημέρες ατμίσματος προκαλούν αντίστοιχες βλάβες ή σοβαρότερη COVID-19 στους ανθρώπους. Χρειάζονται κλινικές μελέτες για να προσδιοριστούν η διάρκεια και η σημασία αυτών των αλλαγών για την ανθρώπινη υγεία. Τα ευρήματα ενισχύουν, πάντως, την ανάγκη να μη θεωρείται το ηλεκτρονικό τσιγάρο ακίνδυνο.
